RECENSIE: An Octoroon, Orange Tree Theatre ✭✭✭✭

Emmanuella Cole, Alastair Toovey en Vivian Oparah in An Octoroon

Orange Tree Theatre

24 mei 2017

Vier sterren

Reserveer tickets

In zijn tijd was Dion Boucicault een van de bekendste toneelschrijvers van Groot-Brittannië en de VS, met successen als London Assurance, The Shaughraun en The Colleen Bawn. Een van zijn grootste triomfen was The Octoroon, voor het eerst opgevoerd in 1859 in New York, maar dit is geen stuk dat je tegenwoordig vaak hernomen ziet worden. De weergave van zwarte slaven op een plantage in Louisiana, inclusief het veelvuldige en kwetsende gebruik van het N-woord, zou voor een modern publiek totaal onacceptabel zijn. Bovendien mochten in de 19e eeuw alleen witte acteurs het toneel op, waardoor die vroege voorstellingen gepaard gingen met 'blacking up'.

De Amerikaanse toneelschrijver Branden Jacobs-Jenkins heeft deze problematische aspecten aangegrepen en volledig omgedraaid. Hij creëerde een inventieve, theatrale show die Afro-Amerikaans erfgoed, racisme, slavernij en de conventies van het melodrama verkent. Zijn vrije bewerking maakt vanaf het begin duidelijk dat het afwijkt van de oorspronkelijke tekst: de auteur, ondeugend gespeeld door Ken Nwosu, staat alleen op een bijna leeg toneel in enkel zijn onderbroek en sokken, begeleid door de indringende raps van Snoop Dogg. Later krijgt hij gezelschap van Boucicault, vertolkt met uitbundige slapstick door Kevin Trainor, en samen schetsen zij de context van de bewerking die we gaan zien. Belangrijk is dat het direct de angel haalt uit het feit dat twee zwarte personages worden gespeeld door een witte acteur in blackface en een inheemse Amerikaan door een andere witte man met een rood geschminkt gezicht – gecompenseerd door Nwosu die met een witgeschminkt gezicht ('whiteface') zowel de held George als de schurk M'Closky speelt. De schokwaarde hiervan wordt verzacht door de theatrale vormgeving, waarbij Nwosu en Trainor de vierde wand regelmatig doorbreken om uitleg te geven.

Celeste Dodwell en Vivian Oparah in An Octoroon

De kern van Boucicaults stuk blijft overeind: het verhaal van een jonge man die terugkeert naar de familieplantage die op het punt staat failliet te gaan door schulden. Hij wordt verscheurd tussen zijn liefde voor de straatarme Zoe en zijn plicht om te trouwen met de rijke Zuidelijke schone Dora. Ondanks het racisme van de jaren 1850 wordt de onthulling dat Zoe een 'octoroon' is – een wit persoon met één zwarte overgrootouder – en daarmee nog steeds als slaaf wordt beschouwd, gepresenteerd als een onrechtvaardigheid en geen beletsel voor een huwelijk voor de charmante held George. De kwaadaardige landeigenaar M'Closky, compleet met snorretje en gemene lach, probeert de pogingen van de familie om de plantage te redden te dwarsbomen zodat hij zelf eigenaar kan worden, inclusief Zoe.

Jacobs-Jenkins pikt de beste regels uit het originele stuk, maar naast het onderbreken van de actie voor context, brengt hij ook verdieping aan bij twee van de ondergeschikte slavenpersonages, Minnie en Dido. Net als in Tom Stoppards Rosencrantz en Guildenstern geven zij commentaar op hoe de gebeurtenissen hen beïnvloeden, wat inzicht geeft in het echte leven van een slaaf voorbij de 19e-eeuwse stereotypen. Vivian Oparah en Emmanuella Cole zijn uitstekend – vaak grappig, soms ontroerend – als dit kibbelende duo dat, samen met een andere slaaf, Grace (gespeeld door Cassie Clare), als enige personages ontsnappen aan de conventionele stereotypen van het melodrama.

Iola Evans in An Octoroon

De sterke cast wordt gecompleteerd door Alistair Toovey als de slaven Pete en Paul in blackface, Iola Evans als de lieve en nobele Zoe, en Celeste Dodwell die hilarisch is als de mannenverslindende Dora. Onder de strakke regie van Ned Bennett is de productie levendig en vermakelijk, terwijl het de duistere thema's verkent en ons onderwijst over de Afro-Amerikaanse ervaring en de regels van het melodrama. Het krachtige lichtontwerp van Elliot Griggs geeft de voorstelling extra energie en spanning.

An Octoroon doet denken aan David Henry Hwangs even indrukwekkende Yellow Face over Aziatische casting en is een glorieus Londens debuut voor Jacobs-Jenkins. Hiervoor was enkel zijn stuk Neighbours in het Verenigd Koninkrijk te zien op het HighTide Festival – eveneens een stuk over een familie van minstrel-acteurs met blackface. Zijn komische drama over kantoorpolitiek, Gloria, zal vanaf juni in het Hampstead Theatre een andere kant van zijn talent laten zien, wat bewijst dat hij niet alleen over 'de Afro-Amerikaanse ervaring' schrijft. Zoals An Octoroon voortreffelijk aantoont, is hij vooral geïnteresseerd in het verkennen van de theatrale ervaring, waarbij hij ons vermaakt met tomeloze energie terwijl hij ongemakkelijke en uitdagende thema's aansnijdt.

Te zien tot 24 juni 2017

Foto's: The Other Richard

RESERVEER TICKETS VOOR AN OCTOROON IN HET ORANGE TREE THEATRE