RECENZJA: Secret Life Of Humans, Edinburgh Fringe ✭✭✭✭

Secret Life of Humans

Pleasance Courtyard, Edinburgh Fringe

Cztery gwiazdki

W międzynarodowym bestsellerze Yuvala Noaha Harariego, „Sapiens: Od zwierząt do bogów”, rozwój ludzkości nie jest przedstawiony jako prosta linia wznosząca, lecz jako znacznie bardziej splątana droga, na której industrializacja i technologia pędzą nas ku potencjalnej zagładzie. Stanowi to przeciwwagę dla bardziej optymistycznych teorii matematyka i historyka nauki, doktora Jacoba Bronowskiego, którego niezwykle popularny serial telewizyjny i książka z 1973 roku, „Potęga wyobraźni” (The Ascent of Man), ukazywały ludzkość jako stale zmierzającą ku utopijnej przyszłości. Te dwie wizje stanowią punkt wyjścia dla pomysłowego i angażującego spektaklu New Diorama Theatre, „Secret Life of Humans”, który analizuje, jak daleką drogę przeszliśmy jako homo sapiens w ciągu ostatnich 150 000 lat – i jak niewiele różnimy się od polujących jaskiniowców.

Spektakl otwiera żywy mini-wykład Stelli Blue Taylor, nakreślający główne założenia, by szybko przejść w częściowo fikcyjną opowieść opartą na biografii Bronowskiego. Taylor wciela się w Avę, młodą badaczkę behawioralną, która umawia się na randkę z Tindera z Jamiem. Okazuje się, że mężczyzna jest wnukiem Bronowskiego i spadkobiercą jego archiwów. Jamie wyjawia jej istnienie zamkniętego pokoju w domu dziadków, gdzie wspólnie odnajdują dzienniki i korespondencję rzucającą światło na dwuznaczną moralnie, wojenną karierę naukowca. Bronowski pomagał wówczas Ministerstwu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, wykorzystując matematykę do zwiększenia skuteczności nalotów dywanowych RAF-u.

Przeskakując swobodnie między II wojną światową a współczesnością, a także późnymi latami życia Bronowskiego przed jego nagłą śmiercią w 1974 roku, sztuka wykorzystuje historię badacza do zbadania, jak nasze współczesne cechy, takie jak strach czy wyobraźnia, wywodzą się od naszych przodków-łowców. To wspaniały przykład narracji scenicznej – dający do myślenia, często zabawny, wyreżyserowany z polotem przez autora tekstu Davida Byrne’a wraz z Kate Stanley i opracowany wspólnie przez zespół.

Taylor i Andrew Strafford-Baker są znakomici w rolach Avy i Jamiego, podobnie jak Olivia Hirst i Andy McLeod, a Richard Delaney wyróżnia się jako pełen dobrych intencji, lecz udręczony Bronowski. Dzięki niezwykle uniwersalnej scenografii Jen McGinley, spektakl przyciąga wzrok projekcjami Zakka Heina, oświetleniem Geoffa Hense’a i – co zapada w pamięć najbardziej – choreografią powietrzną Johna Maddoxa. Rezultatem jest porywające spojrzenie na fundamentalne pytania o pochodzenie i kondycję ludzkości, przypominające nam w dość niepokojący sposób, że tak jak 2,4 miliona lat temu na Ziemi pojawili się pierwsi ludzie, tak pewnego dnia nieuchronnie postawimy swój ostatni krok.

Spektakl grany do 28 sierpnia 2017 r.

Przeczytaj więcej recenzji spektakli prezentowanych w ramach Edinburgh Fringe 2017