Een eerbetoon aan de tachtigplussers

Paul T Davies brengt een ode aan de iconen van British Theatre.

Dame Maggie Smith en Sir Ian McKellen – Een van de meest gewilde kaartjes in Londen op dit moment vind je bij het Bridge Theatre, waar Dame Maggie Smith schittert in A German Life.  Het stuk vertelt het levensverhaal van Brunhilde Pomsel, die het grootste deel van de twintigste eeuw heeft meegemaakt: geboren in 1911 en overleden in 2017 op 106-jarige leeftijd. Ze was van dichtbij getuige van de opkomst van de nazi's en de val van het Derde Rijk; een van haar banen was secretaresse van minister van propaganda Joseph Goebbels. Wat dit stuk zo buitengewoon maakt, is dat de 84-jarige Maggie Smith deze monoloog van een uur en drie kwartier zonder pauze brengt. Vorige week zat ik nog in de zaal in Colchester om te zien hoe Sir Ian McKellen zijn 80ste verjaardag vierde met zijn solovoorstelling, waarmee hij momenteel door het Verenigd Koninkrijk tourt om duizenden ponden in te zamelen voor lokale theaters.

Het zijn fenomenale acteurs en ik voel me bevoorrecht dat ik hen beiden in hun zogenaamde 'herfstjaren' een masterclass acteren heb zien geven waarbij ze het publiek ademloos lieten toekijken. Theater zit in hun DNA; beiden stammen uit een tijd waarin het toneel voor acteurs nog het hoogtepunt was. Jaren aan ervaring stroomt door hun aderen. Je zou kunnen zeggen dat Sir Ian de 'fourth wall' doorbreekt door direct contact te zoeken met het publiek en over zijn eigen leven te vertellen. Hij kan hierdoor 'off-piste' gaan, zijn verhaal in willekeurige volgorde vertellen en inspelen op de reacties uit de zaal (waarbij hij ook een paar kostelijke anekdotes over Dame Maggie deelt!). Toch bevat de tweede helft scènes uit elk stuk van Shakespeare, en elke regel die hij brengt klinkt fris en krachtig. Dame Maggie moet zich aan een script houden en kan niet afwijken, ook al biedt de tekst Brunhilde/Smith de ruimte om even te stoppen en te doen alsof ze de draad kwijt is. Maar bij Smith zit het échte naturalistische spel in de gebaren, de stiltes, de blik van afschuw bij de gedachte aan het fascisme en de ontkenning van hoeveel ze werkelijk wist; de ruimte tussen de woorden. Ze heeft het Bridge Theatre met 900 stoelen zijn eerste volledig uitverkochte productie bezorgd en bereikt elke toeschouwer tot in de verste hoek. Het publiek is diep onder de indruk. Elke acteur onder de 80 heeft zich inmiddels gerealiseerd dat Smith en McKellen het onmogelijk hebben gemaakt om ooit nog te klagen over het leren van teksten.

Glenda Jackson verovert momenteel Broadway op haar tachtigste in de titelrol van King Lear, en Dame Eileen Atkins (ook tachtiger) was afgelopen herfst subliem in After the Storm. Natuurlijk zijn deze acteurs gezegend met een goede gezondheid. Maar ik denk dat ze vooral laten zien hoe ze zichzelf blijven uitdagen, hun talent blijven aanscherpen en het idee dat het leven na je zestigste voorbij is resoluut weerleggen. Ik heb nog steeds de hoop dat ik Dame Judi Dench nog minstens één keer op het toneel mag bewonderen.

Het is jammer dat NT Live deze voorstellingen niet vertoont, maar ik hoop dat ze op de een of andere manier worden vastgelegd. Voor jonge acteurs zou dit archiefmateriaal van onschatbare waarde zijn. Wie zou u graag nog zien optreden na hun tachtigste?