RECENSIE: Girl From The North Country, Old Vic Theatre ✭✭✭✭✭

Het ensemble van Girl From The North Country. Foto: Manual Harlan

Girl From The North Country

The Old Vic

26 juli 2017

5 Sterren

Boek Tickets

Ik heb altijd geweten dat er veel O'Casey schuilt in Conor McPherson, de schrijver van moderne Ierse mythen, maar nu ik zijn regie van zijn eigen toneelstuk zie – geïnspireerd door de nummers van Bob Dylan – zie ik dat er misschien nog wel meer Tsjechov in zit. Hij neemt een bont gezelschap aan personages, plaatst ze samen in een tijdelijke, onzekere setting en kijkt hoe ze er niet in slagen de uitdagingen te overwinnen die het leven op hun pad gooit, en – bovenal – hoe ze verzuimen zichzelf te zien voor wie ze werkelijk zijn. Dat privilege gunt hij het publiek. En tegelijkertijd, zoals een van de externe producenten tijdens de première zei, 'vertelt hij ons wie we zijn': een wijze uitspraak. Want dat is het geschenk van de dichter, en in dit nieuwe werk van McPherson bewijzen hij en Dylan dat dit precies is wat zij bezitten.

Sam Reid (Gene Laine) en Ciaran Hinds (Nick Laine) in Girl From The North Country. Foto: Manual Harlan

We bevinden ons in het winterse Minnesota van 1934, in een vervallen, goedkoop hotel (een kunstig ontwerp van Rae Smith, prachtig uitgelicht door Mark Henderson), waar eigenaar Nick Laine (Ciaran Hinds) verwoed probeert zijn zaak draaiende te houden tijdens de Grote Depressie. Intussen zakt zijn van hem vervreemde vrouw Elizabeth steeds verder weg in dementie, wat gepaard gaat met allerlei ongepast gedrag. Verwarrend genoeg wordt zij gespeeld door de jeugdige Shirley Henderson, die de vondeling Marianne (Sheila Atim) als haar eigen kind opvoedde: er wordt hier vermoedelijk gevraagd om onze ongeloof opzij te zetten, maar het is een lastige brug om te slaan; Atim torent boven Henderson uit terwijl ze door het hotel raast, haar langbenige gestalte atletisch en krachtig, en haar voorkomen nog markanter. Een van de belangrijkste verhaallijnen is hoe zij de bemiddelde 'relikwie' van een apotheker, de heer Perry (Jim Norton), afwijst ten gunste van de robuuste mannelijkheid van de ontsnapte gevangene Joe Scott (Arinze Kene) – een zeer 'rock'n'roll' besluit dat, naar we uiteindelijk vernemen, succesvol uitpakt. Daarmee zijn zij zo ongeveer de enige echte winnaars in dit wrakhout van de Amerikaanse Droom.

Andere vluchtelingen van gebroken illusies onder het dak van de Laines zijn de Burkes (Stanley Townsend en Bronagh Gallagher, een slecht bij elkaar passend koppel dat – zoals zovelen – gedoemd is samen te blijven) en hun als Lennie-achtig, kinderlijk gevaarlijke zoon Elias (Jack Shalloo, aan wie een van de meest schitterende vocale momenten is gegeven in de aanloop naar 'Duquesne Whistle', een van de vele magnifieke ensemble-momenten van de show). De Laines hebben ook een zoon, Gene (Sam Reid, die een soort vergane glorie uitstraalt), wiens gefrustreerde literaire ambities hem bestempelen als een ander archetype van die tijd – en van dit type drama. Hij had zo uit een stuk van Clifford Odets kunnen wandelen, of iets van O'Neill, vooral gezien zijn zwakte voor de drank. Hij heeft een geliefde, Katharine Draper (Claudia Jolly, die met elk moment op het toneel zichtbaar meer verantwoordelijkheid op zich neemt), wier voornaamste daad het afwijzen van hem is ten gunste van een betere partij die haar een nieuw leven kan bieden in het verre Boston. En dan is er Mrs. Neilsen (Debbie Kurrup), die zichzelf introduceert met 'Went to See The Gypsy' en die tot het einde de zwerversgeest van dit gezelschap weerspiegelt.

Arinze Kene als Joe Scott in Girl From The North Country. Foto: Manual Harlan

Verdere slachtoffers van de desillusie zijn de kerk, in de persoon van de valse dominee Marlowe (Michael Schaeffer), wiens ruggengraatloze afpersing en diefstal een woedende afkeer van hypocrisie uitstralen, en de medische wereld, via de machteloze observaties van de uiteindelijk suïcidale Dr. Walker (Ron Cook). Er is een ensemble bestaande uit Kirsty Malpass, Tom Peters en Karl Queensborough, wier levens niet verder worden uitgediept, maar we kunnen ons niet voorstellen dat zij minder op de vlucht zijn dan de anderen in deze cast van verschoppelingen. Inderdaad, de zonderlingheid van de groep is zodanig dat we soms het gevoel hebben verzeild te zijn geraakt in een tussenstop van Tod Brownings 'weirdos', die hun vele eigenaardigheden ten toon spreiden. Op andere momenten zit er een scherpte en beet in de tekst die zo helder is dat het lijkt alsof we ergens in de buurt van Key Largo zijn, waar geforceerde vrolijkheid een afschuwelijk moreel verval in het hart van de samenleving maskeert.

Claudia Jolly (Katherine Draper) en Sam Reid (Gene Laine) in Girl From The North Country. Foto: Manual Harlan

Overigens is aan Dr. Walker de extra rol toebedeeld van bemiddelaar tussen de mise-en-scène en de mensen aan de andere kant van de toneelopening. Hij vertelt ons veel. Staand bij een jaren '30 microfoon, op dezelfde manier waarop veel van de nummers worden gebracht, is hij vaderlijk, betrouwbaar, rustig van spraak en – in tegenstelling tot de meeste andere personages – niet geneigd tot zelfdramatisering of zelfmedelijden. Hij doet vaak een beetje denken aan de advocaat in 'A View From The Bridge'. Maar McPherson is veel te slim om zich te laten vangen in een voorspelbare, slaafse tragedie: zijn visie is complexer en werkelijk Tsjechoviaans, in die zin dat hij een totaliteit van het leven ziet die zelden binnen het vizier van dramaturgen komt. De subtiliteit van zijn geest omvat de onvoorspelbaarheid van menselijk gedrag en reacties, en hij heeft een hart dat kan meevoelen met werkelijk elk type persoonlijkheid en elke gemoedstoestand.

Jim Norton (Mr Perry) en Sheila Atim (Marianne Laine) in Girl From The North Country. Foto: Manual Harlan

Rond deze visie weeft zich het web van alle andere muzikale momenten (met een fantastisch geluidsontwerp van Simon Baker). Terwijl de dagen en weken verstrijken, van kort voor Thanksgiving tot het begin van de Advent, trekken we langs een reeks Dylan-nummers, voorzien van prachtige nieuwe arrangementen door Simon Hale en met een intelligente verve in beweging gezet door Lucy Hind. Naast de vierkoppige band onder leiding van Alan Berry (piano), met Charlie Brown (viool en mandoline), Pete Callard (gitaren en resonator) en Don Richardson (bas), draagt de gehele cast – op triomfantelijke wijze – bij aan de begeleiding op diverse instrumenten die geloofwaardig rondslingeren in de gemeenschappelijke ruimte van het hotel. Dit zijn adembenemende vertolkingen die rillingen over de rug doen lopen en tranen in de ogen brengen; uitingen van zo'n pathos en een verrassende, onverwachte schoonheid dat het je bijna vergeven zou worden als je niet beseft dat Bob Dylan werkelijk een van de grootste songwriters aller tijden is. Deze nummers lijken tot ons te komen als nieuwe, opwindende ontdekkingen van krachtige geheimen over het menselijk bestaan, perfect vormgegeven met stemmen en instrumentatie die nog lang in je hoofd zullen naklinken nadat je het theater hebt verlaten.

Niet voor niets komt het publiek aan het einde van de voorstelling massaal overeind. Omdat men weet dat men tijdens de voorstelling geen vreemden heeft ontmoet. Men heeft zichzelf ontmoet.

GIRL FROM THE NORTH COUNTRY TICKETS