RECENSIE: Game Theory, Tristan Bates Theatre ✭✭✭

Teresa, Emma en Charlie. Foto: Camilla Whitehill Game Theory

1 april 2015

Tristan Bates Theatre

3 sterren

Recensie door James Garden

In de redelijk obscure romcom 'Playing by Heart' uit 1998, met Angelina Jolie in de hoofdrol, zegt haar personage: "Praten over liefde is als dansen over architectuur." Hoewel het zeer onwaarschijnlijk is dat Odessa Celt, de schrijver van Game Theory, deze film heeft gezien — die destijds vooral publiek trok door de X-Files-gekte en de casting van Gillian Anderson — zijn het opmerkelijk wijze woorden die elke toneelschrijver ter harte moet nemen wanneer theater wordt ingezet als vehikel voor een maatschappelijk debat.

Game Theory, een theatraal tweeluik dat momenteel te zien is in het Tristan Bates Theatre, stelt een paar indringende vragen over de ethiek van hymenoplastiek (maagdenvliesherstel) en het screenen van het genoom van pasgeborenen. Helaas raakt de menselijkheid van de personages soms verloren in een zee van retoriek.

Het eerste stuk, Membrane, vertelt het verhaal van twee ex-geliefden: de man is een vooraanstaande plastisch chirurg in de privésector, de vrouw een vroom moslimvrouw die op haar huwelijksnacht als maagd wil verschijnen. Hiermee is het podium klaar voor een klassiek debat tussen Oost en West.

Maar verder dan dat lijkt het niet te gaan.

Hoewel het spel van Andrew Pugsley en Nadia Shash uitstekend is — met Georgina Blackledge als de echtgenote die een lezing geeft in een tussenscène — voelt het stuk alsof het debat belangrijker is dan de handeling. Theater hoort verheven taal te zijn, maar hier voelt de discussie soms geforceerd. Het romantische verleden van de personages lijkt erbij gesleept om drama te creëren waar dat er voorheen nauwelijks was. Hier komt dat 'dansen over architectuur' weer om de hoek kijken: het moment waarop de personages hun gezamenlijke verleden onthullen, voelt simpelweg niet natuurlijk aan.

Qua structuur bevat het stuk echter een knappe vondst met de lezing van de chirurgenvrouw. Het is een prachtig moment waarop de tekst even pas op de plaats maakt en het publiek de ruimte geeft om zelf betekenis aan het geheel te geven.

Mutiny, het tweede stuk, kampt met het tegenovergestelde probleem.

Het onderwerp, de genetische screening van baby's, is tegenwoordig niet alleen breed beschikbaar, maar ook privaat en goedkoop. Wie even googelt of naar de podcast Serial luistert, stuit al snel op een advertentie voor '23andMe', een dienst die expliciet test op erfelijke aandoeningen, medicijngevoeligheid en genetische risicofactoren. De prijs is relatief laag: £125, inclusief verzendkosten. De test wordt thuis afgenomen met een wattenstaafje. Toegegeven, dit is geen specifieke dienst voor pasgeborenen, maar het is geen vergezochte gedachte dat kersverse ouders zo'n kit zouden aanschaffen zodra ze uit het ziekenhuis komen — of dat één ouder dat doet, tot verbijstering van de ander.

Daardoor slaat Mutiny de plank een beetje mis; de zorgen over private versus publieke zorg (NHS) lijken overbodig. De 'goedkope' NHS-prijs die de vader noemt, is slechts £25 minder dan de echte private prijs, en '23andMe' is zelfs een zevende van de prijs van het fictieve private aanbod in het stuk. Opvallend genoeg voelen de reacties van de personages op de wereld waarin zij zich bevinden hier juist veel oprechter en doordachter aan. De ouders reageren op de gebeurtenissen om hen heen en onthullen zo hun karakter, in plaats van ons continu te vertellen wie ze zijn en wat ze voelen.

Misschien is dat de reden waarom de vertolkingen van Andrew Pugsley en Georgina Blackledge in dit deel van het tweeluik niet alleen erg goed zijn, maar ook veel sterker dan in Membrane. Ze krijgen de ruimte om hun rollen te belichamen zonder alles direct uit te spreken. Waar de didacticiteit van Nadia Shash in Membrane als de vrouw die wanhopig haar maagdelijkheid wil veinzen soms wat ongeloofwaardig is, brengt ze in Mutiny als verpleegster kleur en leven aan een relatief klein personage dat gelaagd en uiterst boeiend is om naar te kijken.

De productie zelf is tot in de puntjes verzorgd; ontwerper Fi Russell en lichtontwerper Matthew Swithinbank hebben uitstekend en doordacht werk geleverd. Ook het geluidsontwerp van Matthew Wilkinson is prettig onopvallend, maar vult de wereld van het stuk perfect aan.

Al met al roept Game Theory meer vragen op dan het beantwoordt. Helaas gaan die vragen vaker over de vorm en de structuur van de voorstelling dan over de inhoudelijke kwesties die het probeert aan te snijden.

Game Theory is tot en met 18 april 2015 te zien in het Tristan Bates Theatre