RECENSIE: Die Zauberflöte, Arcola Theatre ✭✭✭

Tim Hochstrasser recenseert Mozarts Die Zauberflöte in het Arcola Theatre in Londen als onderdeel van Grimeborn 2022.

Die Zauberflöte. Foto: Zak Kilby Die Zauberflöte Arcola Theatre

17 augustus 2022

3 sterren

Grimeborn Website In tegenstelling tot veel opera's die lijden onder een teveel aan bemoeienis van de regisseur, vraagt Mozarts 'Die Zauberflöte' daar juist om. De oorspronkelijke dialogen uit het Weense 'singspiel' zijn tegenwoordig nauwelijks meer bruikbaar, en naarmate het verhaal vordert, wordt het volstrekt onduidelijk wie nu eigenlijk de 'goeden' en wie de 'slechteriken' zijn. Dit biedt een gouden kans voor een regisseur om het plot en de personages een complete make-over te geven, en dat is precies wat Opera Alegría heeft gedaan – een verfrissende aanpak.

In deze versie volgen we Tamino, een prins uit de financiële sector, die een theater binnenwandelt en per ongeluk een 'ghost light' uitschakelt. Hierdoor komen de personages uit het verleden tot leven: allereerst de drie dames, hier werkzaam als schoonmakers en assistenten van de vergane diva die we kennen als de Koningin van de Nacht. Hij raakt in de ban van Pamina, een ambitieus sterretje in wording die verstrikt is geraakt in het gezelschap van Sarastro, een excentrieke conceptueel regisseur, en zijn 'Trope' van sektarische volgelingen. Tamino begint zijn zoektocht om Pamina te redden in het gezelschap van Papageno, in deze uitvoering de man van de volgspot. Diverse beproevingen volgen en worden uiteindelijk volbracht, allemaal met het theater als middelpunt. Door alle autoriteitsfiguren te overwinnen, mondt de finale uit in een charmante lofzang op de theaterkunst, die tijdens de pandemie stil kwam te liggen maar nu weer tot leven is gewekt.

Foto: Zak Kilby

Sommige onderdelen van dit hele schouwspel werken erg goed, met name de gedetailleerde eigenzinnigheid van Sarastro en zijn volgelingen, op heerlijke wijze aangevoerd door Alistair Sutherland die de gebeurtenissen accentueert met zijn Tibetaanse bel. Het helpt natuurlijk ook om het budget laag te houden dat de meeste decors en rekwisieten... nou ja, sowieso al theaterdecorstukken zijn. Toch heb je ook een gevoel van spektakel nodig voor de vele transformaties in het stuk, en hier oogt het geheel wat soberder; alleen de muziekdoos van Papageno zorgt voor de nodige verrassing en verwondering.

Op muzikaal vlak is het resultaat wisselend. De zangers zijn overwegend sterk en bovendien goede acteurs. Er is een gevatte, eigentijdse Engelse tekst die goed op de noten past en helder wordt geprojecteerd, waarbij alle verdiepingen van het theater optimaal worden benut. Als Tamino, Papageno en Pamina zijn Peter Martin, René Bloice-Sanders en Naomi Kilby vocaal goed aan elkaar gewaagd; het plezier spatte er duidelijk vanaf. Fae Evelyn zette een uitstekende Gloria Swanson-imitatie neer als de Koningin van de Nacht en trotseerde de hoge vocale lijnen dapper. Robert Jenkin was een karaktervolle, nukkige Monostatos, die deze rol inzichtelijker maakte dan gebruikelijk als een overwerkte toneelmeester. En Papagena was een echte verrassing, een vondst die andere producties in de toekomst zeker mogen overnemen.

Foto: Zak Kilby

Maar eerlijk is eerlijk: ik miste het orkest enorm. De buffetpiano was niet echt van het gewenste niveau, hoewel het fijn was dat er een (niet in het programmaboekje vermelde) fluitist in de coulissen stond voor de belangrijkste solo. Pianiste Lindsay Bramley had een enorme kluif aan de partituur op zowel piano als elektrisch keyboard voor de scènes met de muziekdoos. De ouverture was onder deze omstandigheden een te grote opgave en had beter weggelaten kunnen worden. Deze opera verdient, zelfs in deze bewerkte vorm, een breder instrumentaal palet.

De avond voelde in een zeer klamme Studio 1 een paar scènes te lang aan; een aantal scherpe inkortingen in de tweede helft hadden de vaart erin gehouden. Er bestaat soms het gevaar dat werken als deze als heilige teksten worden behandeld, terwijl Mozart zelf ongetwijfeld aanpassingen zou hebben gedaan voor verschillende locaties – dus waarom nu niet? Het publiek beleefde een zeer plezierige avond, en het lijdt geen twijfel dat deze opera uitermate geschikt is voor de vernieuwende, moderniserende aanpak die de kern vormt van de Grimeborn-ervaring.

Lees ook de recensie van Carmen tijdens het Grimeborn Festival in het Arcola Theatre

Lees ook de recensie van Black El Payoso The Clown tijdens Grimeborn in het Arcola Theatre