RECENSIE: Fleabag, Wyndham's Theatre, Londen ✭✭✭✭

Paul T Davies recenseert Fleabag van Phoebe Waller-Bridge, nu te zien wegens een beperkt, volledig uitverkocht seizoen in het Wyndham's Theatre in Londen.

Phoebe Waller-Bridge in Fleabag. Foto: Matt Humphrey Fleabag

Wyndham’s Theatre, Londen.

29 augustus 2019

4 sterren

Als je nog nooit hebt gehoord van Phoebe Waller-Bridge, haar creatie Fleabag en de gelijknamige hitserie, dan heb je de afgelopen jaren onder een steen geleefd! De monoloog ging in 2013 in première op het Edinburgh Festival Fringe, sleepte de ene na de andere prijs in de wacht en werd genomineerd voor een Olivier Award na een speelreeks in het Soho Theatre. De rest is geschiedenis; ze is inmiddels een van de meest gewaardeerde en geliefde schrijvers en acteurs van het Verenigd Koninkrijk. Nu maakt het stuk zijn debuut op West End als een laatste ereronde voor Fleabag, en de liefde voor Waller-Bridge is voelbaar zodra je de zaal binnenstapt. Een vriend merkte op dat deze voorstelling — die volledig is uitverkocht, inclusief de duurste rangen, waarbij de rij voor dagkaarten al in de vroege uurtjes ontstaat en er een dagelijkse loting is — "recensiebestendig" is. En ja, dat is zo, zeker wanneer de tekst en het acteerwerk van dit niveau zijn. (Het tweede seizoen van Killing Eve was een bitterzoete teleurstelling, simpelweg omdat Waller-Bridge dit keer niet de pen hanteerde.)

De beste manier om de toneelversie te bekijken is door alles wat je weet van de tv-serie even los te laten; dit is de bron, het oorsprongsverhaal. Fans zullen momenten en personages herkennen en gefascineerd zijn door hoe deze zich later ontwikkelden. Maar een uur lang draait het puur om Fleabag, haar beste vriendin Boo, cavia Hilary en de mannen met wie Fleabag het bed deelt. Een heerlijke toevoeging is Joe, een ukelele spelende oudere man die in de serie ontbrak, en wiens diepe optimisme en levenslust Fleabags depressie uitdagen. Waller-Bridge levert een werkelijk innemende prestatie; het spreekt voor haar dat ze nog steeds met zoveel liefde voor het personage en het publiek op het toneel staat. Het stuk is schaamteloos, rauw en eerlijk (iets wat de Britse roddelpers blijkbaar pas jaren na de rest van ons heeft ontdekt), hilarisch in zijn directheid en het weet een krachtige snaar te raken bij de vrouwen in de zaal. (En de homomannen!)

Phoebe Waller-Bridge in Fleabag in het Wyndham's Theatre. Foto: Matt Humphrey

Maar waar Waller-Bridge de spijker echt op zijn kop slaat, is de eenzaamheid — de eenzaamheid van het rouwen om een overleden moeder en een beste vriendin. De eenzaamheid van promiscuïteit, waarbij je met iedereen mee naar huis gaat om maar niet alleen te hoeven zijn; de eenzaamheid binnen een relatie; het gevoel een buitenstaander te zijn in je eigen familie omdat je de stempel 'vreemd' hebt gekregen, en zelfs de eenzaamheid van cavia's. Ze schuwt de minder sympathieke kanten van het personage niet; soms vráág je je af of je Fleabag wel aardig vindt, maar je begrijpt haar keuzes altijd en ze raakt je terwijl je heen en weer wordt geslingerd tussen lachbuien en verdriet.

Natuurlijk boet een intieme show in een zaal van dit formaat onvermijdelijk iets aan nabijheid in, afhankelijk van waar je zit; het voelt hierdoor nog steeds als een 'fringe'-voorstelling. (De aanstaande bioscoopvertoningen komen de beleving wellicht nog meer ten goede). Er is niets veranderd: de gevoelige regie van Vicky Jones en het ontwerp van Holly Pigott staan nog altijd als een huis. Hoewel de vijfenzestig minuten wat kort aanvoelen en een klein beetje nieuw materiaal welkom was geweest, is dit een waardig afscheid. Als dit inderdaad het laatste hoofdstuk is voor dit personage — en het voelt als de juiste tijd, want ik kan niet wachten op haar volgende project — dan is de staande ovatie een passend eerbetoon aan een schrijver op het toppunt van haar kunnen.