Sister Act 2020 – Is leeftijd echt slechts een getal?

Het Twitter-universum en de theaterchatrooms ontploften woensdagavond laat toen het nieuws bekend werd dat Hollywood-legende, fel Trump-tegenstander en host van The View, de 63-jarige Whoopi Goldberg, de rol van Deloris Van Cartier zal hernemen in de tijdelijke West End-speelperiode van Sister Act – een rol die zij 27 jaar geleden op het witte doek creëerde op 36-jarige leeftijd. Bovendien is de fantastische 61-jarige Jennifer Saunders aangekondigd voor de rol van Moeder Overste, in de film van 1991 oorspronkelijk gespeeld door ieders favoriete, pittige grootmoeder, Maggie Smith. Er zit een zekere ironie in het nieuws, aangezien Whoopi bij haar laatste optreden op West End in 2010 de toen 77-jarige Sheila Hancock verving als Moeder Overste, terwijl de 26-jarige Patina Miller als Van Cartier in het habijt danste. Whoopi neemt het stokje over van de toerende Brenda Edwards, die bijna 20 jaar jonger is.

Maggie Smith en Whoopi Goldberg in Sister Act. Foto met dank aan Touchstone Pictures

De discussies op sociale media richten zich vooral op de leeftijd van de twee hoofdrolspeelsters. Is het geloofwaardig dat de Moeder Overste nu jonger is dan nachtclubzangeres Deloris Van Cartier, terwijl ze oorspronkelijk zo'n 20 jaar ouder en wellicht een stuk wijzer hoorde te zijn? Is het geloofwaardig dat een 63-jarige op de vlucht is na een affaire met een maffiabaas? Zal het verstrijken van de tijd betekenen dat het stuk lijdt onder een veroudering van het verhaal? Zal de dynamiek van de voorstelling zo sterk veranderen dat de show onherkenbaar wordt?

Bette Midler in Hello Dolly! op Broadway. Foto: Julia Cervantes

Dit is niet de eerste keer dat de casting van een oudere actrice op deze manier in twijfel wordt getrokken. Toen Bette Midler in de Broadway-revival van Hello Dolly! uit 2017 in de schoenen stapte van 's werelds beroemdste koppelaarster Dolly Levi, werden dezelfde zorgen geuit. Ja, de rol was geschreven voor iemand die decennia jonger was dan de zeventigjarige ster, en destijds (de jaren '60) werd 70 als bejaard beschouwd. Midler maakte op de premièrevondst echter korte metten met de zorgen van de New Yorkse pers en won glansrijk de Tony Award. Carol Channing speelde Dolly, de rol die zij in 1964 creëerde, zelfs nog in 1994, zo'n 30 jaar later, waarbij ze nog steeds alles gaf en de fans in vervoering bracht. Nog eerder, in de revival van Annie Get Your Gun in het Lincoln Center in 1966, was de oorspronkelijke ster Ethel Merman te zien, zo'n 20 jaar na haar eerste optreden in die rol. Het lijkt erop dat tijdens de Gouden Eeuw van de musical, als je de stem had om de rol te zingen, of tenminste de wilskracht toonde, het publiek daar respect voor had. Het is vermeldenswaard dat de revival van Mermans terugkeer in 1966 de enige televisieproductie van het Lincoln Center in dat decennium was, zij het in een ingekorte versie van 90 minuten voor NBC.

Inderdaad, de leeftijd van Whoopi maakt zelfs deel uit van de publiciteitscampagne rond de reeks voorstellingen. Whoopi gaf toe dat Deloris "ouder en ervarener" zal zijn, componist Alan Menken suggereerde dat Goldberg "nieuwe variabelen" zal toevoegen, en producenten benadrukken dat dit een eenmalige kans is waarbij Whoopi nog één keer het habijt aantrekt. Het is bijna alsof de marketing wil zeggen: "Kom op mensen, vier Whoopi voordat ze dat habijt voorgoed aan de wilgen hangt".

Tracie Bennett in Follies. Foto: Johan Persson

Dus waarom zijn we tegenwoordig zo geobsedeerd door de leeftijd van hoofdrolspelers, of beter gezegd, waarom zijn we zo geobsedeerd door de leeftijd van leading ladies? Want het lijkt een debat te zijn dat specifiek over vrouwen gaat. Sondheim verwoordt het briljant in zijn ode aan overlevingsdrang "I'm Still Here", dat de onnavolgbare Tracie Bennett vol overgave zong in de revival van Follies bij het National Theatre in 2017: "First you're another sloe-eyed vamp, then someone's mother, then you're camp."

Hetzelfde geldt voor het gesproken toneel, met name bij Shakespeare en Jacobijnse drama's, waar de Juliets, Beatrices en Portia's over het algemeen vers van de toneelschool komen, terwijl vrouwen in de bloei van hun leven vaak verbannen worden naar de rol van voedster, moeder of oude heks. De meeste hedendaagse stukken met een sterke, oudere vrouwelijke hoofdrol doen dit steevast omdat leeftijd een rol speelt in het verhaal en, zo niet, dan maken critici het meestal onderdeel van hun recensie. Over leeftijd worden minder vaak zorgen geuit bij de Royal Opera House of de ENO, waar tientallen jaren training en stemrijpheid juist gekoesterd worden, en de aankondiging van een Tosca van middelbare leeftijd nauwelijks een wenkbrauw doet fronsen.

Een promotiefoto van Yul Brynner in The King and I voor een van zijn Londense speelperiodes halverwege zijn carrière. Het leeftijdsdebat vindt steevast nooit plaats bij mannen. Yul Brynner speelde met tussenpozen 34 jaar lang de King of Siam, tot 1985. Interessant genoeg werd zijn tegenspeelster bij elke nieuwe productie jonger. Dichter bij huis, en meer recentelijk, juichten we de terugkeer toe van de 57-jarige Michael Ball in de concertversie van Les Misérables uit 2019, ook al werd de rol oorspronkelijk gespeeld door de toen 32-jarige Roger Allam bij de Barbican in 1986. De rol van Fantine wordt echter steeds jonger bezet; de 27-jarige Carrie Hope Fletcher nam in de concertversie van 2019 de rol op zich die in 1986 door de toen 37-jarige Patti LuPone werd gespeeld. Leeftijd is blijkbaar echt maar een getal voor de Javerts, Valjeans en Todds; het kan alle kanten op zonder kritiek.

Carrie Hope Fletcher (Fantine) en het ensemble. Foto: Matt Purphy

De promotie voor de productie stelt ook dat dit een nieuwe versie voor het toneel wordt, wat de vraag oproept of de herfstjaren van Deloris Van Cartier onderdeel van het verhaal worden. Wordt zij een tijdgenoot van de Moeder Overste? Zal haar leeftijd centraal staan in het narratief? Mijn antwoord op al deze vragen, en alle opmerkingen over Whoopi's 63 jaar, is eerlijk gezegd: wat maakt het uit? Deloris Van Cartier is een geniale komische creatie; dat was ze in 1992 en dat zal ze in 2020 zeker weer zijn. Mijn laatste gedachte is: of je nu een Nellie Lovett of een Sweeney Todd bent, een Assepoester of een Prince Charming, laten we allemaal een voorbeeld nemen aan de 86-jarige Joan Collins en accepteren dat leeftijd alleen relevant is als je een fles wijn bent!

BOEK TICKETS VOOR WHOOPI GOLDBERG IN SISTER ACT