RECENSIE: Jessica Martin - A Life Under Lights, Crazy Coqs ✭✭✭✭

Julian Eaves recenseert Jessica Martin: A Life Under Lights bij The Crazy Coqs, Brasserie Zedel, Londen.

Jessica Martin in Life Under Lights bij Crazy Coqs Jessica Martin: A Life Under Lights

The Crazy Coqs, Brasserie Zedel

27 september 2019

4 Sterren

Cabaret is een vak apart: soms is het niet meer dan een vermakelijke aaneenschakeling van liedjes, maar op andere momenten neigt het naar puur theater. Dit nieuwste programma van de altijd bezige Jessica Martin - in een prachtige samenwerking met pianiste Inga Davis-Rutter en regisseur Ben Stock - overbrugt die kloof op ingenieuze wijze. Ze neemt ons mee op een reis door haar vijftigjarige carrière als artiest. Sterker nog, we gaan nog verder terug. Beginnend bij het leven van Martin senior, haar vader en bandleider Ido Martin, legt deze show de wortels van de familie bloot in de rijke bigband-traditie van de jaren '40 en '50. Via zijn leven en dat van haar even toegewijde moeder, krijgen we een beeld van de wereld waarin zij opgroeide en die altijd belangrijk voor haar is gebleven. Dit leidt ons naar het werk waar we haar van kennen: haar imitaties, musicalrollen, tv-werk en haar werk als illustrator. Het is een briljant opgebouwde en steeds krachtiger wordende ervaring, vol heerlijke muzikale nummers die aan elkaar zijn geregen door een fascinerend en emotioneel meeslepend verhaal. De show was begin deze maand al volledig uitverkocht; nu is hij terug voor een even populaire reprise, en meer voorstellingen lijken bijna onvermijdelijk, nietwaar?

Zoals zo vaak bij dit type voorstellingen, is het vaak het minder bekende materiaal dat het beste uit de verf komt. Of werk dat op de een of andere manier uit onze aandacht is ontsnapt en dat de specifieke omlijsting van een productie als deze nodig heeft om ons te herinneren aan de bijzondere kwaliteiten ervan. Wanneer Martin 'Whatever Happened To Mabel?' zingt uit 'Mack and Mabel' (een musical die - geheel onverdiend - nog niet dezelfde plek in het collectieve geheugen heeft veroverd als de andere werken van Jerry Herman), is het alsof we het voor het eerst horen en zien. Haar gevoel voor timing is feilloos; haar dictie zit vol verrassingen die stuk voor stuk raak zijn; en bovenal geeft ze het personage een menselijke diepgang en complexiteit mee. Wanneer je het nummer zo gezongen hoort, zit je op het puntje van je stoel, verblind door de vernuftige en levendige tekst die zo perfect past bij de persoonlijkheid op het toneel, meegevoerd door de dramatische energie van de melodie en de theatrale structuur van het nummer. Je krijgt spontaan zin om de hele musical te gaan zien.

Jessica Martin.

Daarnaast kent Martin haar gelijke niet als het gaat om imitaties. Zoals bij alle grote imitators kruipt ze onder de huid van haar onderwerp en lijkt ze vanuit hen te spreken. In een vroeg nummer over theatrale clichés wordt dit vakmanschap gecombineerd met een ander sterk aspect van haar kunstenaarschap: haar vermogen om moeiteloos te schakelen tussen de ene perfecte imitatie en de andere, zonder een tel te missen en steevast spot-on. Het effect is adembenemend. Het ene moment zijn het de wijdopen ogen, het knipperen en dat ene herhaalde woord met die subtiel platte klinker, en dan plotseling - als een bliksemschicht - staat de hele Bette Davis voor je, die je recht in het hart raakt. Er is niets 'gekunsteld' aan dit talent; het is echt heel oprecht en krachtig. Martin verspilt haar tijd niet aan nadoen om het nadoen; als ze iemand neerzet, dan is daar een reden voor. Deze imitaties zijn voor haar echte personages, die evenveel liefdevolle aandacht verdienen als een rol die ze een hele avond in het theater of langer in een tv-studio zou spelen. Dat is het geheim van haar charme. We 'voelen' dit instinctief en houden ervan, nog voordat we de kans krijgen om er echt over na te denken. Daar is geen tijd voor. Ze raast door naar het volgende en het daaropvolgende moment, altijd met diezelfde precisie en sprankeling.

Tegelijkertijd is Martin een enorm gulle performer, wiens doel het is om niet alleen het publiek te behagen, maar ook de mensen die zij in haar werk eert. Wanneer ze bijvoorbeeld een prachtige Shirley Bassey neerzet, zit er wel wat karikatuur in de nadruk op de legendarische maniertjes van de diva; maar - en dit is een belangrijke maar - het komt voort uit een soort vriendelijke bewondering, zoals de Bill Hewison-cartoons die vroeger de recensies in Punch magazine sierden. Martin is geen wrede of boze satiricus zoals we die in de kranten zien: ze is altijd menselijk, empathisch en bezit dat prachtige vermogen dat kinderen hebben om imitatie te gebruiken om de wereld en de mensen om hen heen beter te begrijpen. Ze is in feite een actrice die haar vak uitoefent, maar dan via andere middelen. Sommige mensen zullen direct herkennen wie ze nadoet, maar er zijn ook toeschouwers die minder bekend zijn met het 'bronmateriaal' en dit op een andere manier zullen ervaren: zij zien het 'personage' dat ze op dat moment neerzet en kunnen genieten van de vertolking op zich, zonder dat ze de 'originele' referentie nodig hebben.

Dit raakt ook aan een ander vlak van haar artistieke creativiteit: al sinds ze als tiener prachtige theaterkostuumtekeningen en aquarellen maakte, legt Jess mensen vast in twee dimensies, zowel op papier als op het toneel en voor de camera. Ze heeft haar werk geëxposeerd bij Orbital Comics en heeft graphic novels uitgebracht. Samen met Davis-Rutter dook ze in haar archief van tekeningen die ze maakte voor haar veelgeprezen serie over haar idolen, waaronder grote Britse, Hollywood- en Broadway-sterren. Rondom deze grafische 'impressies' bouwden ze het landschap op dat in deze show wordt verkend. Het resultaat is een dichtgeweven wandtapijt van mensen die Martin hebben omringd en haar - en ons - warmte en troost hebben geboden door de jaren heen, die niet altijd even makkelijk waren. Verre van 'escapisme' zijn ze eerder herinneringen aan onze essentiële menselijkheid en ons vermogen tot het goede: een boodschap die vandaag de dag niets aan relevantie of urgentie heeft ingeboet.

Hoewel we deze prachtig gemaakte revue - want het is zoveel meer dan alleen cabaret - hopelijk nog vaker zullen zien, kun je ondertussen kaarten boeken voor Martin in haar nieuwe onewomanshow over een fictieve Britse filmster uit de jaren '40, 'You Thought I Was Dead, Didn't You?'. Het stuk is speciaal voor haar geschreven door Stephen Wyatt en geregisseerd door Sam Clemens, te zien in het Waterloo East Theatre van 19 t/m 22 november. Tickets zijn nu verkrijgbaar.