RECENSIE: The Coronation of Poppea, Grimeborn in het Arcola Theatre ✭✭✭✭✭

Tim Hochstrasser recenseert Lu2019Incoronazione di Poppea / De Kroning van Poppea, gepresenteerd als onderdeel van het Grimeborn Festival van dit jaar in het Arcola Theatre

De Kroning van Poppea

Claudio Monteverdi

Grimeborn Festival

Arcola Theatre

5 Sterren

De eerste opera die het Grimeborn Festival van dit jaar opent, is ook een van de eerste die ooit geschreven is u2013 of die in ieder geval in een herstelbare vorm bewaard is gebleven. Monteverdiu2019s vroegst bewaard gebleven opera, u2018Orfeou2019, stamt uit 1607 toen hij aan het hof van Mantua werkte, terwijl dit werk het hoogtepunt vormt van zijn verbintenis met Venetiu00eb, een stad waarvan de ontstaansmythe cruciaal is om de context van dit stuk te begrijpen.

Hoewel het vaak wordt gezien als een werk dat de gebruikelijke morele polen omdraait door ondeugd te verheerlijken en de nederlaag van deugd te tonen, maakt deze opera feitelijk deel uit van een groter plan. Het is het sluitstuk van drie opera's die de politieke lotgevallen in de Grieks-Romeinse wereld verkennen, waarvan Venetiu00eb de natuurlijke opvolger is. Het verheven niveau van het debat in het strak geschreven, verfijnde libretto biedt inzichten in politiek en de botsing met persoonlijke moraal die men zelden terugziet in de operageschiedenis, tot aan Verdiu2019s Don Carlos.

De opera opent met een proloog waarin een duel wordt opgezet tussen de godinnen van de Deugd, het Fortuin en de Liefde, waaruit de Liefde duidelijk als overwinnaar tevoorschijn komt. Het hoofdverhaal, heel losjes gebaseerd op historische gebeurtenissen, draait om de poging van keizer Nero om zijn minnares Poppea te verheffen tot vervangster van zijn vrouw Ottavia. Dit wordt gedwarsboomd door zijn oude leermeester Seneca en door Ottavia zelf, die Poppea's voormalige minnaar Othone overhaalt om een moordaanslag op haar te plegen. Al deze pogingen falen en aan het eind verenigen de twee geliefden zich in het hartverscheurend mooie duet u2018Pur ti mirou2019 om hun verbintenis te vieren.

Of toch nietu2026.

Want een van de grote sterktes van deze subtiele en doordachte productie is dat niets voor lief wordt genomen en de vele lagen van ambiguu00efteit in het werk worden verkend. Er is niet alleen een plotwending aan het einde, maar hierop wordt al geanticipeerd door de vele suggesties eerder in het stuk dat alle loyaliteiten en identiteiten u2013 of ze nu politiek, persoonlijk of seksueel zijn u2013 voorlopig en veranderlijk zijn. Terecht is de totale afwezigheid van enige zekerheid de meest verontrustende les van allemaal, nog afgezien van het tarten van morele conventies.

Grote eer komt toe aan Marcio da Silva, die de verbindende visie van de avond verzorgt in zijn meervoudige rollen als regisseur, lichtontwerper en muzikaal leider (naast het bespelen van diverse instrumenten in het orkest). Het decor dat hij heeft bedacht is even elegant eenvoudig als het toneel van een stuk van Racine u2013 een bed met een sprei, een stoel en een paar schermen aan de zijkanten die gaandeweg met rode verfstreken worden besmeurd naarmate het aantal slachtoffers stijgt.

De muziek bestrijkt een hoorn des overvloeds aan stijlen en sferen: Ensemble OrQuesta is meer dan opgewassen tegen de uitdaging. De achtkoppige band overwon enkele korte stemmingsproblemen om een messcherpe vertolking van de partituur neer te zetten, vol levendige, eigenzinnige instrumentale texturen en bereid om het initiatief van de zangers over te nemen in de vaak complexe intermezzo's en naspelen. De zang was uniform karaktervol en gekoppeld aan bewonderenswaardig geloofwaardig acteerwerk, waarbij optimaal gebruik werd gemaakt van de verschillende niveaus in de hoofdruimte van het Arcola Theatre.

In de hoofdrollen combineerden Helen May als Poppea en Julia Portela Piu00f1u00f3n als Nero op kunstige wijze verleidelijke meedogenloosheid met vocale bravoure. Zij werden uitstekend aangevuld door de statige, afgemeten en reflecterende tonen van Gheorghe Palcu als Seneca en Hazel Neighbour als de verwaarloosde Octavia. Eric Schlossberg bracht het dilemma van Othone over met een neurotische intensiteit.

Poppy Shotts gaf de bijrol van Drusilla vorm met een rijke klank en een ontroerende weergave van toegewijde, zij het onbeantwoorde, liefde. Rachel Allen leverde een reeks schitterende cameo's af en Anna-Luise Wagner zweefde wellustig over de gebeurtenissen heen als de godin van de Liefde. Een speciale vermelding verdient Kieran Wagner, die met verve diverse contrasterende tenorrollen speelde, met name als Lucano. Zijn buitengewone aria met Nero was het summum van wat deze avond zo goed maakte: het gedurfd doortrekken naar een grafische moderne uitvoering van wat al latent in de muziek aanwezig is.

Het lijkt misschien vreemd om te eindigen met een vermelding van het programmaboekje, maar in een tijd waarin je geluk hebt als je überhaupt een QR-code krijgt als interpretatie, biedt deze uitzonderlijke brochure alles wat je na afloop nodig hebt om de opera te contextualiseren en de principes en aannames achter de uitvoering te begrijpen.

Deze voorbeeldige productie verdient het om op tournee te gaan, om te laten zien wat er met dit repertoire gedaan kan worden om zowel de historische grootsheid als de snijdende relevantie voor onze eigen tijd te illustreren.

GRIMEBORN WEBSITE