RECENSIE: Mosquitoes, National Theatre ✭✭✭✭

Olivia Williams en Olivia Colman in Mosquitoes. Foto: Brinkhoff Mogenberg

Mosquitoes

Dorfman Theatre, National Theatre

25 juli 2017

Vier sterren

Boek tickets

Er zitten heel wat metaforen in Mosquitoes, het nieuwe toneelstuk van Lucy Kirkwood. Nadat ze de Chinese cultuur en politiek onder de loep nam in haar fenomenale Chimerica, gebruikt ze nu de deeltjesfysica als decor voor het verhaal van een familie die verscheurd wordt door verlies. Alice is natuurkundige bij CERN's Large Hadron Collider in Zwitserland. Ze probeert in haar eentje haar slimme maar emotioneel labiele 17-jarige zoon op te voeden, nadat haar man negen jaar eerder spoorloos verdween na een mentale inzinking. Ze krijgen gezelschap van Alice' vrijgevochten zus Jenny, die met haar eigen problemen worstelt, en hun moeder Karen, een briljante natuurkundige die de confrontatie aangaat met het ouder worden.

Een scène uit Mosquitoes. Midden - Paul Hilton. Foto: Brinkhoff Mogenberg

Dit alles wordt afgewisseld met 'deeltjesfysica voor dummies', versterkt door verbluffende visuele effecten die – net als de wetenschappelijke hoofdstukken over walvissen in Moby Dick – voortdurend reflecteren op de personages en hun beslommeringen. We leren over het verval van deeltjes, terwijl we tegelijkertijd Karens angst zien voor het verval van haar eigen lichaam en geest. De twee zussen en de zoon moeten elk de verantwoordelijkheid voor hun daden onder ogen zien, net zoals wetenschappers moeten worstelen met de impact van hun ontdekkingen, hoe abstract die ook mogen lijken. Een betoog over hoe lastig het is om wetenschap uit te leggen aan leken weerspiegelt prachtig het onvermogen van de personages om hun werkelijke gevoelens met elkaar te delen.

De rode draad in het verhaal is een experiment bij de Large Hadron Collider dat de botsing tussen twee protonen onderzoekt – een treffende metafoor voor de twee totaal verschillende zussen die samenkomen. De een is een wetenschapper en aanhanger van het quakerisme, de ander een bijgelovige anti-vaxxer en atheïst die vindt dat "wat ik voel, zwaarder weegt dan een feit". Dit experiment verklaart ook de titel: twee protonen botsen met even weinig geluid en spektakel als twee piepkleine muggen.

Olivia Colman en Joseph Quinn in Mosquitoes. Foto: Brinkhoff Mogenberg

Al deze ideeën worden rijkelijk rondgestrooid, al voelt de link met het drama soms wat geforceerd. Dat neemt niet weg dat het een uiterst vermakelijk stuk is, niet in de laatste plaats door de scherpe grappen die in een moordend tempo op het publiek worden afgevuurd. Bovenal komt het stuk tot leven door het sublieme acteerwerk. Olivia Colman is weergaloos als Jenny – een emotioneel wrak dat een weg vooruit zoekt na een hartverscheurend verlies waarvoor ze zich verantwoordelijk voelt. Olivia Williams is indrukwekkend als haar zus, die moet dealen met zowel een zoon als een zus die ze totaal niet begrijpt. Amanda Boxer is scherp en ontroerend als Karen, die het de wetenschappelijke wereld nog altijd niet heeft vergeven dat haar baanbrekende werk werd genegeerd omdat ze een vrouw is. Joseph Quinn als Alice' zoon Luke vangt feilloos de onzekerheid van een tiener; hij maakt ons aan het lachen met zijn overspannen acties, maar laat ons ook de pijn van zijn eigen verlies voelen.

Paul Hilton is innemend als de wetenschapper die ons college geeft over natuurkunde, ondersteund door het inventieve lichtontwerp van Paule Constable en video-ontwerp van Finn Ross en Ian William Galloway. De huiveringwekkende soundscape van Paul Arditti maakt het af. Met het decorontwerp van Katrina Lindsay vindt alles plaats onder een gigantisch rond oculus dat op de personages neerkijkt alsof ze onder een microscoop liggen. Onder de strakke regie van Rufus Norris weet Mosquitoes te vermaken en te verlichten, al mist het – om in de sfeer van de metaforen te blijven – soms een beetje 'bite'.

Te zien tot en met 28 september 2017

TICKETS VOOR MOSQUITOES