RECENSIE: Adding Machine, Finborough Theatre ✭✭✭✭✭

Joseph Alessi als Mr Zero in Adding Machine. Foto: Alex Brenner Adding Machine

Finborough Theatre

30 september 2016

5 sterren

BOEK TICKETS

Er zijn twee soorten componisten: zij die weten wat ze doen, en zij die niet weten wat de anderen doen. Joshua Schmidt behoort overduidelijk tot de eerste categorie. Als componist en co-librettist van deze briljante musicalbewerking van Elmer Rice' baanbrekende expressionistische drama uit 1923, verdient Schmidt alle lof. Samen met co-librettist Jason Loewith heeft hij een meesterwerk gecreëerd in deze stijlvolle productie van Alex Turner Productions, in samenwerking met SDWC Productions in het Finborough Theatre. Hoewel hij wellicht nog niet heel bekend is bij het Britse publiek, zal dat na het zien van dit unieke en prachtige werk ongetwijfeld veranderen. Schmidt schreef elke noot van de partituur, de orkestraties en de zangarrangementen, en was persoonlijk aanwezig bij de repetities en de openingsvoorstellingen van deze Britse première. Na de opnames (verkrijgbaar via PS Classic, iTunes en Amazon) talloze malen beluisterd te hebben en de voorstelling in het Finborough tweemaal gezien te hebben, kan ik alleen maar vol bewondering zijn voor deze sensationele prestatie. Datzelfde enthousiasme straalt af van iedereen die bij deze productie betrokken is: van de uitmuntende muzikaal leider Ben Ferguson en zijn muzikanten Tristan Butler en Hamish Brown, tot sounddesigner Philip Matejtschuk en de fantastische cast die bestaat uit de absolute top van het muziektheater. Muzikaal gezien is dit een serieus werk dat veel vraagt van de luisteraar, maar het beloont die inspanning royaal met dramatische en esthetische diepgang.

Producent Turner en regisseur Josh Seymour, die vorig jaar al indruk maakten met 'One Arm' van Tennessee Williams in het Southwark Playhouse, hebben hun ambitieuze gezelschap in één klap naar de top van de Britse musicalwereld getild. Met het briljante decor- en kostuumontwerp van Frankie Bradshaw (onlangs nog succesvol met 'Barbarians'), het sublieme lichtplan van Neill Brinkworth (die de intimiteit van het Finborough perfect verstaat) en de choreografie van Chi-San Howard, is dit een van de beste producties die u dit jaar zult zien.

Joanna Kirkland in Adding Machine. Foto: Alex Brenner

In de kern is het verhaal een fabel over de 'moderne tijd': de gewone man, Mr Zero (een prachtig naturalistische rol van Joseph Alessi, die doelbewust uit de toon valt in de expressionistische wereld van het stuk), wordt murw gebeukt door zijn constant vitterige vrouw, Mrs Zero (Kate Milner-Evans, die de looks van Garbo combineert met een stemgebruik dat doet denken aan Schoenberg en Strauss), en een leven van geestdodend werk. Net als de held in Georg Kaisers 'Van de ochtend tot de middernacht' komt hij in opstand en begaat hij een misdaad tegen 'The Boss' (wederom een sterke rol van James Dinsmore). Door de raderen van het rechtssysteem wordt hij het hiernamaals in geslingerd, waar de zaken er heel anders voorstaan dan verwacht—op een manier die nog mechanischer blijkt te zijn dan de wereld van de levenden. Ondertussen wordt hij achtervolgd door collega Daisy (Joanna Kirkland, die transformeert van een grijze mus naar een elegante verschijning) en bijgestaan door een veelzijdig ensemble bestaande uit Sue Appleby, Edd Campbell Bird, George Rae en Helen Walsh, die samen talloze rollen vertolken.

Seymours regie in de kleine ruimte van het Finborough is vlekkeloos. Hij begint klein en lijkt elke scène meer ruimte te creëren, waarbij elk visueel detail van Bradshaw perfect tot uiting komt. Moment voor moment groeit de wereld om ons heen, met gedurfde theatrale vondsten die ons wakker schudden net wanneer we denken te weten waar het heen gaat. Ondanks het mechanische thema is het drama nooit voorspelbaar. In de 90 minuten die de voorstelling duurt, reizen we door dit leven en het volgende, voortdurend op de grens van nieuwe ontdekkingen.

Joanna Kirkland als Daisy, Kate Milner Evans als Mrs Zero, en Joseph Alessi als Mr Zero. Foto: Alex Brenner

Elmer Rice, wiens autobiografie even onthullend als vermakelijk is, groeide op in de smeltkroes van New York aan het begin van de twintigste eeuw. Hij was vastbesloten om snel succes te behalen op Broadway, puur om te ontsnappen aan de wens van zijn vader dat hij een respectabele commerciële carrière zou nastreven. Hij slaagde daar niet alleen in, maar hij veranderde het Amerikaanse theater voorgoed. Zo introduceerde hij in 1915 met 'On Trial' voor het eerst de 'flashback' op het toneel en in zijn omvangrijke oeuvre bleef hij de grenzen van de theatrale vertelling opzoeken, zoals met dit opmerkelijke en bizar modernistische morele fabeltje. De oorspronkelijke Broadway-productie was zo indrukwekkend dat de hele productie naar Londen werd verscheept voor een première in het Garrick Theatre. Het zou dan ook volledig in strijd zijn met de geest van het stuk om het nu op een 'conventionele' musicalmanier aan te pakken. De makers van deze bewerking zijn wijselijk trouw gebleven aan de oorspronkelijke instincten van het stuk en hebben een ervaring gecreëerd die waarschijnlijk precies is wat Rice zelf in gedachten had gehad als hij de opdracht had gekregen er een muziektheaterstuk van te maken. Dat Turner en zijn team er zo'n perfecte productie van hebben gemaakt, is een absoluut geschenk.

Adding Machine speelt tot 22 oktober in het Finborough Theatre. Mis dit niet.

BOEK TICKETS VOOR DE MUSICAL ADDING MACHINE IN HET FINBOROUGH THEATRE