RECENSIE: Black, El Payoso/The Clown, Grimeborn in het Arcola Theatre ✭✭✭✭

Tim Hochstrasser recenseert de Britse première van Black, the Clown, gepresenteerd als onderdeel van Grimeborn in het Arcola Theatre.

Michael Lafferty Smith en Giuseppe Pellingra. Foto: Elena Molina Black, El Payaso/De Clown

Arcola Theatre

2 augustus 2022

4 sterren

De kwaliteit en variëteit van het aanbod op Grimeborn blijft indruk maken. In de tweede week beleven we de Britse première van Black, the Clown, een van de laatste zarzuela's die werden gecomponeerd voordat het genre na de Spaanse Burgeroorlog langzaam verdween. Zarzuela laat zich lastig in een hokje plaatsen. Vaak omschreven als 'Spaanse operette' die gesproken woord combineert met muziek, leunt het meer op de bittere sfeer van cabaret en interbellum-satire dan op de weelderige romantiek van Strauss en Lehár. De bitterzoete klankwerelden van Korngold en Ullmanns Der Kaiser von Atlantis zijn wellicht betere referentiepunten voor dit werk van Pablo Sorozábal uit 1942.

De wereld van het circus en die van de politiek vloeien hier in elkaar over – clowns worden koningen en koningen willen clowns zijn, op een manier die in onze huidige tijd akelig bekend voorkomt. Zoals een van de clowns opmerkt: slagen als een populistische politicus is vergelijkbaar met het vermaken van een circuspubliek; het zijn werkelijk uitwisselbare vaardigheden. Maar hoewel deze schaduwen terugreiken naar het Spanje van de jaren 30 en vooruitblikken naar onze eigen eeuw, wordt het nergens een zware voorstelling. Integendeel, amusement en charme staan voorop. Regisseur Paul Paz maakt dit expliciet door een kind op de bovenverdieping van Studio 1 te plaatsen als omlijsting, die letterlijk de touwtjes in handen heeft van een poppentheater dat de gebeurtenissen beneden spiegelt.

Raphaela Papadakis en Michael Lafferty Smith. Foto: Elena Molina

Het plot draait om een persoonsverwisseling. Twee clowns, simpelweg Black en White genaamd, treden op in een circus. Een prinses in de zaal hoort een van hen een melodie op de viool spelen die ze herkende van haar verloren verloofde. Ze is ervan overtuigd dat Black de verdwenen prins is, waarna hij en zijn metgezel prompt worden geïnstalleerd als heerser en eerste minister van het Ruritaanse koninkrijk van de prinses. Ze blijken uitstekend te zijn in regeren in populistische stijl, waardoor de echte prins, wanneer hij uiteindelijk opduikt, het wel best vindt best vindt dat zij doorgaan, zodat hij ongestoord kan genieten van een privéleven als concertpianist. Een revolutie brengt hen plotseling in gevaar, maar door terug te keren naar hun act als clowns weten ze de bevolking te sussen en de 'lords of misrule' herstellen de orde voor iedereen.

Dit type broze plot en het gevarieerde stilistische palet kunnen alleen slagen met uitstekende muzikale en technische vaardigheden. Het eerste wat opvalt aan deze productie is dat de enorm getalenteerde en enthousiaste cast die standaard ruimschoots haalt.

De muzikale begeleiding wordt verzorgd door piano en viool. Ricardo Gosalbo en Elena Jáuregui spelen met flair en kracht, waarbij ze soms een orkestraal scala aan klankkleuren suggereren. Jáuregui weet bovendien een grote variëteit aan percussie te bespelen met een deskundige ritmische precisie. Alleen de koperfanfares zijn vooraf opgenomen, maar alles werkt naadloos samen zonder dirigent, in een enorme diversiteit aan stijlen en tempi, waardoor de voorstelling in minder dan 90 minuten voorbij lijkt te vliegen. Het was een uitstekend idee om de tekst te wisselen tussen Engels en Spaans, wat de directheid en authenticiteit van de dialoog ten goede komt. Vertaler Simon Breden heeft puik werk geleverd door de tekst pittig en toegankelijk te maken.

Raphaela Papadakis en David Powton. Foto: Elena Molina

Er zijn geen zwakke schakels in de cast; iedereen zingt alsof hun leven ervan afhangt en het acteerwerk is geloofwaardig. De effectieve choreografie en enscenering met enkele zorgvuldig gekozen rekwisieten zorgen ervoor dat de vaart erin blijft. Waarom er gedurende de hele voorstelling zoveel mist (haze) bleef hangen was me niet duidelijk, maar dat was slechts een klein puntje van kritiek.

In de titelrol wist Michael Lafferty-Smith de bescheidenheid en melancholie van de klassieke clown te vangen, naast een geloofwaardige vertoning van bravoure als de heerser van Orsonia. Hij kreeg goed weerwerk van Giuseppe Pellingra als zijn sidekick White, die à la Sancho Panza zonder aarzeling de beloningen van de macht omarmt. Raphaela Papadakis, gehuld in een luchtige wolk van bruidstule, straalde de juiste hooghartigheid en gereserveerdheid uit als de misleide maar goedgezinde prinses. Haar ernst vormde een mooi contrast met de soubrette-rol van Catalina, gespeeld door Juliet Wallace. Haar geflirt met de journalist Marat (David Powton) gaf de show al vroeg de nodige vonk; Powton keerde later terug als de verloren prins met een veeleisende tenor-aria die hij met veel zwier bracht.

Mocht u deze korte reeks van een unieke voorstelling in het Arcola hebben gemist, mis dan de reprise in september niet in het Cervantes Theatre, de thuisbasis van dit zeer getalenteerde en veelzijdige gezelschap. De satire is subtiel en de toon is licht.

GRIMEBORN FESTIVAL WEBSITE

Lees ook de recensie van The Coronation Of Poppea (Grimeborn in het Arcola Theatre)