RECENSIE: Peggy For You, Hampstead Theatre ✭✭✭✭

Onze eigen theatreCat Libby Purves bracht een bezoek aan Peggy For You in het Hampstead Theatre.

Peggy For You

Hampstead Theatre

4 Sterren

Boek tickets

In de vroege uurtjes op haar kantoorbank, onder een muur vol posters van voorstellingen van haar vele cliënten — zowel de beroemde als de vergeten — is Peggy net terug van het borg staan voor een cliënt. Politiebureaus, zo vindt zij, zijn interessant: iedereen zou er eens heen moeten gaan. Een script valt uit haar handen terwijl ze een ander grijpt. “Prachtig geschreven. Dat is nou net het probleem.” Weer op haar (blote) voeten wimpelt ze al snel degenen af die willen dat haar geliefde cliënten zich voor te weinig geld aan Hollywood “verhoereren”. "U heeft nieuwe hoogtes van onbeschoftheid bereikt, zelfs voor een Amerikaan... bespreek het maar met uw collega-pooiers." Assistente Tessa arriveert om een vlijmscherp briefje te noteren voor "die afschuwelijke bisschop... stuurde me zijn toneelstuk, heeft de titel overgetypt en doet alsof hij het heeft herschreven." Er is wat verwarring geweest met verkeerde cheques die naar haar twee Alan's uit Yorkshire zijn gestuurd: Ayckbourn en Plater. Ze gaat ervan uit dat ze dicht bij elkaar wonen, Hull en Scarborough, vast praktisch buren...?

Het is Hull-Alan (Plater!) die dit stuk uit 1999 schreef over Peggy Ramsay, de vroedvrouw en beschermvrouwe van de beste toneelschrijvers van de 20e eeuw. Scarborough-Alan zei bij het voor het eerst lezen dat het zóveel prijsgaf over de details van het vak dat het was alsof je de critici in je slaapkamer uitnodigde. Nou, als u van toneel houdt, is dit een uitnodiging die u niet mag missen: kom binnen! Tamsin Greig, elegant als een anaconda en even meedogenloos, is op zichzelf al een enorm genot; en Plater zorgt voor zowel komedie als belangrijke, harde ideeën in haar interacties met de lankmoedige secretaresse (Danusia Samal) en drie schrijvende cliënten — fictief, maar gebaseerd op hemzelf en herinneringen aan anderen. De eerste is Simon, door Josh Finan neergezet als een onbeholpen 21-jarige met een innemende mix van verlegenheid en een tomeloos artistiek zelfvertrouwen. Hij stuurt haar niet alleen zijn stuk “Shades of Nothingness”, maar eist ook dat ze diezelfde avond nog naar een ruwe try-out in een kroeg komt kijken. Ze stemt toe en wuift de nieuwe Oom Wanja van het National Theatre weg met het argument dat ze het stuk zo goed kent dat ze het praktisch kan meezingen. En, met een rake sneer, dat dergelijke producties de neiging hebben om “vijftigduizend pond aan decor tussen het publiek en het stuk te plaatsen”, en dat jonge regisseurs ver weg gehouden moeten worden van “concepten”. Heerlijk.

Elk stuk over een bestaand persoon moet, zo zei ze ooit, een verzameling leugens zijn; maar deze leugens zijn herinneringen, waarderingen, pittige smaken waarvoor haar geest Plater dankbaar zou moeten zijn. Niet alleen voor de herinneringen die wel echt moeten zijn; Orson Welles die alle koekjes opeet, Ionesco die hartstochtelijk de liefde bedrijft en hartstochtelijk beledigd is, Sam Beckett in Parijs “twee straten verwijderd van mijn aborteur”.

De tweede toneelschrijver is Philip, een gladde Jos Vantyler als een cliënt in de 'golden boy'-fase: op Broadway en in West End, haar meenemend naar de lunch, zijn verloving aankondigend. Ze behandelt hem niet beter of slechter dan de jonge Simon. Omdat laatstgenoemde de zeldzame en lastige vraag stelde “Wat IS een toneelstuk?”, confronteert ze hem daarmee, wat een paar kunstzinnige clichés oplevert — “Een viering van onze menselijkheid. Een boodschap aan de toekomst...” enzovoort. Maar het beste antwoord kwam eerder, toen ze peinsde over de Humber Bridge: je vertrekt in de mist zonder te weten waar het naartoe leidt, dan klaart de mist op en ben je ergens aangekomen. Dat raakt je; net als een buitengewoon moment waarop ze citeert uit Henry IV deel 2 en de afwijzing van Falstaff: “Ik ken u niet, oude man.”

Dat is vernuftig. Het luidt de harde kern van het stuk in. Tijdens de eerste helft was ik bang dat het misschien slechts een vermakelijke eerbetoon-band aan Peggy en haar tijdperk zou zijn, vol met “darlings”. Maar de derde cliënt is Trevor Fox: gehard, een Geordie, klaar met haar, die zijn ontslag indient en weigert zich te laten betoveren door haar grillige afleidingen. Hij is de enige die haar het zwijgen oplegt met een vernietigend “Ik was al niet weg van de echte Lucille Ball,” dus waarom een “goedkope imitatie”? Hij is boos over haar aanname (duidelijk in haar omgang met de verloofde Philip) dat het leven chaotisch geleefd moet worden om tot kunst te komen.

De mist trekt op, we naderen de onthulling aan het einde van de brug. Ondanks alle hoffelijkheden en humor moeten we de essentiële splinter ijs in haar hart zien (en liefhebben, en vergeven omwille van de kunst). Telefoontjes van kranten melden de dronken zelfmoord van een andere cliënt, en Tessa, oprecht ontdaan, krijgt de opdracht om te onderhandelen over de vergoedingen voor necrologieën door collega-cliënten. Peggy zegt alleen maar dat de man gestopt was met schrijven. Het kan haar niet schelen. “Ik respecteer schrijvers niet, ik respecteer hun werk”. Ze vraagt Henry naar de necrologie en wanneer hij snauwt: “Ik dans niet op graven voor geld,” antwoordt ze: “Geen reden om het voor je plezier te doen.”

Maar een rechtvaardiging behoedt haar voor onze geëxaspereerde, diepe bewondering. Terwijl ze langs de overvolle planken met toneelstukken dwaalt, wijst ze erop dat haar hoofd vol zit, constant vol, met elk soort drama — nieuwe visies op Romeo en Julia, overgangsrituelen, “twee psychiaters die gek worden in aangrenzende kamers, Casanova Ontmoet De Revisor, gesitueerd in Woking...”.

O ja. Ik denk dat ik de meeste daarvan wel heb gezien. Alle eer aan degenen die toneelstukken schrijven en financieren, maar aan degenen die ze vinden, aanmoedigen, verdedigen en verkopen is ook een bijzonder eerbetoon verschuldigd. Dit is dat eerbetoon, denk ik. Ik heb van elke minuut genoten.

Te zien in het Hampstead Theatre tot 29 januari 2022