RECENSIE: Dr Semmelweis, Harold Pinter Theatre ✭✭✭✭

Paul T Davies recenseert Dr. Semmelweis met in de hoofdrol Mark Rylance, nu te zien in het Harold Pinter Theatre in Londen.

Mark Rylance en Felix Hayes. Foto: Simon Annand Dr. Semmelweis

Harold Pinter Theatre

11 juli 2023

4 Sterren

Boek Tickets

Een naam die velen van ons niet kennen: Dr. Semmelweis ontdekte wat we nu bacteriën noemen. Door de verschillende sterftecijfers te observeren tussen de kraamafdeling en de doktersafdelingen (waar het sterftecijfer hoger lag) in het Algemeen Ziekenhuis van Wenen, gaat hij op zoek naar het verband. Zijn eenvoudige ontdekking dat handen gewassen moeten worden in chloor en beddengoed na elke patiënt verschoond moet worden, verhoogde de overlevingskansen met 90%. Maar hij was uitgesproken, verzette zich fel tegen zijn superieuren en werd daarom verstoten. De productie van Tom Morris, overgekomen van de Bristol Old Vic, is elegant en verfijnd, wat wellicht de gruwel en brutaliteit van de sterftecijfers in de ziekenhuiszalen ietwat verzacht. Een strijkkwartet speelt live en een dansgezelschap zorgt voor uitstekende interpretaties van de thema's; van een ballet dat de dokter verstoort omdat hij het niet van de werkelijkheid kan onderscheiden, tot krachtige dodendansen naarmate het stuk zijn ontknoping nadert.

Amanda Wilkin en gezelschap. Foto: Simon Annand.

Mark Rylance is volslagen betoverend als Semmelweis. Een van zijn vele gaven is het vermogen om emotioneel, vocaal en qua tempo te schakelen van zachte humor naar absolute woede over het onrecht dat vrouwen en hemzelf wordt aangedaan. Het is gepassioneerd, meeslepend en hartverscheurend. De dood van Semmelweis kende een vreselijke ironie. Even krachtig is Pauline McLynn als kraamverpleegkundige Anna Muller, die elke vrouw die stierf herinnert (hun geesten zijn constant op het toneel en in de zaal aanwezig en achtervolgen de personages) en een vreselijke fout maakt, van het soort dat we allemaal onder extreme druk zouden kunnen maken. Zijn hardvochtige oordeel over haar leidt tot fatale gevolgen. In een cast vol voortreffelijke optredens zijn er glansrollen voor Jude Owusu als Jakob, wiens ongeluk de aanwijzing geeft die Semmelweis nodig heeft, Felix Hayes en Ewan Black als Semmelweis' vrienden en medestanders, en Amanda Wilkin komt uitstekend tot haar recht als Maria Semmelweis, vooral als krachtige verteller in de tweede akte. Alan Williams geeft met superieure, pompeuze autoriteit gestalte aan Klein, wiens bezwaren de sterftecijfers hoog hielden.

Amanda Wilkin en Mark Rylance. Foto: Simon Annand

Het uitstekende decor- en kostuumontwerp van Ti Green biedt een ruimte die naadloos overgaat van huis naar autopsie-collegezaal en ziekenhuiszalen, en de choreografie van Antonia Franceschi heeft een eigen narratieve kracht. Soms dreigde dit de tekst te overschaduwen, en af en toe verlangde ik naar meer debat en minder fysieke interpretatie. Maar dit doet niets af aan het feit dat dit een zeer vermakelijk, informatief en educatief stuk is, met een kloppend theatraal hart dat zorgt voor een volledig meeslepende avond in het theater.

Tot 7 oktober in het Harold Pinter Theatre