RECENSIE: Incident At Vichy, Finborough Theatre ✭✭✭✭

Lawrence Boothman, Michael Skellern en Brendan O'Rourke. Foto: Scott Rylander Incident at Vichy Finborough Theatre, 31 maart 2017

4 sterren

Boek Tickets

De Ierse filosoof Edmund Burke zei ooit dat "het enige wat nodig is voor de triomf van het kwaad, is dat goede mensen niets doen". Deze veelgeciteerde spreuk vormt de kern van Arthur Millers zelden opgevoerde meesterwerk, gesitueerd in een detentiecentrum in Vichy halverwege de Tweede Wereldoorlog.

Een groep mannen, van wie de meesten expliciet of impliciet Joods zijn, wordt daar tegen hun wil bijeengebracht en begint te speculeren over hun lot. Regelmatige verschijningen van de Duitse politie, geflankeerd door de kille professor Hoffman (Timothy Harker), betekenen verhoor, en een voor een verdwijnen de mannen. Wanneer de deur met een akelig metaalachtig geluid dichtslaat, speelt een verse hel met hun zenuwen.

Dit is een schitterende productie – een actuele verkenning van de verschrikkingen van etnische zuivering en de inertie die toestaat dat dit onbestreden blijft. De regisseur, Phil Willmott, merkt op dat deze uitvoering van Incident at Vichy de eerste is die zonder een "naturalistisch decor" wordt gepresenteerd, waardoor het publiek bevrijd wordt van de "verwachting van naturalisme". De witgekalkte ruimte, enkel ingericht met een lange witte bank, slaagt er uitstekend in de vagevuur-achtige sfeer van het stuk te benadrukken. Het is een passend afstandelijk decor voor een stuk dat vakkundig worstelt met het onzegbare kwaad.

Gethin Alderman, Edward Killingback, Jeremy Gagan en James Boyd. Foto: Scott Rylander

De wreedheid van het naziregime wordt niet alleen verbeeld door Hoffman, James Boyds sadistische politiekapitein en Henry Wyrley-Birchs oorlogsmoeie majoor, maar ook in de ervaringen van de samengebrachte mannen, die geen gezamenlijk beeld hebben van hun vijand. De acteur Monceau (PK Taylor) kan het kwaad niet rijmen met een samenleving die van theater geniet, terwijl Michael Skellerns ober de majoor als een goed mens ziet omdat hij hem dagelijks zijn ontbijt serveert. De nerveuze kunstenaar Lebeau (Lawrence Boothman) probeert zichzelf er wanhopig van te overtuigen dat hij voor een routinecontrole wordt vastgehouden; als dat faalt, klampt hij zich vast aan de hoop dat hij dood geen enkel nut voor hen zou hebben. Meest ontroerend is de principiële socialist Bayard (een zeer aangrijpende Brendan O’Rourke), die hartstochtelijk over revolutie spreekt voordat hij wordt overweldigd door de hopeloosheid van hun situatie.

Moed staat eveneens centraal in het stuk, toegespitst op een intellectuele discussie tussen twee personages, door Willmott omschreven als "de dromer en de pragmaticus". Von Berg (Edward Killingback) begrijpt dat het kwaad een kluwen van tegenstrijdigheden is, want hij heeft nazi's zien genieten van de muziek van zijn orkest vlak voordat ze de muzikanten afslachtten. Toch is hij, een Oostenrijkse prins, verzekerd van zijn veiligheid – de enige figuur die er met zekerheid bij toeval is. Psychoanalyticus Leduc (Gethin Alderman) suggereert dat Von Bergs status hem medeplichtig maakt aan het regime; hij wijst erop dat zijn neef een prominent partijlid is en dat hij daardoor in dezelfde val is gelopen als veel van hun medegevangenen. Voor Von Berg, aldus Leduc, was het nazisme van zijn neef slechts een klein onderdeel van een man die hij al sinds zijn jeugd kende. Voor Leduc was het alles wat die man was. Op zijn beurt roept Von Bergs dapperheid in de slotakte dwingende vragen op over de complexiteit van goedheid en de relatie daarvan met schuldgevoel.

De productie bevat een reeks sterke vertolkingen, waarvan er twee een bijzondere vermelding verdienen. Taylors Monceau is briljant - een complex maar goedhartig figuur wiens gepassioneerde verdediging van zijn vermeende lafhartige gedrag me enorm raakte, vooral in vergelijking met zijn laatste scène. Boothmans Lebeau, die de eerste akte domineert met zijn steeds irritantere praatzucht, is geen prettig gezelschap, maar hij is hartverscheurend menselijk. Wanneer hem wordt gevraagd op te houden met aan zichzelf te denken, vraagt hij woedend aan wie hij dan wél moet denken. Geleidelijk wordt duidelijk dat zijn dwaze vragen een zoektocht naar bevestiging zijn, wat suggereert dat hij diep in zijn hart weet dat alles verloren is. Het is een prachtig en aangrijpend portret van de mens op zijn bangst.

Deze productie van Arthur Millers zelden geziene Incident at Vichy in het Finborough Theatre doet recht aan een stuk dat een veel groter publiek verdient. Meeslepend geregisseerd en prachtig geacteerd, toont deze voorstelling de wrede en tegenstrijdige gezichten van het kwaad, dat pas lacht wanneer goede mensen ten prooi vallen aan apathie.

BOEK TICKETS VOOR INCIDENT AT VICHY IN HET FINBOROUGH THEATRE