RECENSIE: Lizzie, Greenwich Theatre ✭✭✭✭✭

Jodie Jacobs, Bjorg Gamst, Eden Espinosa, Bleu Woodward. Lizzie

Greenwich Theatre

24 februari 2017

5 Sterren

Meer over Lizzie Dit is de beste Amerikaanse musical sinds 'Sweeney Todd'. Ik heb hem deze week twee keer gezien in de fantastische regie van de Amerikaanse Victoria Bussert, die nu voor slechts drie weken in het Greenwich Theatre te zien is, en die bewering doe ik niet lichtzinnig. Onder geen beding mag je deze voorstelling missen.

In zeker zin is het niet verrassend dat het zo goed is. Het is het resultaat van zo'n 30 jaar rijping en is door talloze fasen gegaan. Oorspronkelijk bedacht door Steven Cheslik-Demeyer (muziek en tekst) en Tim Maner (tekst, script en extra muziek), die later werden bijgestaan door Alan Stevens Hewitt (muziek, extra tekst, arrangementen). Het drietal heeft lang en hard gewerkt, in een verbazingwekkende symbiose, in hun gezamenlijke zoektocht om de show te perfectioneren. Nu lijken ze inderdaad dat niveau te hebben bereikt dat de perfectie zo dicht mogelijk benadert. In de magnifieke productie die we nu te zien krijgen, is het in alles behalve de naam een van de beste West End-shows van het moment – maar dan voor een strikt beperkte periode in een Off-West End theater.

Lizzie verwijst natuurlijk naar de beruchte vadermoordenaar uit de late 19e eeuw, Lizzie Borden, die volgens het bekende rijmpje 'an axe took/ Gave her mother forty whacks;/ When she saw what she had done,/ Gave her father forty-one.' Het is een legende die wereldwijd bekend is, en zij is ongetwijfeld een van de grootste 'bad girls' aller tijden. Er zijn veel verschillende versies van dit verhaal verteld, en dit zal vast niet de laatste zijn, maar het zal een zware kluif worden voor anderen om de diepgang en kracht van deze interpretatie te evenaren. Hier worden zij en haar verhaal verheven tot de status van een Griekse tragedie, doorspekt met Shakespeare-verwijzingen die de thema's van verscheurde families, verwaarlozing, wreedheid, seksueel misbruik en bloederige wraak versterken.

De hele show is een spectaculair rockconcert: en ongelooflijk maar waar, ook al is het geschreven door drie mannen, staan er slechts vier vrouwen op het podium die – afgezien van de band achter hen – de zaal volledig in hun macht hebben. Wanneer hebben we dat voor het laatst gezien in een musical? Hun rockband speelt in de coulissen, aangestuurd door een muzikaal leider op toetsen (de sublieme Martin Bermann Konge). Lichten flitsen vanaf de stellingen, rook vult de lucht en digitale projecties schitteren op de achtergrond. Het geluidssysteem omhult ons met een perfect gebalanceerde versterking (en altijd op een 'comfortabel' volume!). Het zou net zo goed een echt rockconcert kunnen zijn.

Maar er is iets anders. De vrouwen dragen lange 19e-eeuwse jurken: fraaie brokaatstoffen van de middenklasse of eenvoudige werkkleding. Toch zingen ze ons toe terwijl ze handmicrofoons vasthouden, wat ons eraan herinnert dat we ons nog steeds in de moderne wereld bevinden: de meid Bridget Sullivan (meesterlijk gespeeld door Jodie Jacobs, die dreiging en komedie mixt tot een angstaanjagende cocktail); de buurvrouw en beste vriendin Alice Russell (de bezielde en prachtige Bleu Woodward); de strenge oudere zus Emma Borden (het enige Amerikaanse lid van het gezelschap, de indrukwekkende verschijning Eden Espinosa); en tot slot de tragische antiheldin zelf, Lizzie Borden (hier onvergetelijk vertolkt door de enige overlevende van de originele Deense cast, Bjorg Gamst). Elk van hen had moeiteloos een hele avondvullende show kunnen dragen, maar wij – gelukkige toeschouwers – krijgen het volledige kwartet dat de verbluffende partituur brengt: van krachtige anthems met de allure van een stadionconcert en ontroerende ballads tot dramatische scènes, eigenzinnige novelty-nummers, postmoderne volksliedjes en schuine hymnes, afgewisseld met korte dialogen. En ze dansen. Op hakken!

Lichten flitsen vanaf de stellingen (dankzij het genie van Martin Jensen). Rook vult de lucht. Digitale projecties schitteren op de achtergrond (het werk van Martin Sand Vallespir). Het geluidssysteem omhult ons met een perfect gebalanceerde versterking (altijd op een 'comfortabel' niveau dankzij de vakmanschap van sound designer Tim Hoyer). Het heeft alle energie van een rockconcert.

Maar er is een contrast. De vrouwen dragen 19e-eeuwse kleding: prachtig brokaat of sobere werkkleding, de eerste in een reeks schitterende ontwerpen van Michael Nohr (met aanvullingen van Anna Juul Holm), met haarstijlen en de cruciale make-up van Frey Olafsson – en in de tweede helft verschijnen er nog opmerkelijkere looks.

Eden Espinosa

Het is een snelle rit, waarbij elk moment van expressie naadloos aansluit bij het verhaal. Zo verandert de muziek in een gehaaste 7/8 maatsoort wanneer de crisis in de tweede akte nadert, waarbij de volgende maat al binnendringt voordat de vorige is afgelopen. De muziek zit vol met dit soort vondsten; het zou een heel boek vergen om ze allemaal te beschrijven. De instrumentatie is even meesterlijk als de beste albums van Quincy Jones of Gil Evans: motieven keren steeds terug, en instrumentale kleur en dichtheid worden met de precisie van Puccini ingezet om de dramatische impact te vergroten. En dan de fabelachtige muzikaal leider: de man die de show al sinds 2014 bijeenhoudt, samen met zijn topteam van gitaristen (Steffen Schackinger en Jens Kokholm), bassist (Allan Nagel), drums (Lars Daugaard) en cello (Jess Cox).

Victoria Bussert is een vaste samenwerkingspartner van de Deense producent Soren Moller, die al jaren een gedurfd programma van nieuwe musicalpremières leidt in het Fredericia Teater in Denemarken. Hij heeft het getransformeerd tot dé plek voor de Europese premières van grote nieuwe werken uit de VS. Nadat hij de Off-Broadway productie zag en er verliefd op werd, vroeg hij Bussert om de regie te voeren voor deze enscenering in 2014. Greg Daniels zorgde voor de gepassioneerde regie van de choreografie. Het speelde een seizoen in het Deens. Nu, met een deels nieuwe cast en opgevoerd in het originele Engels, krijgt dit opmerkelijke werk na een herneming in Denemarken de best denkbare Britse première dankzij co-producent Aria Entertainments. En dat alles voor de scherpe prijzen van het Greenwich Theatre (maximaal £26). Geen wonder dat de tickets de deur uit vliegen; bij de twee voorstellingen die ik bezocht was er bijna geen stoel vrij. Eerlijk gezegd is het aanbieden van experimenteel musicaltheater van deze kwaliteit voor zo'n prijs iets wat je normaal bij het National Theatre verwacht. Dit doet in niets onder voor wat je in de Olivier of Dorfman ziet.

Dus wacht niet te lang. Boek je tickets nu en tel je zegeningen dat je verliefd kunt worden op Lizzie via haar muziek en de magie van het theater, terwijl je op veilige afstand blijft van 'die' bijl!

ONTDEK MEER OVER LIZZIE DE MUSICAL