RECENSIE: Cock, Ambassadors Theatre, Londen ✭✭✭✭

Onze eigen TheatreCat Libby Purves over Mike Bartletts toneelstuk Cock, nu te zien in het Ambassadors Theatre in Londen.

Taron Egerton en Jonathan Bailey. Foto: Brinkhoff Moegenburg Cock

Ambassadors Theatre

4 sterren

Boek tickets voor Cock LIEFDE ALS EEN ONHOFS GEVECHT

In 2009 - en opnieuw in Chichester in 2018 - miste ik Mike Bartletts ondeugende, half-serieuze stuk over een homoseksuele man die worstelt met zijn identiteit (en zijn woedende partner) nadat hij voor een vrouw is gevallen.  Wie hij liefheeft als persoon en - tot zijn eigen verwarring - ook fysiek.  Slim om het te hernemen in deze tijd van nog grotere genderdiscussies:  Marianne Elliott voert de regie met haar bekende vaart (het duurt 95 minuten), er is een vindingrijke bewegingschoreograaf in Annie-Lunnette Deaken-Foster, en een kunstzinnig, met spiegels bekleed futuristisch decor met dubbele draaischijf en vreemde neon-torpedo's, ontworpen door Merle Hensel.  Een avant-gardistisch spektakel voor een stuk over fundamentele biologie, zeg maar.

Jonathan Bailey, Phil Daniels, Taron Egerton en Jade Anouka. Foto: Brinkhoff Moegenburg

Het probleem van de protagonist is uiteraard een interessant onderwerp in ons tijdperk van zelfbewuste identiteitsangst, hoewel het fascinerend is om te zien dat zelfs 13 jaar geleden de ideeën van de personages binair waren:  je was homo, hetero of hooguit bi. Geen lhbtqia+ destijds. De cast is voortreffelijk (er zijn er in totaal 4, maar geen spoilers voor de nieuwe generatie: de laatste verschijning is een hilarische schok). Jonathan Bailey speelt de weifelende minnaar, een bebaard man-kind met een nog ongevormde, angstige persoonlijkheid. Taron Egerton, een zeldzame verschijning op het toneel maar hier volkomen op zijn plek, geeft de minnaar een heerlijk droge, sarcastische en gecontroleerde kwetsbaarheid met een altijd feilloze timing,  en de fantastische Jade Anouka speelt de vrouw.

Jonathan Bailey en Jade Anouka. Foto: Brinkhoff Moegenburg

Opvallend genoeg krijgt alleen de centrale hoofdpersoon met de 'cock' een naam - John - terwijl zijn vriend wordt aangeduid als M en de vrouw als W.  Het zijn zeker geen karikaturen, maar deze stijlfiguur onderstreept - net als de naïef lompe tekst "haar vagina is geweldig" - de indruk dat de persoonlijkheid en voorkeuren van deze kleine snotaap zich voornamelijk beneden de gordel bevinden.   In feite kiest hij voor mensen, maar hij dénkt dat hij kiest voor een geaardheid. De uitvoering daarvan met W wordt overigens prachtig weergegeven door een zeer afstandelijke maar absoluut erotische - en grappige - scène die optimaal gebruikmaakt van de dubbele draaischijf.  Als je ooit het gevoel hebt gehad dat je liefdesrelatie in cirkeltjes draait…

Jade Anouka en Jonathan Bailey. Foto: Brinkhoff Moegenburg

Het verhaal ontplooit zich in flashbacks en vooruitblikken door het proces van Johns dilemma, culminerend in een fel, smakeloos maar pijnlijk overtuigend gevecht om hem.  Waarbij het genoegen en de echte pijn worden aangescherpt door het groeiende besef dat John de strijd eigenlijk niet waard is.  Zoals zijn mannelijke minnaar al vroeg treffend zegt:  "Jij bent een beekje. Ik heb een rivier nodig". John groeit nauwelijks, terwijl Egertons M juist groeit in statuur en waardigheid terwijl je kijkt. Hij is 'queeny' kattig, aandoenlijk verdrietig, ouder, en meer in balans en echter dan John.  Anouka is dat ook:  slim genoeg reikt haar aantrekkingskracht voor John veel verder dan het seksuele wanneer ze praat over kinderen, een toekomst samen, kerst met de familie: een fata morgana, maar een erkenning van oude en fundamentele verlangens  (bedenk dat het homohuwelijk in Engeland toen nog vijf jaar weg was en geregistreerd partnerschap pas vier jaar bestond en zeldzaam was. Homo-gezinnen waren voor de meesten nog een droom).

Phil Daniels and Taron Egerton. Foto: Brinkhoff Moegenburg

Het wordt ook duidelijk, tot vermaak van de vrouwen in de zaal, dat Johns probleem deels voortkomt uit het feit dat M, hoewel liefdevol, nogal sarcastisch en kritisch is, terwijl W "zachtmoedig" is en John een goed gevoel over zichzelf geeft. Lieve hemel, is dat waar vrouwen voor zijn?  Om het ego van onwaardige en kinderachtige mannen te strelen?  Misschien keken er in 2009 wel van nature sarcastische homoseksuele mannen die hun relatie redden door te denken "hmmm, ja, misschien heeft hij inderdaad meer ego-bevestiging nodig, laat ik de aanbiddende echtgenote maar uithangen, de volledige Nancy Reagan-blik van bewondering...".

Het is een prikkelende avond die veel gespreksstof zal doen opwaaien over genderfluïditeit, innerlijke identiteit en moderne, vrij zwevende seksualiteit. Maar laten we wel wezen, in de kern is het een stuk over de noodzaak van monogamie. Als John een ruggengraat en ouderwetse morele waarden had gehad, was hij uit het comfortabele appartement van M vertrokken om de zaken eerst eens in zijn eentje te overdenken en te kijken waar zijn liefde echt ligt. Het is het weifelen en het kwellen van beide partijen dat de hoofdzonde tegen de liefde is. Vagina's hebben er eigenlijk niets mee te maken, echt niet...

BOEK TICKETS VOOR COCK Cock is te zien in het Ambassadors Theatre tot 4 juni

Lees ook: Nieuwe beelden vrijgegeven van Taron Egerton, Jonathan Bailey, Jade Anouka en Phil Daniels in Cock