RECENSIE: Bluebeards Burcht, Green Opera, Arcola Theatre ✭✭✭✭✭

Tim Hochstrasser recenseert Bartóks opera Hertog Blauwbaards burcht, gepresenteerd door Green Opera in het Arcola Theatre, Londen.

Julian Debreuil en Anastasia Inniss. Foto: Nick Rutter. Hertog Blauwbaards burcht Grimeborn Festival Arcola Theatre

31 augustus 2022

5 Sterren

Website Green Theatre

Bartóks enige opera uit 1910 is een uitstekende keuze voor het Grimeborn Festival. Hoewel het slechts een uur duurt, biedt het een enorme variëteit aan sferen, overgoten met een broeierige intensiteit die door de intimiteit van Studio 1 in het Arcola alleen maar wordt versterkt. Deze voortreffelijke productie van Green Opera stelde niet teleur en maakte indruk met twee sterke hoofdrolspelers en een messcherp orkestspel onder de bekwame leiding van John Paul Jennings.

James Corrigan. Foto: Nick Rutter

Er valt weinig plot samen te vatten: alles draait om atmosfeer en suggestie. Blauwbaard neemt Judith mee naar zijn imposante, duistere kasteel – hier vormgegeven als een atelier – en zij staat er onbevreesd op om het licht binnen te laten. Ondanks zijn waarschuwingen opent ze zeven gesloten deuren, die stuk voor stuk een indrukwekkend of treffend schouwspel onthullen, maar waarbij elk tafereel besmeurd is met bloed. De zangstijl is voor beide zangers voornamelijk declamatorisch, terwijl de beeldende kracht grotendeels bij het orkest ligt. Dat is hier vakkundig herschreven voor tien muzikanten, een palet dat ruim voldoende blijkt voor deze compacte ruimte.

Het meest vernieuwende aspect van de vindingrijke regie van Eleanor Burke is het gebruik van gevonden voorwerpen en geüpcyclede items op het toneel, grotendeels afkomstig van de Engelse stranden. Strengen flessen bijeengebonden met vistuig, veren en stukken stof vormen samen sfeervolle installaties die een prominente rol spelen in het verhaal. Een vervallen deur mag uiteraard niet ontbreken, evenals slingers van zeewier die doorgaan voor bloemen en een prachtige, pluizige kroonluchter die neerstrijkt om Blauwbaards schatkamer te verbeelden. De uiteindelijke mantel die om de schouders van Judith wordt geslagen terwijl ze wordt weggevoerd naar de kamer van herinneringen, is door de rafelige kwaliteit extra ontroerend.

April Frederick en James Corrigan. Foto: Nick Rutter

Soms moet het publiek ook huiveren, en dat gebeurt zowel visueel als auditief. Een uitgerold laken dat verkleurt van wit naar dieprode bloedvlekken ving perfect de sfeer van de zesde deur. Het orkest, bekroond door de kreet van Judith, deed bovendien recht aan de majestueuze akkoorden bij de vijfde deur, waar de enorme omvang van Blauwbaards koninkrijk onder een dreigende wolkenhemel zichtbaar wordt. Om de volle kracht van dit werk te ervaren, moet de verbeelding geprikkeld worden door de sensuele, creepy sfeer van een kasteel dat bloed weent – en deze productie wist dat effect bij deze recensent absoluut te bereiken.

Er wordt met wisselende casts gewerkt, en op de eerste avond was er tussen James Corrigan en April Frederick een voelbare chemie, zowel seksueel als angstig, wat de spanning ten goede kwam. De setting, minder apocalyptisch dan gebruikelijk, suggereerde dat Corrigan een eenzame kunstenaar was die muzen verzamelde en in zich opnam; minder een moordenaar, meer een solipsist. Hij bracht zowel het verlangen naar gezelschap als de onwil om een uitbuitend verleden los te laten overtuigend over. Frederick trof precies de juiste toon van dapperheid en onbevreesdheid terwijl ze zich overgaf aan de drang om steeds meer te willen weten. Ze vertolkte ook ontroerend de desillusie van iemand die plotseling beseft dat ze nu over meer kennis beschikt dan ze ooit had gewild, of misschien zelfs nodig had.

April Fredrick en Jasmes Corrigan. Foto: Nick Rutter

Gezien de glansrol in het verhaal, moeten we kort ingaan op het orkest. John Paul Jennings leidde het geheel met flair en precisie. Op de grandioze momenten gaf hij zijn uitstekende musici de vrije hand, maar hij nuanceerde en doseerde het geluid ook vakkundig om de stemmen waar nodig te ondersteunen. Met één instrument per partij kreeg iedereen de kans om te schitteren met een eigen karakter, in het bijzonder de blazers, maar de kracht van het collectief was er zodra het nodig was.

Deze productie heeft me volledig overtuigd van een uitvoering op kamerformaat; het versterkt het drama door je erbij te betrekken, terwijl er nauwelijks aan resonantie wordt ingeboet door de kleinere orkestbezetting. De opera zelf kan op verschillende niveaus worden gelezen: als een stuk abstract symbolisme beïnvloed door de expressionistische werken van Richard Strauss, of als een morele parabel over hoe ver we de psyche moeten willen doorgronden van degenen die ons het meest nabij staan. We verlieten de zaal met veel stof tot nadenken en de herinnering aan een rigoureuze, technisch indrukwekkende en – in de beste zin van het woord – veeleisende voorstelling. Ga het zien in het Arcola, of later deze maand in de Asylum Chapel in Peckham. En als bonus: voor elk verkocht kaartje wordt er een boom geplant.

Hertog Blauwbaards burcht is nog te zien in het Arcola Theatre Londen tot 3 september en daarna in ASYLUM Londen van 13 t/m 18 september 2022. Meld je aan voor onze nieuwsbrief. Andere recensies van Grimeborn 2022

Lees ook de recensie van Die Zauberflöte in het Arcola Theatre

Lees ook de recensie van The Boatswain’s Mate in het Arcola Theatre