RECENSIE: Death Of England, National Theatre ✭✭✭✭✭

Paul T Davies recenseert Death Of England, een nieuw stuk van Roy Williams en Clint Dyer met Rafe Spall in de hoofdrol in het National Theatre.

Rafe Spall in Death Of England. Foto: Helen Murray Death of England.

National Theatre

6 februari 2020

5 sterren

Boek Tickets

Het kruis van Sint-Joris is, zoals alle vlaggen, een suggestief beeld, verweven met complexe gevoelens van patriottisme, geschiedenis, nationalisme en soms schaamte. Het voortreffelijke decor van Sadeysa Greenaway-Bailey en ULTZ heeft de vorm van de Engelse vlag en biedt een energieke runway waar Michael zijn verhaal kan doen. Hij benut elke hoek van het Dorfman-podium, waarbij betekenisvolle rekwisieten vol symbolische waarde op cruciale momenten onthuld worden. De dood van zijn vader heeft Michael verwoest, maar hoe verzoen je je met het feit dat je vader een racist was, dat geen van beide ouders je heeft gesteund op weg naar volwassenheid, en dat ze duidelijk lieten merken dat ze je als een mislukkeling beschouwden?

Dit indrukwekkende nieuwe stuk van Roy Williams en Clint Dyer (die tevens regisseert met tomeloze passie) verkent de gecompliceerde relatie tussen vaders en zonen, mannen en hun land, en mannen en mannelijkheid. Michael is een rasechte Cockney 'geezer', opgevoed met fundamentele waarden die hem uiteindelijk verlammen – in het bijzonder het idee dat echte mannen niet huilen. We maken voor het eerst kennis met hem in een reeks snelle beelden: snuivend, feestend, drinkend, en in stilte huilend voor de begrafenis van zijn vader. Geleidelijk leren we de man achter het masker kennen, terwijl hij een kant van zijn vader ontdekt die voor de familie verborgen bleef. Hij deelt koekjes en bananen uit, maakt grappen met het publiek en confronteert het racisme van zijn vader.

Rafe Spall. Foto: Helen Murray

Dit is een glansrol van Rafe Spall; hij is de hele tijd bezielend en meeslepend. Hij speelt een gebroken man die wanhopig probeert de scherven te lijmen, altijd op zoek naar de goedkeuring van zijn vader die hij nooit krijgt. Toch houdt hij vast aan een ideaalbeeld van zijn pa en probeert hij diens racisme te rechtvaardigen door aan te voeren dat zijn vader altijd volhield dat er 'een tijd en een plaats' voor was. Het EU-referendum geeft dat racisme echter een luidere stem, en Spall is meesterlijk in het vertolken van alle personages in Michaels leven. Zijn vriendschap met Del Roy, een zwarte jongen die hij al sinds school kent, vormt de aanleiding om de hypocrisie van zijn vader te onderzoeken. Het script slaagt erin om de relatie tussen vader en zoon te gebruiken als metafoor voor onze relatie met het land.

Terwijl Michael ons meeneemt op een turbulente reis naar de dood van zijn vader – tegen de achtergrond van de uitschakeling van Engeland in de halve finale van het WK – wordt een heel land geportretteerd. Alsof dat nog niet vermakelijk genoeg is, volgt Michaels dronken toespraak tijdens de begrafenis: een theatraal hoogtepunt van het jaar! Dan wordt hij benaderd door een verrassende vriend van zijn vader en ontdekt hij dat zijn vader ook een tijd en plaats had om zijn 'echte' zelf te zijn. De schrijvers lijken af te stevenen op een netjes afgerond, hoopvol einde, maar scheuren dat dan vakkundig aan flarden om racisme weer in het hart van het stuk te plaatsen.

Met een sublieme soundscape van Pete Malkin en Benjamin Grant, en een lichtontwerp dat net zo brutaal is als Michael zelf, is dit 100 minuten lang urgente storytelling. Het is rauw, visceraal, emotioneel, grappig, complex, gebroken en prachtig – net als Engeland zelf.