RECENSIE: From Here To Eternity, Shaftesbury Theatre ✭✭✭

From Here To Eternity in het Shaftesbury Theatre From Here To Eternity Shaftesbury Theatre 10 oktober 2013 3 sterren De door Tamara Harvey geregisseerde musical From Here To Eternity is nu in voor-première in het Shaftesbury Theatre, met een script van Bill Oakes, teksten van Sir Tim Rice en muziek van Stuart Brayson.

Hoewel ik het boek van James Jones nooit heb gelezen, ken ik natuurlijk de beroemde Oscarwinnende film met Burt Lancaster, Deborah Kerr, Frank Sinatra en Donna Reed. De plot van deze musicalversie was, op zijn zachtst gezegd, verrassend; wellicht volgt het de oorspronkelijke roman nauwer, of is het "gemoderniseerd".

Het lot van het hoofdpersonage al in de eerste scène onthullen slaat nergens op naarmate het verhaal zich ontvouwt; het berooft de latere scènes enkel van hun ontroering en dramatische impact. Het is een merkwaardige en verrassende keuze voor het theater, ook al koos de film voor diezelfde aanpak.

Niet verrassend is dat het decor van de hand van de alomtegenwoordige Soutra Gilmour is, en het werkt uitstekend, zeker in combinatie met het lichtontwerp van Bruno Poet. Het stuk speelt zich af in de weken voorafgaand aan het bombardement op Pearl Harbor, dus het decor moet zowel de sfeer van Hawaï als het grauwe, alledaagse leven van de daar gelegerde soldaten oproepen. Gilmour brengt dit uitstekend over, wellicht beter dan het verhaal verdient, hoewel voor de twee centrale liefdesverhalen wat intiemere ruimtes de voorkeur hadden gehad.

Het gebruik van slimme en meestal ingetogen videobeelden (behalve in de finale van de eerste akte, wanneer een plotselinge video-aanval van enorme golven je doet afvragen of er een tsunami aankomt of dat het een matige verwijzing is naar het iconische seksmoment van Lancaster en Kerr in de branding) helpt over het algemeen wel, maar dient tegelijkertijd als een tastbare herinnering aan de film.

Daarom was de scène in de gaybar zo detonered, verbazingwekkend en verwarrend; alsof er plotseling een 'black and white minstrel'-nummer in de eerste akte van Les Misérables zou zitten. De bijbehorende sub-plot werd niet goed uitgelegd, waardoor je je nog meer afvraagt wat het nut van de hele reeks was. Het resultaat is namelijk dat het publiek totaal in de war raakt over een sleutelpersonage, de Sinatra-rol uit de film: is hij stiekem homofoob? Is hij een gewelddadige dief? Is hij iemand die eenzame homoseksuele mannen verleidt om ze daarna te mishandelen? En als dat zo is, waarom laten ze hem dan weer toe in hun club? En waarom zou die vrolijke, zorgeloze Italiaanse cynicus (hier zeer innemend gespeeld door Ryan Sampson) dit soort dingen überhaupt doen? Wordt hij gevangengezet omdat hij homo is?

Het blijkt dat de homoseksuele verwijzingen oorspronkelijk uit het boek gecensureerd waren, maar de laatste jaren door de dochter van de overleden auteur hersteld zijn. Het cruciale punt was dat het personage van Sinatra/Sampson zich door oudere mannen liet bevredigen voor geld, omdat de tijden in het leger zwaar waren. Wellicht maakt het herziene boek dit allemaal begrijpelijk, maar opmerkelijk genoeg doet deze musicalversie dat niet.

Maar dat is niet de enige verrassing hier. Bijzonder goed is de manier waarop Gilmour de sfeer neerzet van de club annex bordeel van Mrs Kipfer, waar de soldaten hun vertier zoeken. Het is morsig maar verleidelijk, en het is de eerste keer dat we echt een gevoel krijgen van de tijdsgeest van het verhaal. Sterker nog, elke keer dat de bordeelmeisjes verschijnen, wordt de show beter. Dat ligt niet aan Mrs Kipfer (een zwakke rol van Julie Armstrong), maar aan de spanning die ontstaat zodra het fantastische vrouwenensemble verschijnt (onder leiding van Lucinda Shaw, die perfect de Ava Gardner-vibe uitstraalt, en een pittige Rebecca Sutherland). De meeste sterke nummers in deze show zijn voor hen: Don'cha Like Hawaii, You Got The Money en The Boys of '41.

Dit is niet om het mannenensemble tekort te doen, maar eerlijk gezegd kunnen zij niet tippen aan de dames. Dit hoort een harde groep beroepssoldaten en boksers te zijn, maar er zijn veel mensen gecast die totaal niet aan die beschrijving voldoen. Toch is er uitstekend mannelijk werk van Warren Sollars, James Ballanger, Joshua Lacey (die wat buiten zijn comfortzone lijkt als de getroebleerde, agressieve homoseksuele soldaat Bloom), Stephen Webb en Matthew Wesley.

Javier De Frutos choreografeert de mannen met een balletachtige precisie, en sommige secties zijn werkelijk elektrisch (het slow-motion werk is erg goed, zij het wat langdradig) en indrukwekkend. Er is een slimme enscenering van het bombardement op Pearl Harbor en de nasleep daarvan.

Het voltallige ensemble zingt uitstekend en de grote koornummers worden met vol vermogen gebracht.

Helaas wordt geen van de hoofdpersonages zo gelaagd neergezet als het script vereist; dit horen feilbare, echte mensen te zijn met complexe achtergronden en motieven, geen eendimensionale figuren. Zoals zo vaak gebeurt bij musicals op West End, werkt de casting hier de doelstellingen van het stuk tegen.

Het meest in de buurt komt Robert Lonsdale als de hoofdpersoon Prewitt, maar hij zingt niet goed genoeg en brengt de onderstroom en de gevoeligheid van deze getormenteerde man onvoldoende over. Prewitt vlucht het leger in om zich te verstoppen maar faalt in al zijn doelen, terwijl hij er merkwaardig genoeg een strikte morele code op na houdt. Het is een zware rol — bokser, trompettist, wijsneus, minnaar, vriend, moordenaar — en het vereist meer diepgang dan Lonsdale nu biedt. Het is echter nog vroeg in de speelperiode en hij kan nog in de rol groeien.

Zeker hij en Sampson zijn degenen om in de gaten te houden.

Met de andere hoofdrolspelers varieert het van vergeetbaar (Susan Harrison, Rebecca Thornhill, Darius Campbell) tot ronduit pijnlijk (Martin Marquez, David Stoller, Brian Doherty). Dit is West End, geen vervallen varianté-theater: voor tickets tot £90 mag het publiek uitmuntende prestaties verwachten, en niet de lievelingetjes van casting directors zonder oordeel.

Cruciaal is bovendien dat er geen enkele seksuele chemie is tussen de twee koppels in de hoofdrollen.

Harvey moet grotendeels de schuld krijgen voor dit alles: haar visie op de vertolkingen, het drama en de spanning is middelmatig waar die inspirerend had moeten zijn.

Natuurlijk worden de hoofdrolspelers en Harvey niet geholpen door het matte script of de soms banale muziek en teksten. Er zit een serieus, volwassen verhaal in verstopt, maar het komt niet uit de verf.

Er zijn een paar geweldige nummers — Something In Return is bijzonder indrukwekkend en je voelt dat de titelsong met andere stemmen tot grote hoogte zou kunnen stijgen.

Te veel van de partituur is echter kleurloos en er zijn muzikale momenten die je verwacht gezien de personages en situaties, maar die nooit komen: het boek van Oakes biedt de componist niet de juiste kansen. Je schudt het gevoel niet van je af dat een nietsontziende producent met een scherp theatraal instinct deze productie zou kunnen omvormen tot iets fris en opmerkelijks.

Maar de veilige middenweg die hier wordt bewandeld, hoewel over het algemeen best onderhoudend (volledig te danken aan het geweldige ensemble, Sampson en Lonsdale), schiet tekort om de fascinerende en dramatische musical te worden die het had kunnen zijn.

Sir Tim omschrijft het werk als een "grown-up" musical. Geen idee wat daarmee bedoeld wordt, maar je kunt niet anders dan denken dat iedereen beter af was geweest als het stuk volwassen was geweest in toon en uitvoering, in plaats van slechts een label.