RECENSIE: When We Have Sufficiently Tortured Each Other, National Theatre ✭✭

Paul T Davies bespreekt When We Have Sufficiently Tortured Each Other, nu te zien in het National Theatre in Londen.

Cate Blanchett. Foto: Stephen Cummiskey When We Have Sufficiently Tortured Each Other.

National Theatre.

24 januari 2019

2 Sterren

Richard Eyre, voormalig artistiek directeur van het National Theatre, vergeleek een theaterbezoek ooit met seks. Ik parafraseer hem nu schandelijk, maar in de kern zei hij: “Naar het theater gaan is als het voorspel. Je gaat erheen met veel verwachting, en meestal is het routine. Af en toe heb je een flop of een ramp. Maar als het op zijn best is, vergeet je het nooit meer.” Hij zei dit in het Channel Four-programma Blow Your Mind; See a Show, dat mensen moest aanmoedigen om naar het theater te gaan. Helaas, ondanks de prikkelende teksten en de seksuele inhoud, is dit stuk een van die zeldzame flops en het enige wat hier wordt 'blowed' is je vakantiegeld.

Cate Blanchett en Stephen Dillane. Foto: Stephen Cummiskey

Martin Crimp’s When We Have Sufficiently Tortured Each Other, 12 Variations on Samuel Richardson’s Pamela (om de volledige titel maar te gebruiken), speelt zich af in een garage waar een Man en een Vrouw (ze gebruiken geen namen) samenkomen voor diverse rollenspellen. In het oorspronkelijke boek wordt een 15-jarig dienstmeisje (Pamela) benaderd door de heer des huizes voor seks. Ze weigert, hij ontvoert haar en probeert haar, aangemoedigd door de huishoudster Mrs Jewkes, te verkrachten – wat mislukt. Na vele verwikkelingen realiseren ze zich dat ze verliefd zijn en trouwen ze. Het is een niche brontekst, en onder de cerebrale regie van Katie Mitchell voelt het stuk alsof het in een glazen vitrine is opgesloten; de spelers zijn volledig toegewijd aan hun spel, maar emotioneel komt er niets over de rand van het toneel heen. Het resultaat is twee uur (zonder pauze, al hield dat diverse toeschouwers niet tegen om voortijdig te vertrekken) aan dodelijke saaiheid. Geloof me, dit duo houdt hun mond vrijwel nooit. Het decor van Vicki Mortimer is een natuurgetrouwe replica van een garage, inclusief een auto waarin het koppel kruipt voor de seks. Dat levert niet alleen zichtlijnproblemen op voor een deel van het publiek, ze sluiten zichzelf ook nog eens verder af. Omdat we ze anders niet zouden horen, maken ze gebruik van handmicrofoons – niet direct iets wat ik verwachtte te zien tijdens carsex, tenzij ik verkeerd ben ingelicht over de etiquette rondom 'dogging'.

Stephen Dillane and Cate Blanchett. Foto: Stephen Cummiskey

Er zijn lichtpuntjes, vooral het acteerwerk. We hebben het hier immers over Cate Blanchett, een van 's werelds beste acteurs, en ze glijdt naadloos tussen de rollen van bediende, meester en verschillende genders (fluïditeit is een centraal thema), met een uitmuntende stembeheersing en totale overgave aan het materiaal. Als de Man voelt Stephen Dillane aanvankelijk wat flets, vooral in de vrouwelijke rollen waarin hij minder overtuigd lijkt, maar hij groeit naarmate het stuk vordert. Het paar wordt gadegeslagen door vier voyeurs die ook bij de actie worden betrokken (al gaat het er niet erg spannend aan toe), maar de personages zijn simpelweg niet erg goed in rollenspellen. De arme stakkers hadden beter thuis kunnen blijven om naar Sex Education op Netflix te kijken. Ik maakte me steeds meer zorgen over Ross (Craig Miller), die ondanks zijn perfecte borstkas en wasbordje in elkaar wordt geslagen door de Man – vast niet de avond vol plezier waar Ross op had gehoopt. Hoewel Blanchett de tekst niet tot leven kan wekken, zorgt de voortreffelijke Jessica Gunning voor het hoogtepunt van de avond als Mrs Jewkes. Ze is dik, en dat mag ik zeggen omdat ze zichzelf zo identificeert, en zodra ze de microfoon overneemt van de hoofdrolspelers, eist ze haar lichaam op in een briljante stand-up routine. Het is veruit het interessantste deel van het stuk, en net als de man-op-man machtsstrijd met Ross is het een onderontwikkeld element in het script – ik had graag meer van die twee voyeurs gezien. Het probleem met de centrale relatie is dat alles met wederzijdse instemming gebeurt; er staat niets op het spel, er is geen risico. We zien nooit hoe hun seksuele verstandhouding hen buiten de garage bevrijdt of juist belemmert.

De argumenten zijn interessant, en de Vrouw is absoluut 'empowered'. Het programmaboekje is uitstekend, en misschien is dit een beter onderwerp voor een stevige discussie met vrienden dan voor een toneelstuk. Een jaar geleden programmeerde dit theater Annie Baker’s John, dat op de lijstjes met beste voorstellingen van menig criticus belandde. Dat gaat met dit stuk niet gebeuren; hoewel het pas januari is, staat het stevig in de race voor de titel 'Slechtste voorstelling van het jaar'. Het is in ieder geval de meest teleurstellende. Als je al een kaartje hebt, verwacht dan geen 'theatrale Viagra', maar geniet van het sterke acteerwerk. Heb je nog geen kaartje? Sommige sites bieden ze aan voor £800. Dus als je een rijke sadist bent: ga je gang en leef je uit.

WEBSITE NATIONAL THEATRE