RECENSIE: A Strange Loop, Barbican Theatre ✭✭✭✭

Tim Hochstrasser recenseert de Londense transfer van Michael R. Jacksons bekroonde musical A Strange Loop, momenteel te zien in het Barbican Theatre.

Kyle Ramar Freeman. Foto: Marc Brenner A Strange Loop

Barbican Theatre

29 juni 2023

4 sterren

Boek tickets Na aanzienlijk succes op Broadway vorig jaar, waarbij onderweg een Tony en een Pulitzer in de wacht werden gesleept, arriveert deze nieuwe musical met hooggespannen verwachtingen in het Barbican Theatre voor de Britse speelperiode. Op de première-avond werd de show luidruchtig onthaald en het zal ongetwijfeld een groot publiekssucces worden. Maar hoe houdt het stuk stand bij nader inzien?

Dit is een musical over een zwarte, queer musicalschrijver met een maatje meer in New York City, die de rekeningen betaalt door te werken als publieksbegeleider bij ‘The Lion King’. Deze man, simpelweg Usher genoemd, schrijft op zijn beurt een musical over een zwarte, queer musicalschrijver met een maatje meer in New York City die de rekeningen betaalt door te werken als publieksbegeleider bij ‘The Lion King’. Enzovoort. Dit is de ‘strange loop’ (vreemde lus) uit de titel. Aan zijn zijde staan zes metgezellen, allen projecties van zijn uiteenlopende gedachten – zoals zelfhaat, seksuele ambivalentie en vermaningen van zijn ouders. De actie bestaat voor een groot deel uit een confronterende dialoog tussen hen allen, waarin Usher zowel zijn eigen identiteit als de zwarte stedelijke identiteit in het algemeen verkent. Een centraal thema is in hoeverre de zwarte cultuur, het geloof, de muziek en seksuele expressie vrij kunnen zijn, en in hoeverre dit gebaseerd is op toestemming van de witte buitenwereld of beperkt wordt door stereotypen die van buitenaf worden opgelegd.

De cast van A Strange Loop.

De presentatie van het verhaal kent buitengewone krachten en originaliteit, maar ook enkele verrassende structurele zwaktes. Het script, de muziek en de songteksten zijn het werk van Michael R. Jackson, die put uit zijn eigen levenservaring. Hoewel er onderweg stilistische eerbetonen worden gebracht aan vele grootheden uit de Amerikaanse musicaltraditie, valt het – net als bij ‘Hamilton’ – op hoe bevrijd en onafhankelijk fantasierijk de teksten zijn. We beginnen misschien op locaties in New York – een theater, een appartement, de metro – maar al snel vertakken we naar steeds barokkere fantasieën wanneer Usher sleutelfiguren uit de zwarte Amerikaanse geschiedenis ontmoet, de confrontatie aangaat met zijn ouders in het ouderlijk huis en – in een ultieme anti-apotheose – een uitgebreide gospelsequentie gebruikt om zijn eigen geïnternaliseerde zelfhaat te dramatiseren.

Het muzikale palet is gevarieerd, waarbij veel van de rustigere nummers bij deze recensent langer bleven hangen dan de flitsende showstoppers. De melodieën zijn gedenkwaardig en de teksten gevat maar woordenrijk en complex op een manier waar Sondheim waarschijnlijk zijn wenkbrauwen bij zou hebben opgetrokken, maar die uitstekend past bij de verkenning van excessen en de pijn die daaronder schuilgaat – de kern van dit werk. Misschien wel het meest opmerkelijk is de ongeremd grafische en expliciete aard van de dialogen. Maar omdat het in dienst staat van het project en niet gratuit is, werkt het, en ga je erin mee.

Kyle Ramar Freeman en Nathan Armarkwei Laryea. Foto: Marc Brenner

De productiewaarde is intens en indrukwekkend. Het basisdecor biedt zes deuren, één voor elk van de verschillende ‘gedachten’; maar deze maken al snel plaats voor steeds complexere structuren die de duizelingwekkende verbeeldingskracht van de hoofdpersoon weerspiegelen. Hetzelfde kan gezegd worden van de kostuums – hoe de cast al die snelle verkledingen voor elkaar krijgt grenst aan het ongelooflijke; er moeten meters klittenband aan te pas komen en een heel leger aan assistenten achter de schermen! De band heb ik nooit gezien, maar er waren enkele fraaie solo's naast een scherp ensemble onder leiding van Candida Caldicot. Raja Feather Kelly bedacht een heerlijk levendige en ingewikkelde choreografie, voortbouwend op het thema van de ‘loops’, waardoor de ‘gedachten’ zich rond Usher kunnen vlechten en weven in lijn met het verloop van de actie.

De centrale rol is veeleisend op elk niveau en Kyle Ramar Freeman vult deze in met zowel finesse als passie. Usher schommelt tussen zelfvernietigende twijfel en felle publieke hoon – Freeman weet beide extremen met behendigheid en de nodige verbale souplesse te raken. De vertolking is ook emotioneel gegrond, waardoor je voelt hoe zijn eigen geest zich ontwikkelt naar een uiteindelijke zelfacceptatie.

Kyle Ramar Freeman en Danny Bailey. Foto: Marc Brenner

Om hem heen verrichten de zes ‘gedachten’ wonderen op het gebied van zang en dans, waarbij elk personage scherp gekenmerkt en onderscheidend is. Dit zijn topprestaties die op elk vlak overtuigen.

Mijn twijfels, voor zover aanwezig, gaan over de structurele integriteit van het stuk. Er is nogal wat thematische herhaling en pas op de plaats, vooral in het middengedeelte. Hoewel de avond slechts 100 minuten duurt, zou het de impact van het geheel ten goede komen als er één of twee scènes geschrapt zouden worden. Het is niet zozeer een kwestie van ‘less is more’, maar eerder dat wanneer elke scène zo’n zware emotionele klap uitdeelt, je niet ‘punch-drunk’ wilt raken.

Over het geheel genomen is deze show echter een belangrijke en originele prestatie die zeker een blijvende plaats zal veroveren in het musicalrepertoire en de theatergeschiedenis. In zekere zin is het een geüpdatete, zwarte versie van ‘Company’ – geen plot en veel personages die de hoofdpersoon adviseren hoe hij zijn leven ten goede kan veranderen. Maar misschien moet het nog evolueren naar zijn definitieve en beste vorm?

Te zien tot en met 9 september 2023