RECENSIE: Lord Dismiss Us, Above The Stag ✭✭✭✭

Julian Eaves recenseert Lord Dismiss Us bij Above The Stag en treft een scherp geschreven zedenkomedie aan die juist in deze tijd bijzonder actueel is.

Lord Dismiss Us

Above The Stag

28 oktober 2017

4 sterren

Boek Nu

Voor degenen onder u die op zoek zijn naar een waardige opvolger van Alan Bennetts 'The History Boys' of Julian Mitchells 'Another Country' – een scherp geschreven, strak geplotte zedenkomedie die zich afspeelt in de broeierige sfeer van een jongensinternaat – zoek niet verder: hier is het.  Glenn Chandler heeft Michael Campbells lichtelijk campy roman met dezelfde naam (geschreven rond de tijd dat het Wolfenden-rapport adviseerde om homoseksualiteit tussen instemmende volwassenen in de privésfeer gedeeltelijk te decriminaliseren) omgevormd tot een strakke voorstelling. Het zit boordevol gevatte oneliners en heerlijke dubbelzinnigheden, hier en daar een lied of gebed, een vleugje amateurtoneel, en is doorspekt met dreiging, verleiding, schuldgevoel, geweld, verraad en verlossing door creativiteit.  In een spaarzame maar bruisende en dynamische enscenering in dit intieme theater, regisseert Chandler zijn eigen script — een uitgebreidere versie van wat deze zomer op de Edinburgh Fringe te zien was — met zelfvertrouwen en flair.

De metafoor die ons hier wordt geboden voor hoe de maatschappij de menselijke seksualiteit reguleert, is het leven op een katholieke kostschool.  Een nieuwe hoofdonderwijzer, Philip Crabtree — David Mullen, vol Schotse, calvinistische strengheid, maar stevig onder de duim van zijn Lady Macbeth-achtige echtgenote Cecilia (een ijzige Julie Teal) — arriveert om Weatherhill School wakker te schudden uit haar decadente lusteloosheid. Hij wil perversie en ondeugd uitroeien en de instelling reinigen van elke smet.  Dit doet sterk denken aan de naoorlogse kruistocht om de 'plaag' van homoseksualiteit uit de Britse samenleving te bannen.  Zijn trouwste bondgenoot hierin is de stijve prefect Steele — Matthew McCallion in een zeer indrukwekkend professioneel debuut.  Toch schrikt zelfs Steele terug voor de meedogenloze bezetenheid van het nieuwe hoofd, vooral wanneer de heksenjacht — zoals dat meestal gaat — volledig uit de hand loopt.

Er is ook een nieuwkomer, overgekomen van Eton — blijkbaar om financiële redenen naar een goedkopere school verhuisd — in de vorm van de onschuldige Nicholas Allen, gespeeld door Joe Bence.  Bence is een genot om naar te kijken; met zijn bliksemsnelle reacties maakt hij van elk moment op het podium een spannend avontuur.  Loom tot op het bot is daarentegen de schijnbaar verwijfde ervaren rot Terry Carleton — Joshua Oakes-Rogers — die uit zijn apathie wordt gehaald door een plotselinge fascinatie voor Allen.  Dat zet — met wrede gevolgen — zijn voormalige vlam Peter Naylor buitenspel (Jonathan Blaydon, die zichtbaar geniet van elk moment van koortsachtige speelsheid).  Het personeel wordt gecompleteerd door de zorgzame Eric Ashley (Lewis Allcock, die het beste haalt uit dit rustpunt in het oog van de storm) en Mullen in zijn sterk contrasterende dubbelrol als dominee Cyril Starr.  Het is bewonderenswaardig hoe slechts zeven acteurs een compleet beeld van het schoolleven neerzetten, inclusief een schooltooneelstuk voor de toezichthouders en een opstand.

Dit alles wordt ons makkelijk gemaakt door het fraaie maar beklemmende eikenhouten decor van David Shields, versierd met heraldische schilden en omlijst door neogotische deuropeningen.  De school staat er naar verluidt al 200 jaar, wat ons terugvoert naar de 18e-eeuwse revival en eraan herinnert dat het stuk eigenlijk gaat over de toestand van het hele land.  De enscenering leunt echter hoofdzakelijk op de hutkoffers die in Edinburgh het enige decor vormden; het is de vraag of deze in de bescheiden ruimte van dit theater nog wel zo talrijk aanwezig hoeven te zijn.  De rest van de productie oogt nu veel natuurlijker.  Hoe dan ook, als een product van de jaren 60-afwijzing van vastgeroeste tradities, benadrukt het stuk keer op keer dat mensen vastzitten in een maatschappij die hen totaal niet erkent.  De enige oplossing is die maatschappij de rug toekeren en op zoek gaan naar iets beters.  En dat is precies wat er gebeurt.  In een tijd waarin het land zelf niet lijkt te weten welke kant het op moet, had dit stuk niet op een beter moment hernomen kunnen worden.

Chandlers gezelschap, Boys of the Empire Productions, heeft puik werk geleverd en bewijst ons een grote dienst door deze geestige en intelligente schrijver opnieuw onder de aandacht te brengen.  Laten we niet vergeten dat de sociale hervormingen die begonnen met het Wolfenden-rapport door het parlement werden doorgezet, vaak tegen sterke publieke weerstand in.  Het is een tijdige herinnering dat een overheid de weg moet wijzen met wijs leiderschap en moet streven naar de verbetering van de samenleving als geheel.  Het schrijfwerk getuigt van groot vakmanschap, niet in de laatste plaats door de manier waarop Chandler de roman vakkundig heeft teruggebracht tot ongeveer 20 korte scènes, verbonden door een knap staaltje theatertechniek.  Natuurlijk zijn er momenten waarop de scènewisselingen iets minder soepel verlopen, maar naarmate het stuk vordert, ontstaat er een onmiskenbaar gevoel dat alles onverbiddelijk toewerkt naar het hoogtepunt: het moment waarop de jongeren hun rebelse geest ontdekken, de kluisters van de onderdrukking afwerpen en de regie over hun eigen leven in handen nemen.  Het is een opwindend en hartverwarmend moment.  Na al die jaren heeft de kracht van deze menselijke boodschap niets aan relevantie ingeboet.  Een moedige en doordachte herneming waarvoor de hele cast en crew gecomplimenteerd mogen worden.

BOEK TICKETS VOOR LORD DISMISS US