RECENSIE: HMS Pinafore, Opera Holland Park ✭✭✭✭✭

Tim Hochstrasser over Gilbert and Sullivans HMS Pinafore bij Opera Holland Park.

Cast en koor van HMS Pinafore bij Opera Holland Park. Foto: Ali Wright HMS Pinafore

Opera Holland Park

11 augustus 2022

5 sterren

Voor het tweede jaar op rij sluiten de zomeravonden bij Opera Holland Park feestelijk af met een gezamenlijke productie met Charles Court Opera, die een heerlijke bonne bouche van Gilbert & Sullivan voorschotelen. Vorig jaar was het The Pirates of Penzance, en dit jaar Pinafore. Het is nagenoeg hetzelfde team, met eenzelfde uitstekende balans tussen respect voor de traditionele kracht van het origineel en de bereidheid om de setting te vernieuwen en opnieuw uit te vinden. John Savournin houdt als regisseur én als Kapitein Corcoran de vaart erin; David Eaton houdt de boel in de orkestbak scherp en vloeiend, en Richard Burkhard is de meester van de 'patter song', waarbij hij ditmaal zijn hoogdravendheid simpelweg verruilt van het leger naar de marine.

John Savourin als Kapitein Corcoran, Richard Burkhard als Sir Joseph Porter KCB en Llio Evans als Josephine in HMS Pinafore bij Opera Holland Park. Foto: Ali Wright Ondanks zijn reputatie voor vlijmscherpe satire had W.S. Gilbert niet de volledige vrijheid om kritiek te uiten op het Victoriaanse Engeland. Een deel van de aantrekkingskracht van de 'Topsy-Turvy' wereld die hij creëerde, was dat het publiek bleef gissen naar hoe serieus zijn kritiek eigenlijk was. Er zijn altijd nieuwe lagen van ambiguïteit te ontdekken, zowel in de boodschap als in de gelaagdheid van de personages. En in HMS Pinafore, waar de pijlen gericht zijn op het Engelse klassensysteem en de wrede gevolgen van iemands geboorte, zijn er geen overduidelijke helden of schurken. Sterker nog, Dick Deadeye, de ogenschijnlijke schurk, is in feite de enige die consequent ongemakkelijke waarheden spreekt. Kapitein Corcoran mag dan aan het begin een modelkapitein lijken, aan het eind blijkt hij iets heel anders te zijn, terwijl hij tussendoor een nogal conventionele sociale klimmer is. Het meest stuitend is Sir Joseph Porter, de bevelhebber van de vloot, die in sommige opzichten progressief mag zijn, maar in andere opzichten een enorm kleinerende liberaal is, die zich direct terugtrekt in zijn klassenprivileges zodra hij weerstand krijgt van de arbeidersklasse. Aan de hand van de vrolijke en charmante muziek van Sullivan blijft het aan het einde onduidelijk of 'vaderlandsliefde' en andere eigentijdse sociale waarden nu geprezen of belachelijk gemaakt worden.

Cast en koor van HMS Pinafore bij Opera Holland Park. Foto: Ali Wright

De scherpe kantjes van Gilberts dramaturgie bleven decennialang verborgen onder het stof van vele overgebleven D'Oyly Carte-tradities. Maar de durf van nieuwe producties zoals deze om de setting naar een ander tijdperk te verplaatsen, heeft de radicale geest van het origineel weer de ruimte gegeven. Hier bevinden we ons in de jaren 1940, met marine-uniformen, mode en kapsels die allemaal doen denken aan de Tweede Wereldoorlog. Maar Savournin weerstond terecht de verleiding om verder te gaan en eigentijdse satirische verwijzingen te introduceren. Sir Joseph Porters relaas over zijn opkomst van kantoorhulpje tot de Admiraliteit trekt moeiteloos parallellen met de huidige politiek (‘I always voted at my party’s call, and never thought of thinking for myself at all.’). Wanneer zoveel regisseurs aan de tekst sleutelen uit een fundamenteel gebrek aan vertrouwen, is het verfrissend om iemand te vinden die op het origineel vertrouwt om het succes te boeken.

Peter Kirk als Ralph Rackstraw en het koor van HMS Pinafore. Foto: Ali Wright

Dit is een productie die boven zijn gewicht bokst – letterlijk. Er zijn slechts twaalf koorleden om de bemanning en alle zussen, nichtjes (‘who he reckons on by dozens’) en tantes te vertolken. Ook het orkest is aan de kleine kant. Maar dit doet niets af aan de kwaliteit van de uitvoering. Het acteerwerk en de zang van het koor zijn unaniem uitstekend, en David Hulston heeft de boel vakkundig gechoreografeerd tot een constante werveling van beweging, waardoor je de indruk krijgt dat er veel meer mensen op het podium staan dan je denkt. Savournin zorgde ervoor dat de cast goed gebruik maakte van de loopbrug rond het orkest, en hoewel de suggesties van het leven aan boord minimaal waren, waren de kostuums gedetailleerd en overtuigend. De tempi liggen hoog, wat de vaart ten goede komt, maar dat belet niet dat er uit de rijkere texturen prachtige solo's tevoorschijn komen, vooral van de klarinet.

Lucy Schaufer (Mrs Cripps) en John Savournin (Kapitein Corcoran) in HMS Pinafore. Foto: Ali Wright

Onder de solisten zijn niet alle stemmen de allermooiste, maar ze zijn stuk voor stuk effectief in hun rollen. Savournin zet een kapiteinskarakter neer dat getuigt van zijn gebruikelijke vakkundige komische timing en natuurlijke toneelervaring. Ook vertolkt hij ‘Fair Moon…’, het lastige bezinnende nummer aan het begin van de tweede akte, met grote zorg. Burkhard vindt meer dan genoeg humor en een loepzuivere dictie om de satire van Sir Joseph over te brengen op de zaal. Een rol die des te grappiger is hoe serieuzer hij wordt gespeeld. Hij introduceert ook een vleugje homo-erotica in zijn bewondering voor de matrozen, iets wat nog verder uitgediept had kunnen worden zonder de boel uit balans te brengen. Nicholas Crawley was een sterke aanwezigheid als de giftige, irritante Dick Deadeye, onherkenbaar na zijn eerdere rollen voor Opera Holland Park. Tot slot vond Peter Kirk de juiste mix van rechtvaardige woede en romantisch verlangen voor de rol van de hoofdtenor Ralph Rackstraw, de gewone zeeman die verliefd is op de dochter van de kapitein.

Als genoemde dochter, Josephine, benadrukte Llio Evans de serieuzere aspecten van haar rol. Ze verkende het conflict tussen romantiek en rede, maar wist de schijnbare gelijkheid van Sir Joseph snel in haar eigen voordeel te draaien. Sophie Dicks leverde uitstekend werk als nicht Hebe; en Lucy Schaufer, net klaar met Little Women, beheerste het toneel als Little Buttercup in haar helaas te weinige nummers.

Dit is een productie die het verdient om een succes te worden en in de toekomst hersteld te worden. Het vindt de juiste balans tussen de tekst en de tijdsgeest en brengt dit met een hoog technisch niveau en ongebreideld enthousiasme over. Maar uiteindelijk, terwijl de zon onderging over Holland Park, was het genoeg om je te laten meevoeren door de sprankelende stroom van opgewekt vakmanschap, en: ‘Never mind the why and wherefore…’

WEBSITE OPERA HOLLAND PARK