RECENSIE: Frankenstein, National Theatre bij je thuis ✭✭✭✭

Paul T Davies bespreekt de productie van Frankenstein door het National Theatre, geregisseerd door Danny Boyle met Benedict Cumberbatch en Jonny Lee Miller die de hoofdrollen afwisselen. De productie wordt deze week online gestreamd als onderdeel van National Theatre at Home.

Frankenstein. National Theatre at Home.

4 sterren

Het bekijken van een registratie van een voorstelling die je ooit live in het theater zag, heeft iets weg van een Proust-ervaring. Binnen enkele seconden na de start van de National Theatre-stream van hun Frankenstein-productie uit 2011, werd ik teruggevoerd naar mijn bezoek destijds met een groep vrienden. Het helpt dat de productie zo'n visuele en auditieve belevenis is: het uitmuntende decor van Mark Tildesley, met duizenden gloeilampen die het monster tot leven wekken te midden van de pracht van Bruno Poets lichtontwerp, maakt optimaal gebruik van de Olivier-zaal. In combinatie met de fenomenale soundtrack van Underworld is het een zintuiglijk feest. Het markeerde de terugkeer van Danny Boyle naar het theater als regisseur, en in de scènes met de industrie en de trein zien we al voorbodes van zijn openingsceremonie voor de Olympische Spelen van 2012. De grote trekpleister van de productie was natuurlijk dat de rollen van Het Monster en Victor Frankenstein werden afgewisseld door Benedict Cumberbatch en Jonny Lee Miller. Nu krijgen we de unieke kans om beide vertolkingen te zien, en aangezien ik Cumberbatch destijds alleen als het monster zag, is dit een zeer welkome gelegenheid.

Natuurlijk zal het van je persoonlijke smaak afhangen welke acteur de rol 'het beste' speelt, maar het is fascinerend om te zien hoe naadloos de productie zich om elke interpretatie heen vouwt. Benedict Cumberbatch is een zeer fysiek wezen, vooral in de openingsscène, en naarmate het monster zich ontwikkelt, lijkt zijn aanpak cerebraaler (dit is het snelst geschoolde monster uit de literatuur) met een meer doelgerichte focus. Dit sijpelt ook door in zijn rol als Victor Frankenstein, wat de boeiende suggestie wekt dat de schepper zijn eigen evenbeeld op zijn creatie projecteert. Het monster van Jonny Lee Miller is aardser, misschien minder fysiek, maar naar mijn gevoel alerter en meer in harmonie met de natuur; hij bespringt zelfs het gras waarop hij zich bevindt en kwijlt en brabbelt voortdurend – een wezen dat meer uit de elementen is voortgekomen. Als Victor is hij wellicht agressiever en meer gedreven door emoties. Beiden zijn fascinerend om naar te kijken en vormen het hart van een zeer sterke productie.

Karl Johnson is uitstekend als de blinde De Lacey, de leermeester van het monster, en Naomie Harris geeft een voorproefje van haar latere glansrollen in haar vertolking van de trouwe, onderzoekende Elizabeth, de aanstaande bruid van Frankenstein. Toch is de productie niet perfect; er is sprake van wat ongelukkige casting in de bijrollen, en de opening is zo magistraal dat de rest van de voorstelling dat niveau zelden meer haalt. De adaptatie van Nick Dear kan bovendien de tragere elementen van het bronmateriaal, met name de christelijke verhandelingen, niet geheel verhullen. Ook was er een gemiste kans om de seksuele politiek van het stuk wat scherper te bevragen. Er zijn echter talloze hoogtepunten, niet in de laatste plaats de hoofdrollen, en de enscenering maakt dit tot een van de werkelijk legendarische producties van het National Theatre. Een uitstekende synergie van alles wat het National te bieden heeft, die in onze huidige coronatijd de vraag versterkt: wie zijn de echte monsters? Of krijgen we de monsters die we verdienen?

WEBSITE NATIONAL THEATRE AT HOME