RECENSIE: Something Rotten, St James Theatre ✭✭✭✭✭

Something Rotten

St James Theatre

30 maart 2015

5 Sterren

BOEK TICKETS

Soms vraag je je af wat je in hemelsnaam hebt gedaan om het soort zelfingenomen bagger te moeten ondergaan dat je zojuist op het toneel hebt gezien. Soms is de woede die door je aderen stroomt, terwijl je de uren telt die je nooit meer terugkrijgt, zo extreem dat je oogballen dreigen te barsten om de spanning te verlichten. Soms bevat de show "sterren" die zijn ingevlogen om hun kunstje te vertonen en nietsvermoedende, optimistische fans naar een donker theater te lokken, om vervolgens hun verwachtingen op onsmakelijke wijze de grond in te boren. Soms is de tekst zo slecht, de muziek zo afschuwelijk en de regie zo afgezaagd, dat je wenst dat je naar een tweederangs herneming van Too Close To The Sun of Paradise Found zat te kijken. Soms laat een Broadway-musical je achter met het gevoel dat een vampier aan je heeft gezogen vanaf het moment dat het licht uitging, tot er alleen nog een broze, levenloze huls van giftig afval van je over is. Dit soort producties zijn simpelweg waardeloos.

Something Rotten, het geesteskind van Karey en Wayne Kirkpatrick (muziek en tekst) met een script van Karey Kirkpatrick en John O'Farrell, geregisseerd door Casey Nicholaw, is nu in voorpublicatie in het St James Theatre op Broadway. De makers hebben dapper besloten de show niet eerst buiten de stad te testen. Het is direct door naar Broadway voor dit theaterspektakel dat, eerlijk is eerlijk, thuishoort in de absolute topcategorie.

Wacht! Dat zei ik verkeerd! Nee, nee.... Something Rotten is een van die shows die ontegenzeggelijk GEEN bagger is. To be or not to be. Ja, dat is het. Het is een van die zeldzame shows waarbij elk onderdeel — de nummers, de productie en de gehele cast — een schot in de roos is.

Je maakt makkelijk een foutje omdat je maar niet kunt stoppen met nagenieten van de pure vreugde die de afgelopen tweeënhalf uur over je heen is gespoeld. Je hoofd tolt terwijl je probeert alle gevatte grappen te onthouden, de eigenzinnige wendingen, de heerlijke melodieën, de knipogen naar het musicalrepertoire en de citaten uit het werk van Shakespeare. Het is een wervelwind van uitzinnig enthousiasme die je simpelweg inpakt in glanzende, onbedaarlijke humor.

Er is hier niets dat 'rotten' is. Integendeel, Something Rotten is fris, sappig, perfect gekweekt en bij elke laag die je afpelt, barst het van het leven. Het is bijna een orgasme van plezier. De perfecte mix van de Bard, onzin en Broadway.

Dit is zo'n show waarbij geldt: hoe minder je vooraf weet, hoe beter. De ervaring om het voor je eigen ogen te zien ontvouwen, is een absolute aanrader. Ga nog liever naar het klooster dan dat je de liedjes vooraf luistert of een gedetailleerde samenvatting leest. Doe jezelf een plezier: zorg dat je een Something Rotten-maagd bent wanneer je de zaal voor het eerst binnenstapt.

In de basis gaat het over de rivaliteit tussen William Shakespeare en een ander schrijversduo, de broers Bottom, Nigel en Nick. Nick doet er alles aan om de Bard te overtreffen, waaronder het raadplegen van een waarzegger en het aannemen van geld van een Joodse ondernemer genaamd Shylock. Nigel wordt verliefd op Portia, maar haar vader, broeder Jeremiah, verbiedt de verbintenis en probeert de gebroeders Bottom te gronde te richten. Wat er met al deze verhaallijnen gebeurt, vormt de rode draad.

Maar dat is niet waar Something Rotten écht over gaat. Het is in essentie een ode aan de musical, een ode die het genre zowel op de hak neemt als met liefde omarmt. Als je je Broadway-musicals kent, zijn er talloze verwijzingen (muzikaal, tekstueel en visueel) om je aan het lachen te maken of je te verrassen. Niets is heilig en alles kan het onderwerp zijn van vlijmscherpe humor: serieus, wat ze met Phantom of the Opera doen is al reden genoeg om deze show te zien. En Cats…

Het is alsof Carry On Shakespeare en Spamalot samenkomen met Kiss Me Kate, She Loves Me en Anything Goes. Dat geeft een idee van de prettig gestoorde sfeer en de heerlijke dubbelzinnigheid van sommige grappen. Wat vooral bewonderenswaardig is, is dat het verhaal perfect werkt als een simpel avontuur van de gebroeders Bottom; ook wie niets van musicaltheater weet, zal zich uitstekend vermaken. Maar voor de kenners biedt Something Rotten een overvloed aan subtiele en minder subtiele woordspelingen en dubbelzinnigheden.

Qua vakmanschap zijn de makers van het script en de muziek absolute meesters. Geen woord of noot is overbodig. Alles is indrukwekkend precies. De kracht zit hem in de beperking — 'less is more' wordt hier tot kunst verheven.

De liedjes zijn fantastisch. Er zijn spectaculaire ensemblenummers die de zaal op zijn kop zetten, virtuoze solo's die de sterstatus van Christian Borle, Brad Oscar en Brian d'Arcy James rechtvaardigen, prachtige duetten en een geweldig kwartet in de tweede akte. Verschillende nummers blijven direct in je hoofd hangen: Welcome to the Renaissance; A Musical; Will Power; We See The Light; en de titelsong, de uitsmijter van de avond, Something Rotten. A Musical is misschien wel het beste nummer ooit geschreven over het genre zelf. Ik kan me niet herinneren wanneer een publiek voor het laatst midden in de eerste akte een Broadway-show stillegde door het applaus, maar dat gebeurde hier — en terecht.

De teksten van de Kirkpatricks zijn gevat en inventief. Zonder muziek zouden ze al subliem zijn, mét muziek zijn ze verbluffend. Vaak worden ze met bovenmenselijke snelheid gebracht, maar de dictie is onberispelijk en er gaat geen woord verloren.

Nicholaw regisseert met eindeloze vindingrijkheid en een feilloos gevoel voor humor. Zijn choreografieën variëren van grootse tapnummers tot verfijnde duetten en trio's. Elk dansnummer straalt klasse en energie uit; de routines zijn bevredigend en vaak op zichzelf al grappig.

Scott Pask tekende voor het magnifieke decor. De prosceniumboog is omgetoverd tot een faux Tudor-lijst en de sfeer van de 16e eeuw — gemengd met een vleugje Disney — zit er direct goed in. Gregg Barnes zorgde voor prachtige, excentrieke kostuums en de belichting van Natasha Katz is van wereldklasse. Er is een zeer effectief moment voor de Theems, met een brug en de maan op de achtergrond, dat prachtig verlicht is. Gewoonweg schitterend.

De cast is magistraal. Brad Oscar steelt bijna de show als de Waarzegger — hij is in topvorm. Brooks Ashmanskas volgt op de voet met zijn vertolking van de hypocriete broeder Joseph — hij weet elke lach uit de grappen te persen.

Als de nerdy Bottom is John Cariani vlekkeloos; een triomf van onzekerheid en onderdrukte mogelijkheden. Zijn geliefde, het pittige Christian Chenoweth-achtige personage Portia, gespeeld door Kate Reinders, is even nerdy maar bereid om grenzen te verleggen, vooral als het om poëzie gaat. Samen vormen ze een geweldig paar, beiden gezegend met expressieve stemmen en een perfect gevoel voor humor.

Brian d'Arcy James schittert als de dolende Nick Bottom. Hij neemt het leeuwendeel van het materiaal voor zijn rekening en doet dat moeiteloos, van intieme scènes met zijn geduldige vrouw (de fantastische Heidi Blickenstaff, die heerlijk Shakespeares clichés over vrouwen parodieert) tot de grote nummers en de confrontaties met zijn rivaal Shakespeare. Hij zingt fantastisch en is in elk opzicht gedenkwaardig.

Als de arrogante rockster van de 16e eeuw, gehuld in strak leer, heeft Christian Borle de tijd van zijn leven. Het is een grootse prestatie met veel spierballenvertoon, indrukwekkende hoge noten en het pure plezier van het spelen van de 'bad boy'. Borle is in elk opzicht perfect.

Er is uitstekend karakterwerk van Michael James Scott, Gerry Vinchi, Marisha Wallace, Austin Lesch, Brian Shepard en Peter Bartlett. Maar eigenlijk is het hele ensemble simpelweg uitmuntend. Wanneer ze samen zingen is het geluid elektriserend, en de dans is gedurfd en vernieuwend. Het zal Broadway zwaar vallen om een gezelschap te vinden dat beter op elkaar is ingespeeld dan dit.

Phil Reno heeft de muzikale leiding strak in handen en het resultaat is eersteklas. Het 18-koppige orkest bruist van de energie en speelt met veel flair. De aandacht voor detail van Reno doet de muziek en teksten volledig recht.

Als een stuk brutaal, schaamteloos en hilarisch musicaltheater is Something Rotten momenteel ongeëvenaard op Broadway. Het is fris, fantastisch en uitzinnig leuk. Mocht je ooit een ervaring hebben gehad zoals beschreven in de eerste alinea, ga dan Something Rotten zien — het zal je geloof herstellen dat musicaltheater in elk opzicht magisch kan zijn.

Doe er alles aan om deze originele cast dit prachtige stuk theater te zien spelen.

BOEK TICKETS VOOR SOMETHING ROTTEN