RECENSIE: 17c, Old Vic Theatre ✭✭✭✭

Julian Eaves recenseert Annie-B Parsons Big Dance Theater met de voorstelling 17c in het Old Vic Theatre.

17c The Old Vic

27 september 2018

4 sterren

Gore Vidal zei ooit: 'Mode komt en gaat, maar de avant-garde is altijd hetzelfde', en dat wordt bewezen met dit tekstrijke, tamelijk statische en monumentale spektakel uit de koker van het Amerikaanse gezelschap Big Dance Theater van Annie-B Parson, dat een vluchtig bezoek van vier nachten brengt aan Waterloo.  Als weerwoord op de visie van Trumps Amerika is het nauwelijks te overtreffen: in elk opzicht probeert het de draak te steken met de huidige Republikeinse dogma's, ons te behoeden voor emotionele bevliegingen en te hameren op niet alleen de geldigheid, maar zelfs de superioriteit van het intellectueele leven als de motor van de samenleving.  Het is een soort gedecoreerde lezing, met een beetje u2014 maar niet veel u2014 beweging.  Hoewel het als een 'dansvoorstelling' wordt gepresenteerd, waart de geest van Pina Bausch hier nadrukkelijk rond, met een droge, meedogenloze strengheid.  Ondanks de vele glimlachen en het beroep op de 'speelsheid' van kunst, lijkt de intentie bloedserieus.  Ingewijden zullen de onderlinge grapjes begrijpen u2014 ze lachten er tijdens de première in ieder geval hard genoeg om.  Maar ik behoor niet tot die kring.  En ik vraag me af hoe een meer reguliere theaterbezoeker zou reageren op dit vertoon van gewild intellectualisme.

Het stuk ging een paar jaar geleden in de VS in première en heeft sindsdien veel gereisd met het gezelschap (vorige maand was het nog in Berlijn). Het vertrekpunt is de canon van de grote Engelse literatuur, met als belangrijkste focus het zeventiende-eeuwse geheime dagboek van Samuel Pepys.  Pepys schreef dit beroemde werk in een raadselachtig handschrift dat alleen hij kende en dat eeuwenlang na zijn dood niet kon worden ontcijferd.  Vreemd genoeg wordt hij in het programmaboekje omschreven als iemand die 'te veel deelt' (over-sharing), maar voor zover we weten kon niemand anders lezen wat hij schreef: wat betekent dat dan?  Misschien werd er iets anders bedoeld, maar dit ene punt sloeg een deuk in de gepolijste uitstraling van de show en deed me gaandeweg steeds meer in twijfel trekken.  Konden we wel vertrouwen op wat A-B P en haar kornuiten ons voorschotelden?

Kort gezegd lijkt het uitgebreide voorlezen uit de ongekuiste dagboeken een rijke voedingsbodem voor de #MeToo-generatie.  Ja, dit is weer zo'n verhaal van historisch revisionisme, waarin het verhaal wordt verteld van een vrouw u2014 mevrouw Pepys u2014 die naar de zijlijn werd geschoven door haar relatie met een gevierd man.  In de huidige wereld van genderneutrale carrières en sociale en persoonlijke vrijheid vergeten we vaak dat voor millennia het ENIGE leven dat openstond voor vrouwen de overstap was van het gezin van de vader naar dat van de echtgenoot.  Zeker, sinds Chaucer hebben schrijvers ons die paar bijzondere vrouwen getoond die deze valstrik enigszins wisten te omzeilen, maar helaas kan niet iedereen zo autonoom en sterk zijn als de Wife of Bath (en zelfs zij wordt gedefinieerd door haar echtelijke status).  Elizabeth, de echtgenote van Pepys, hield ook een dagboek bij: maar Sam vernietigde het op een dag in een vlaag van woede en smoorde zo haar stem.  (De Tolstojs ruzieden ook over hun dagboeken: de zijne blijven we herlezen, de hare negeren we.  Enzovoort.)  Dus, waarom schreef ze het niet gewoon opnieuw op, zoals T.E. Lawrence toen hij het volledige manuscript van 'Seven Pillars of Wisdom' op het perron van station Reading liet liggen?  We zullen het nooit weten.

Parson probeert Elizabeth Pepys hier wellicht de volharding en veerkracht te schenken die zij in haar eigen leven niet kon opbrengen.  Dat is een vriendelijk gebaar.  En het past in een traditie van het herbezoeken van het verleden door een hedendaagse bril, die inmiddels een lange staat van dienst heeft.  In de choreografie die zij samen met het ensemble ontwikkelde (bestaande uit Elizabeth DeMent als mevrouw P, Mikeah Ernest Jennings, Cynthia Hopkins, Paul Lazar en Kourtney Rutherford) en in een open, bijna skeletachtig decor van Joanne Howard, met rommelige, 'trashy' kostuums van Oana Botez, is er geen ontsnappen aan de storm van ideeën die op het publiek wordt afgevuurd.  Dit zijn Amerikanen die nadenken.  Een vleugje theatrale flair wordt geboden door het soms flamboyante lichtontwerp van Joe Levasseur, het prachtige geluidslandschap van Tei Blow (vooral in de muziek die op het podium wordt gemaakt) en de video's van Jeff Larson.  Maar de algehele sfeer is er een van bijna Duitse ernst.  De voorstelling duurt slechts zo'n 80 minuten, maar voelt een stuk langer aan.  De enorme intensiteit van het programma, volgestouwd met gewichtige gedachten en grote concepten, zou uitputtend zijn als het langer had geduurd.

Uiteindelijk, na krap anderhalf uur, glipt het van ons weg op een bijna nonchalante en terloopse manier, waarbij de stroom van cerebrale activiteit net zo handig wordt uitgeschakeld als hij werd aangezet.  We worden uit de greep gelaten.  En zijn vrij om te gaan.  En wat te doen?  Nadenken.

LEES MEER OVER ANNIE-B PARSON