ELEŞTİRİ: Mosquitoes, National Theatre ✭✭✭✭

Olivia Williams ve Olivia Colman, Mosquitoes oyununda. Fotoğraf: Brinkhoff Mogenberg

Mosquitoes (Sivrisinekler)

Dorfman Sahnesi, National Theatre

25 Temmuz 2017

Dört yıldız

Bilet Alın

Lucy Kirkwood'un yeni oyunu Mosquitoes'ta pek çok metafor var. Olağanüstü eseri Chimerica'da Çin kültürü ve siyasetini konu alan yazar, bu kez kayıplarla savrulan bir ailenin öyküsünü anlatırken parçacık fiziğini arka plan olarak kullanıyor. Alice, İsviçre'deki CERN Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda görevli bir fizikçidir. Eşinin dokuz yıl önce geçirdiği bir sinir krizi sonrası aniden kaybolmasının ardından, zeki ama duygusal olarak sorunlu 17 yaşındaki oğlunu tek başına büyütmeye çalışmaktadır. Onlara, kendi sorunlarıyla boğuşan Alice'in özgür ruhlu kardeşi Jenny ve yaşlanmanın getirdiği zorluklarla yüzleşen parlak bir fizikçi olan anneleri Karen da eşlik ediyor.

Mosquitoes'tan bir sahne. Merkezde - Paul Hilton. Fotoğraf: Brinkhoff Mogenberg

Tüm bunlar, Moby Dick'teki balinaların bilimi üzerine bölümler gibi karakterler ve hikâyeleri üzerine sürekli düşünmemizi sağlayan, harika görsel efektlerle zenginleştirilmiş "yeni başlayanlar için parçacık fiziği" dersleriyle harmanlanmış. Karen'ın yaşlandıkça vücudunun ve zihninin çöküşünden duyduğu üzüntüyü öğrenirken, bir yandan da parçacık bozunması hakkında bir şeyler öğreniyoruz. İki kız kardeş ve oğulları, bilim insanlarının -ne kadar uzak görünse de- keşiflerinin etkileriyle boğuşmaları gerektiği gibi, eylemlerinin sorumluluklarıyla yüzleşmek zorundalar. Bilimi bilim insanı olmayanlara anlatmanın zorlukları üzerine bir söylem, karakterlerin kişisel duygularını birbirlerine anlatırken yaşadıkları güçlükleri çok isabetli bir şekilde yansıtıyor.

Hikâyenin zemininde, iki protonun çarpışmasının etkilerini inceleyecek olan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'ndaki bir deney yer alıyor; bu durum, birbirinden çok farklı iki kız kardeşin bir araya gelmesi için kusursuz bir metafor oluşturuyor. Biri Quaker inancına sahip bir bilim insanıyken, diğeri "hissedebildiğim şey, bir gerçekten daha güçlüdür" diyen batıl inançlı, aşı karşıtı bir ateisttir. Oyunun adı da bu deneyden geliyor; iki protonun, tıpkı iki minik sivrisinek gibi, çok az ses ve gösterişle çarpışmasına bir gönderme niteliğinde.

Olivia Colman ve Joseph Quinn, Mosquitoes oyununda. Fotoğraf: Brinkhoff Mogenberg

Tüm bu fikirler oyun boyunca bolca ortaya atılıyor olsa da drama içerisine pek de incelikli olmayan bir şekilde yerleştirilmiş gibi hissettiriyor. Ancak bu durum, tıpkı protonlar gibi arka arkaya patlayan esprili replikler sayesinde oyunun son derece sürükleyici olmasına engel değil. Her şeyden öte, özellikle Olivia Colman'ın canlandırdığı Jenny rolündeki muazzam performansı oyunun ruhunu bulmasını sağlıyor; suçluluk duyduğu yürek yakıcı bir kaybın ardından yolunu bulmaya çalışan tam bir duygu karmaşası. Olivia Williams da hem oğlunu hem de anlam veremediği kız kardeşini idare etmeye çalışan abla rolünde oldukça güçlü; Amanda Boxer ise kadın olduğu için çığır açan keşiflerinin bilim dünyası tarafından görmezden gelinmesini hiç affetmeyen Karen karakterinde hem iğneleyici hem de dokunaklı bir oyun sergiliyor. Alice'in oğlu Luke rolündeki Joseph Quinn, bir genç olmanın kaygılarını yakalamayı başararak bizi hem aşırı tepkilerine güldürüyor hem de kendi kaybının acısını hissettiriyor.

Paul Hilton, fiziği bize bir konferans verir gibi anlatan bilim insanı rolünde ilgi çekici. Işık tasarımcısı Paule Constable, video tasarımcıları Finn Ross ve Ian William Galloway ile Paul Arditti'nin hazırladığı tüyler ürpertici ses kuşağı bu atmosferi destekliyor. Katrina Lindsay'in elinden çıkan sahne tasarımında her şey, sanki onları bir mikroskop altında inceliyormuş gibi tepeden süzülen devasa, yuvarlak ve şeffaf bir göz (oculus) altında gerçekleşiyor. Rufus Norris tarafından ustalıkla yönetilen Mosquitoes, hem eğlendiriyor hem de aydınlatıyor; ancak kendi metaforlarından birini kullanacak olursam, biraz "ısırma" etkisinden yoksun.

28 Eylül 2017'ye kadar devam ediyor

MOSQUITOES BİLETLERİ