RECENSIE: Lava, New Wimbledon Studio ✭✭✭✭

Julian Eaves recenseert Richard Foreman's Lava, nu te zien in de New Wimbledon Studio.

Lava New Wimbledon Studio

2 juli 2019

4 sterren

Boek nu

Schril.  Duister.  Verwarrend.

Een winters sneeuwlandschap van witte veren wacht de bezoeker van 'The Third Category' van 'Lava': het nieuwste raadselachtige toneelstuk van de Amerikaan Richard Foreman in de gedurfde kleine zaal boven dit statige Massey and Young-theaterpaleis.  Met een typerend kleurenpalet van zwart, nog meer zwart, wat rood en accenten van wit en grijs, wordt deze productie niet alleen geproduceerd, maar ook geregisseerd, ontworpen en belicht door Foremans grootste Britse fan, Patrick Kennedy.  Kennedy, een theatrale alleskunner, verzorgt ook de dreunende, dwingende voice-over vol cijfers en dogma's, waarbij de actie op het toneel slechts een decoratieve omlijsting lijkt.  Kennedy lokt ons onbevreesd de vreemde, bizarre en uitdagende wereld van Foremans levendige verbeeldingskracht in met dit middendeel, terwijl zijn vier acteurs - Lauren Anthony, Tommaso Giacomin, Robert Lane en Stephen Lee - zich voortbewegen in lugubere, expressionistische kostuums: de mannen gebukt onder enorme bulten waaruit luidsprekerversies van hun rauw klinkende stemmen schallen, terwijl Anthony relatief elfenachtig blijft in een simpele zwarte jas.  Wie zijn ze?  En wat willen ze?  Twee vragen waar Foreman zich waarschijnlijk nooit druk om heeft gemaakt, en Kennedy evenmin.

Waarom?  De hint zit in de naam van zijn gezelschap: de Phenomenological Theatre Company.  Voor degenen die geen doorgewinterde kenners zijn van deze obscure filosofische stroming: het is een typisch Amerikaans product uit de jaren zestig, voortgekomen uit de Timothy Leary-generatie.  Dus terwijl Kennedy zijn openingspleidooi houdt, tokkelen de gitaren en ritselen de brushes op de snaredrum; zelfs als je voor de voorstelling niets geestverruimends hebt gerookt, krijg je tijdens het kijken al snel het gevoel van wel.  Tegen de tijd dat de gebochelde, zwaar geschminkte, brutaal expressieve 'personages' (die allemaal herkenbaar zijn aan de labels met hun 'echte' acteurnamen) verschijnen, begint het hele bizarre schouwspel te voelen als Derek Jarman's 'Wittgenstein' zonder de wiskunde: een Mad Hatter-theekransje voor Grand Guignol-gekken.

Ondertussen blijft de 'cut-up' soundtrack van opzettelijk fragmentarische en herhalende woorden het bewustzijn, de realiteit en het ego verwerpen.  In plaats daarvan biedt het enkel Richard Foreman als bron van alles wat onze aandacht waard zou zijn: het geheel voelt als een oefening in grotesk, giftig narcisme.  Sterker nog, het voelt alsof de conventies van het theater voor je ogen aan diggelen worden geslagen, verpletterd door de schurende, overlappende narratieven uit het commentaar – andere stemmen dringen zich op – en de kakofonie van de hese, dicht op de microfoon staande acteurs op het podium.  Hun vervormde bijdragen hinderen elkaar of halen elkaar onderuit; af en toe barsten ze uit in choreografieën en rennen ze zelfs over de gevaarlijk bevederde toneelvloer, voordat ze zich uiteindelijk volledig terugtrekken en ons – gelukkig – weer alleen laten.

Van alle muzen die hier aan het werk zijn, is muziek de enige die nog blijk geeft van een – sporadische – vriendelijkheid.  De dans is ruw en ongepolijst, mechanisch en zinloos; de spraak is afgebroken en onbevredigend; het decor is tergend ongemakkelijk.  Ergens in deze duistere 'derde categorie' (onderdeel van een mogelijk fenomenologisch geordend systeem) schuilt echter ofwel een sprankje troost, of een wrede valstrik.  Dat mag u zelf beslissen!

Te zien tot en met 6 juli

BOEK TICKETS VOOR LAVA