RECENSIE: Midnight Your Time, Donmar Warehouse Online ✭✭✭✭

Tim Hochstrasser recenseert Diana Quick in Midnight Your Time, online gepresenteerd door het Londense Donmar Warehouse.

Midnight Your Time Donmar Warehouse Digital

Online tot 20 mei 2020

Kijk online Nu theaters noodgedwongen hun deuren moeten sluiten, hebben artistiek leiders hard moeten nadenken over nieuwe manieren om content voor hun publiek te genereren. Het recyclen van archiefbeelden van oude producties is slechts een tijdelijke oplossing; een nostalgisch weerzien of een kans voor degenen die het destijds hebben gemist om alsnog een glimp op te vangen van unieke theaterervaringen. Nick Hytners besluit om Alan Bennetts twee reeksen televisiemonologen – Talking Heads – opnieuw te verfilmen, is het meest besproken voorbeeld van wat inmiddels een trend lijkt: toneelstukken voor één personage, ongeacht het oorspronkelijke medium, online presenteren waarbij de acteur en de kijker direct verbonden worden in hun gezamenlijke afzondering.

Michael Longhurst heeft gegrepen naar een monoloog van een half uur die in 2010 in Edinburgh voor het eerst op het toneel werd gebracht door Diana Quick. We zien een reeks korte videoberichten gericht aan de camera, waarop nooit antwoord komt. Tien jaar geleden was de technologie van videoboodschappen nog relatief nieuw, terwijl het nu de kern vormt van onze dagelijkse communicatie. Wat toen vernieuwend was, is nu alledaags, maar daardoor juist zo pijnlijk herkenbaar in onze huidige omstandigheden. Het is een scherpzinnige keuze voor dit materiaal, dat een nauwkeurig afgestemd venster biedt op onze huidige wereld.

We beginnen met een blik op het bureaublad van Judy, terwijl ze zich voorbereidt om een bericht op te nemen voor haar afwezige dochter, Helen. We komen te weten dat Judy een gepensioneerd advocate is met twee volwassen kinderen, die met haar echtgenoot geniet van een welvarend en actief pensioen in Noord-Londen. Naarmate de ongeveer twaalf berichten vorderen, leren we steeds meer over haar leven en vooral – gezien de uitblijvende antwoorden – over de moeizame relatie met haar dochter, die na een ruzie met haar moeder in Palestina is gaan wonen en werken.

Adam Brace heeft er niet naar gestreefd om van deze vrouw een sympathiek personage te maken. Het ontbreekt haar aan zelfinzicht, vooral wat betreft de mate waarin ze manipulatief en dwingend is, terwijl ze de schijn wekt dat niet te zijn. Je kunt de onwil van haar dochter om contact te hebben dan ook goed begrijpen. Bovendien krijg je het gevoel dat de andere mensen die ze ontmoet – of het nu een Afghaanse vluchteling is die voor het diner is uitgenodigd of de afgezette voorzitster van de vrouwenbond voor de vrede die ze onlangs heeft overgenomen – veel van haar te verduren hebben. Maar dat is, vermoed ik, de essentie van de dramatische spanning in monologen: wij hebben als kijker een bevoorrecht perspectief op de sprekers dat zij zelf nooit kunnen hebben. Hun eigenaarschap over het medium wordt geëvenaard door onze bredere kijk op hun leven.

De contouren van deze egocentrische en bevooroordeelde persoon krijgen echter diepgang door de rijke texturen van Quicks vertolking. Door haar vernuftige gebruik van wisselingen in make-up, haar en kostuums creëert ze in haar eigen huis een variëteit aan decors en sferen, wat visuele frisheid brengt in een productie die anders te statisch had kunnen worden. Ze bestrijkt ook een breed palet aan emoties: van aanvankelijke huiselijke zelfvoldaanheid tot diepe wanhoop en opgekropte woede, waar we ons allemaal in kunnen vinden in de claustrofobische snelkookpan van deze tijd. Of het nu gaat om aangeschoten smeekbeden, angstvallig bidden of pogingen om 'lief en redelijk' te zijn tegen haar afwezige dochter; het beeld dat beklijft is dat van een complexe vrouw die voelt dat haar leven en identiteit wegglippen, en van een moeder die contact zoekt maar het inzicht mist om dat echt te doen. Liefhebbers van Quicks werk, vanaf Brideshead Revisited, zullen dezelfde kwaliteiten herkennen van beheerste, koele en ongrijpbare gratie, afgewisseld met emotionele uitbarstingen van onverwachte felheid. Deze korte scènes doen je wensen dat ze ooit Medea had gespeeld of een van de hoofdrollen van Albee op zich had genomen.

Binnen de beperkingen van tijd en kader is de kwaliteit van de productie hoog. Quick en Longhurst doseren de gebaren en bewegingen goed voor dit kleinste scherm; de camerastandpunten en belichting worden fantasierijk ingezet zonder de illusie te verbreken dat dit de laptopcamera van Judy is. Net als in de monologen van Bennett is er een mooie balans tussen het realistische relaas en de tijdsprongen, waardoor de kijker voldoende meekrijgt van de verschillende lagen in het achtergrondverhaal.

Dit had gemakkelijk een pretentieus stukje 'Islingtoniana' kunnen worden, vol etentjes, goede doelen en zelfvoldane 'virtue signalling'. Maar dankzij het diepe inlevingsvermogen van Quick krijgen we veel meer. Hoewel we de dochter nooit ontmoeten, blijven we achter met een genuanceerd en tijdloos portret van gefrustreerde wederzijdse misverstanden, en met het onheilspellende gevoel dat deze persoonlijkheden altijd met elkaar in conflict zullen blijven. Iets onafwendbaars in de cyclische thema's verheft deze voorstelling naar een oprecht tragisch niveau.