RECENSIE: Duncton Wood, Union Theatre ✭✭✭✭

Duncton Wood. Foto: Darren Bell Duncton Wood

Union Theatre

30 mei 2015

4 Sterren

Toen voor het eerst werd aangekondigd dat er een musicalversie van Duncton Wood zou komen, sloeg de schrik me om het hart. Het even wonderlijke als bizarre en fantastische boek van William Horwood uit 1980 over de levens, liefdes en strijd van diverse mollen in hun tunnelsysteem, is een geliefde klassieker. Het verhaal over hoe zij machteloos toezien hoe hun eeuwenoude tradities en 'Steen-religie' worden vernietigd door de tirannieke Mandrake, hun bloeddorstige leider, greep velen aan. Maar het ging wel over mollen. Mollen die praatten, vochten, aanbaden, genazen en paarden. Het was een complex verhaal over geloof, liefde en macht, dat volledig leunde op de verbeeldingskracht van de lezer om de meest fantastische elementen serieus te kunnen nemen.

Hoe zou dit op het toneel gezet worden? In de stijl van Cats? Volledig in lycra gehuld met bontrandjes en grote pruiken? Of à la The Lion King, met mensen als (onderdeel van) de poppenspelers? Of zouden er volledige, pluizige dierenpakken aan te pas komen? Hoe kun je mollen overtuigend uitbeelden (ze droegen in de boeken geen kleren; het waren geen personages zoals in Wind In The Willows) zonder dat het op de lachspieren werkt?

Het antwoord ligt, zoals zo vaak, in 'out of the box' denken; een geïnspireerde en inventieve aanpak. De ruimte in de Union is omgetoverd tot een duistere, onherbergzame plek – met flarden groen en het gespikkelde lichtval van een bos, prachtig gesuggereerd door eenvoudige doeken en hangende materialen. De belichting is uitzonderlijk en creëert zowel volslagen duisternis als meer subtiele schaduwen. Vanaf het begin wordt er een duidelijk gevoel van 'het andere' neergezet, en naarmate de voorstelling vordert, put de speelstijl en presentatie rijkelijk uit beelden van druïdische en heidense rituelen.

Er wordt geen enkele poging gedaan om de menselijkheid van de acteurs te verbergen; in plaats daarvan wordt het wezen van de mol-personages opgeroepen en vastgehouden door fantasierijke choreografie, gestileerde bewegingen en specifieke, zintuiglijke details – het beeld van twee mollen die aan elkaar snuffelen, of dat nu uit romantische of onderzoekende aard is, is volkomen overtuigend. De eclectische kostuums dragen bij aan het totaalbeeld. Binnen de kortste keren wordt het publiek meegevoerd naar het gevaarlijke en onbekende terrein van de mollen van Duncton Wood. Tijdens de avond dat ik er was, werd er geen enkele keer om de verkeerde redenen gelachen. De spanning is om te snijden en een diepe stilte heerst in de zaal terwijl dit intrigerende, onaardse verhaal wordt verteld.

Dit is Michael Strassens rijk gedetailleerde, voortreffelijk gecaste en liefdevol geënsceneerde premièreproductie van Duncton Wood (muziek en liedteksten van Mark Carroll, script van James Peries, naar het boek van Horwood), nu te zien in het Union Theatre. Strassen wordt bijgestaan door een creatief team van topniveau dat zijn visie feilloos vertaalt: Josh Sood als muzikaal leider, Jean Gray als ontwerper, Tim Deiling voor het lichtplan, Michael England voor de orchestraties en David Steadman voor de vocale arrangementen. Iedereen levert hier voorbeeldig werk af.

Carrolls muziek en tekst zijn krachtig en voelen als een essentieel onderdeel van de beleving. Dit is geen geval van een verhaal waar toevallig muziek aan is toegevoegd. De muziek is juist integraal; het benadrukt en onderstreept de personages en de gebeurtenissen. Er zijn prachtige ballades en een paar bijzonder krachtige anthems die met veel passie en elan door de hele cast worden gezongen. Pastoraal en hypnotiserend: de partituur is zowel zachtaardig als verrassend. Samen met de aardse en beknopte teksten is het effect rustiek, heidens en etherisch. Sood zorgt voor een trefzekere leiding, waardoor de textuur en schoonheid van de harmonieën en melodieën volledig tot hun recht komen, ondersteund door zijn kundige band.

De 16-koppige cast is uitzonderlijk en zet, op één klein voorbehoud na, de mollen van Duncton Wood op sublieme en overtuigende wijze neer. Er zijn een paar glansrollen te bewonderen.

Oli Reynolds (Cairn) en James Sinclair (Stonecrop) zijn uitmuntend als de mollenbroers die, zoals echte broers, vechten en ruziën, maar elkaar door dik en dun steunen. De broederlijke band is voelbaar. De Cairn van Reynolds is wellicht het best uitgewerkte personage van de hele cast en zijn prille romance met de Rebecca van Amelia-Rose Morgan wordt ontroerend en gevoelig neergezet. Hun lieflijke duetten, 'I Wonder' en 'Moonshine', zijn perfect gedoseerd en prachtig gezongen, wat de tragedie die hen treft des te aangrijpender maakt.

Morgans Rebecca is een complex personage: dochter van een tiran, instinctief traditioneel, open voor de liefde, wreed behandeld door haar vader, een natuurlijke genezer en een gepassioneerde partner. Morgan smeedt al deze eigenschappen samen tot een geloofwaardig geheel. Josh Little presenteert de complexiteit van Bracken, in veel opzichten de held van het stuk, op heldere wijze en met een rauwe intensiteit. Het spel van Little is zeer toegewijd en fysiek, maar hij durft ook de onzekerheid, innerlijke pijn en morele overtuiging van Bracken te tonen. Littles stem is zuiver en rijk, en hoewel zijn bereik soms net iets te hoog ligt voor de laagste delen van de partituur, is hij een genot om naar te kijken en luisteren: 'Too Much Time', zijn belangrijke solo in de eerste akte, is een absoluut hoogtepunt, net als zijn duet met Morgan in de tweede akte, 'Maybe I’m Wrong'.

Trevor Jones levert uitstekend werk in de dubbelrol van Hulver en Boswell. Hij is opmerkelijk bedreven in het scheiden van de personages; als Boswell is hij vrijwel onherkenbaar, ondanks het gebrek aan grime of rekwisieten om hem daarbij te helpen. Hij acteert simpelweg steengoed – bovendien beschikt hij over een soepele bariton en een uitstekende dictie. De dreigende Mandrake van Anthony Cable is overtuigend en ook hij heeft een geweldige stem.

De warme, moederlijke genezer Rose wordt met grote finesse en perfecte beheersing gespeeld door Anna Stolli. Op een zeer bescheiden manier weet zij de magische aspecten van het plot volledig geloofwaardig te maken (terwijl die zo makkelijk lachwekkend hadden kunnen zijn). Stolli heeft bovendien een lieflijke, innemende stem en speelt een sleutelrol in het meest ontroerende moment van de avond.

Er is solide werk van Robert Dalton (Burhead), Rachel Flynn (Caron), Sinead O’Callaghan (Rue) en binnen het toegewijde, uiterst getalenteerde ensemble vallen Nadia Eide, Myles Hart en Hugo Joss Catton in positieve zin op.

De grootste schurk van het stuk is niet de kwaadaardige Mandrake. Die eer gaat naar Rune, de gladde, achterbakse manipulator die zijn eigen macht en belangen boven alles stelt, inclusief de levens van zijn mede-mollen. Thomas Thoroe oogt indrukwekkend als Rune en meet zich een perfecte machiavellistische persoonlijkheid aan; vocaal heeft hij geen enkel probleem, zijn dictie en warme stem galmen prachtig door de zaal. Alleen zijn tekstbehandeling is soms net iets te 'camp' om zo effectief en angstaanjagend te zijn als de rol vereist.

Mijn enige puntje van kritiek betreft de manier waarop de tekst de onderliggende thema's behandelt. Er had ongetwijfeld iets meer uitleg mogen zijn over de verschillende mollenstammen, het concept van de Steen-religie en de opkomst van Mandrake en wat dat betekende voor de tradities in Duncton Wood. Deze concepten zijn zo eigenzinnig dat zelfs kennis van het boek niet altijd direct helpt. Dat gezegd hebbende: wie zich goed concentreert en let op de teksten en dialogen, ziet de wereld die Strassen heeft gecreëerd langzaam samenvloeien tot een begrijpelijk geheel.

Dit is een complex, gelaagd en vakkundig werk. Strassen heeft een fantastische cast verzameld en heeft met een indrukwekkend creatief team en beperkte middelen een volkomen geloofwaardige, magische en licht angstaanjagende wereld geschapen. Zijn Duncton Wood is beeldschoon, stralend en verleidelijk.

Dit is een van de beste producties van een nieuwe musical die de Union in de afgelopen jaren heeft gezien.

Duncton Wood speelt nog tot en met 20 juni 2015 in het Union Theatre