RECENSIE: Albion, Almeida Theatre Londen ✭✭✭✭

Julian Eaves recenseert Albion, het stuk van Mike Bartlett dat momenteel te zien is in het Almeida Theatre in Londen.

Victoria Hamilton en Nicholas Rowe in Albion. Foto: Marc Brenner

Albion Almeida Theatre, 

5 februari 2020

4 sterren

Boek nu

Dit is een welkome herneming van Mike Bartletts diep Tsjechov-achtige meditatie over de gapende kloof tussen de 'metropolitane elite' van het Verenigd Koninkrijk en de massa in de provincie die zij niet kennen, begrijpen of mogen.  Drie jaar geleden was het een hit, en nu - lichtjes aangepast aan onze marginaal veranderde tijdgeest - is het terug voor een korte speelperiode in Islington, met nagenoeg dezelfde cast.  In tegenstelling tot producties bij het National Theatre, die het origineel vaak verbeteren door personages iets groters te geven om tegen te vechten dan henzelf, heeft deze burgerlijke groep niets om tegen te strijden behalve elkaar, en dat is dan ook precies wat ze doen.  En hoe.     

De 55-jarige, scherpe matriarch Audrey heeft haar intrek genomen in een enorm, afbrokkelend landhuis ergens in de middle of nowhere. Ze is bezeten door de drang om de ooit uitgestrekte tuinen in hun oude glorie te herstellen, de legendarische creatie van de vergeten jaren '20 tuinman Wetherbury.  Haar naam roept een interessante botanische parallel op met de gedoemde blondine en de moordlustige plant die naar haar vernoemd is in 'The Little Shop of Horrors', en er hangt iets even tragisch als vreselijks om haar heen.  

Angel Coulby en Wil Coban. Foto: Marc Brenner

Rondom deze nieuwkomer verzamelt zich een bont gezelschap aan sociale types waar Tsjechov van gesmuld zou hebben: de zwakke en luie maar zelfvoldane tweede echtgenoot Paul (een kalm-nonchalante Nicholas Rowe); de knappe maar nu al bitter teleurgestelde en snauwende dochter Zara (bewust vernoemd naar een budgetkledingwinkel?... Daisy Edgar-Jones); de trouwe maar tanende oude bedienden Matthew (Geoffrey Freshwater) and Cheryl (Margot Leicester); de onbeholpen jongeman met talent maar zonder de wilskracht om te slagen, Gabriel (zo engelachtig, Donal Finn); de vriendelijke maar ineffectieve buurman Edward (geheel in tweed en tweederangs adel, Nigel Betts); en de binnendringende en angstaanjagend efficiënte buitenlandse medewerkster Krystyna (Edyta Budnik).  Op het vuur van dit gezelschap wordt de brandende olie van drie andere elementen gegoten: de mysterieuze, spookachtige aanwezigheid van een overleden zoon die niet spreekt, gesneuveld in een verre, zinloze oorlog, James (Wil Coban, die ook de rol van Weatherbury en de figuur Stanley op zich neemt); zijn rouwende verloofde Anna (Angel Coulby), die als een ware Ophelia gek is geworden van de planten; en - tot slot - de genadeklap van de Pushkin-achtige, afstandelijke toeschouwer en commentator, beroemd auteur en oude hartsvriendin van de gastvrouw, Katherine Sanchez (Helen Schlesinger, die het publiek net zo scherp bestudeert als haar medespelers).  

Gevangen in het ovale, verhoogde gazon van Miriam Buether, splitst Bartletts script de actie van de twee helften in vier bedrijven, door de randen eerst te vullen en dan weer te legen met rekken vol potplanten – wat weer de enige actie vormt in deze verstikkend beklemmende wereld.  Verder krijgen we tweeënhalf uur lang de ene discussie na de andere te horen, slechts afgewisseld met steeds kortere momenten van vrolijkheid.  Hoewel dit veel geduld vraagt van het publiek, wordt het doorzettingsvermogen rijkelijk beloond in het hoogtepunt van het stuk: een bitse ruzie tussen drie personen - een schoolvoorbeeld van passieve agressie - waarin moeder, dochter en hartsvriendin (die nu de lesbische minnaar van de dochter is) strijden om de morele overhand.  Dit is een magnifieke scène die ons herinnert aan de genialiteit van deze schrijver. 

Was het hele stuk maar zo vlijmscherp als die dialoog.  Helaas vindt de rest van het script, hoewel boordevol boeiende beschouwingen over de huidige wereld, politiek, maatschappij, rijkdom en armoede, jeugd en ouderdom, en seksuele moraal, niet overal zo'n stevige basis als in dat moment van pure emotionele eerlijkheid.  De zaken worden verder gecompliceerd door een plot dat meer gaten vertoont dan de leeggehaalde plantenborders. Ik zou bezoekers echter adviseren zich niet druk te maken om triviale vragen als: 'Maar een vrouw met haar capaciteiten zou toch nooit zo'n beginnersfout maken door geen bouwkundige keuring te laten doen voor zo'n groot oud huis?'  In het theater heb je er zelden baat bij om slimmer te willen zijn dan de personages op het toneel.  

Daisy Edgar Jones in Albion. Foto: Marc Brenner

In plaats daarvan zou ik u willen vragen om na te denken over hoe ongelooflijk moeilijk het is om (a) chocola te maken van wat er gebeurt in dit eigentijdse 'Albion' (een poëtische naam voor Engeland), en (b) hoeveel lastiger het is om de chaos van ons land op één enkel podium te dwingen binnen een beperkt tijdsbestek.  Bartlett en zijn meesterlijke regisseur, Rupert Goold, hebben hun uiterste best gedaan en slaan de plank even vaak raak als mis.  De cast is werkelijk uitstekend, en Hamilton blijft nieuwe lagen vinden in haar vertolking van Audrey, een vrouw die duidelijk nauwelijks weet wie ze zelf is.  De genuanceerde belichting van Neil Austin en het levendige geluidsontwerp van Gregory Clarke geven deze wereld nog meer diepgang en een glans die - bijna - overtuigt.  

Maar als de impact van dit Albion niet helemaal geloofwaardig aanvoelt, moeten we de oorzaak daarbuiten zoeken: toegegeven, het is niet makkelijk om als Tsjechov te schrijven, maar het is nog veel moeilijker om te moeten leven - en iets van jezelf te proberen te maken - in een ooit groots wereldrijk dat zich in de eindfase van zijn verval bevindt. 

BOEK TICKETS VOOR ALBION