RECENSIE: Firebird, Trafalgar Studios 2 ✭✭✭✭✭

Callie Cooke en Phaldut Sharma in Firebird. Foto: Robert Day Firebird

Trafalgar Studios 2

22 februari 2016

Boek Tickets Het is een enorme opgave om iets positiefs te vinden in het recente schandaal rond kindermisbruik in Rochdale, dat een nationaal debat deed ontbranden over de manier waarop kwetsbare kinderen in de steek werden gelaten door instanties die hen hadden moeten beschermen. Maar Firebird biedt een sprankje hoop – een feniks uit de as, zo je wilt – te midden van de schijnbaar grenzeloze wreedheid.

Het stuk begint met de speelse interactie tussen twee dronken tieners die aan het spijbelen zijn. Callie Cooke is brutaal en grofgebekt als de adolescente Tia; ze barst van de attitude en is het schoolvoorbeeld van hoe de maatschappij een probleemkind ziet. Ze lijkt te genieten van haar eigen disfunctionaliteit en door de hulp van wat alcohol ontaarden hun kinderlijke spelletjes in iets duisterders. Samen met Katie, haar dromerige vriendin en een 'nieuw meisje uit Londen', begint ze een beschuldigend potje 'ik heb nog nooit'. Al snel beschuldigt Tia haar vriendin van de ultieme schande: dat ze nog maagd is. Tahirah Sharif speelt Katie als stoer en wereldwijs, maar ze vertoont barstjes wanneer ze geconfronteerd wordt met Tia's wilde wisselingen tussen naïeve grapjes en snerpende wreedheid. Ze slaat terug door Tia uit haar rolstoel te kieperen, haar te overgieten met drank en woedend weg te lopen, waardoor haar vriendin achterblijft om over haar situatie na te denken. In elkaar gezakt op de vloer vervalt Tia in zelfverwijt – een voorbode van de schuld die ze zichzelf geeft om de verschrikkelijke manier waarop ze herhaaldelijk wordt behandeld, te kunnen verklaren.

Phaldut Sharma en Callie Cooke in Firebird. Foto: Robert Day

Wanneer we terugspringen in het verleden van Tia, zien we een aanzienlijk brutaler en arroganter kind dat friet eist van een man die ze ontmoet in een lokale snackbar. Phaldut Sharma is moeiteloos charmant als AJ; zijn glimmende pak en Mercedes zijn een tastbare aantrekkingskracht voor een meisje dat niet gewend is aan materiële luxe of zelfs maar de kleinste vorm van vriendelijkheid. Hun knullige gesprek, vol misverstanden en holle vleierij, werkt vertederend en de chemie tussen de acteurs doet ons bijna het leeftijdsverschil tussen de personages vergeten. Uiteindelijk vraagt AJ naar de leeftijd van Tia en hoewel ze ontwijkend en misleidend antwoordt, zien we op dat moment de glimp van een roofdier onder het masker van de bezorgde vreemdeling.

Callie Cooke en Tahirah Sharif in Firebird. Foto: Robert Day

We maken een sprong voorwaarts in de tijd naar een smerig matras vol bloedvlekken, waar Tia en haar misbruiker ruzie maken terwijl zij wanhopig smeekt om te worden vrijgelaten. De regie van Edward Hall bij dit confronterende onderwerp is integer en gedetailleerd, waardoor we de complexe symbiose tussen dader en slachtoffer beginnen te begrijpen. Voor iedereen die wel eens met afschuw naar het nieuws kijkt en denkt: 'Nou, dat zou mij nooit overkomen...', toont deze scène haarscherp aan hoe minimale daden van 'vriendelijkheid' jegens iemand in een hopeloze en weerloze positie hen meegaand kunnen maken. Tia wordt geleerd zichzelf voor alles de schuld te geven en verkwanselt haar eigenwaarde in een poging AJ te sussen en de genegenheid en aandacht terug te winnen die hij haar ooit gaf.

Er hangt een vreselijke onvermijdelijkheid over het verhaal, die nog eens versterkt wordt door de harde woorden van de overwerkte politieagent die eist: 'Wat dacht je dan dat er zou gebeuren?'. Het antwoord, zoals Tia laat zien in haar verwarring en frustratie, was dat ze het niet wist; ze was een kind en had geen enkel referentiekader om op te varen. Sharma, die ook een andere, even onaangename rol vertolkt, toont ons de overbelaste en slecht toegeruste instanties die noch de kunde, noch de interesse hebben om probleemgevallen aan te pakken die ongemakkelijke vragen oproepen over ras en sociale samenhang. Zijn verhoor is even agressief als ineffectief en Tia moddert aan, doodsbang en niet in staat tot een samenhangende verklaring, waardoor ze zelf het onderwerp van beschuldiging wordt. We keren terug naar de tegenwoordige tijd, waar Tia nog steeds gebroken en alleen op de grond probeert haar rolstoel rechtop te krijgen. Deze worsteling vormt een metafoor voor de logge politie- en sociale instellingen die bedoeld zijn om te helpen, maar die uiteindelijk de meest kwetsbaren vermorzelen onder de raderen van de bureaucratie.

Phaldut Sharma in Firebird. Foto: Robert Day

Firebird behandelt relevante en zware thema's als ras, klasse en kindermisbruik, maar de teksten schitteren door de zwarte humor van Phil Davies. Het is krachtig en rauw; het sobere, groezelige decor wordt tijdens de scènewisselingen ondersteund door indringende dubstep. Ga dit stuk zien voor de drie acteerprestaties van de kleine cast, die een ongebreidelde en verzengende energie bezitten die je tot op het bot raakt.

FIREBIRD SPEELT TOT EN MET 19 MAART IN TRAFALGAR STUDIOS. BOEK NU