RECENSIE: Still Alice, Richmond Theatre ✭✭✭✭

Matthew Lunn recenseert Still Alice, gebaseerd op de roman van Lisa Genova en met Sharon Small in de hoofdrol, in het Richmond Theatre als onderdeel van de Britse tournee.

Sharon Small als Alice. Foto: Geraint Lewis Still Alice

Richmond Theatre (UK Tour)

19 september 2018

4 sterren

Informatie over de Britse tournee

Soms zie je een vertolking die zo indrukwekkend is dat hij in je geheugen gegrift blijft staan, een toonbeeld van drama als bron van waarheid. Julianne Moore's Oscar-winnende rol in de verfilming van Still Alice uit 2014, de debuutroman van neurowetenschapper Lisa Genova, kwam direct bij me boven zodra ik de zaal binnenstapte. Een avond van 'vergelijken en contrasteren' leek onvermijdelijk, maar dat gevoel bleek onterecht. Deze productie, waarvoor het script al een jaar vóór de film werd geschreven, biedt een diepgaand inzicht in het leven met de ziekte van Alzheimer op jonge leeftijd, met een unieke focus op het effect ervan op de menselijkheid.

Eva Pope (Haarzelf), Sharon Small (Alice) en Ruth Ollman (Lydia) in Still Alice. Foto: Geraint Lewis

Alice Howland (Sharon Small) is 50 en leidt een benijdenswaardig leven. Ze is een academicus aan Harvard, haar onderzoek is geliefd bij universiteiten wereldwijd, en ze is gelukkig getrouwd met collega-wetenschapper John (Martin Marquez). Haar zoon, Thomas (Mark Armstrong), bouwt aan een bloeiende carrière in de rechten. Haar enige bron van onvrede is de keuze van haar dochter Lydia (Ruth Ollman) om de familiegenen te negeren en de academische wereld in te ruilen voor het acteervak. Toch maakt ze zich zorgen over haar geheugen en naarmate de maanden verstrijken, worden haar haperingen verontrustender, wat leidt tot een diagnose die haar leven verandert. Haar achteruitgang wordt niet alleen bekeken via de veranderde relatie met haar familie, maar ook door de manier waarop ze omgaat met haar eigen geest, gepersonifieerd als 'Haarzelf' (Eva Pope), via regelmatige dialogen die het publiek wel hoort, maar de andere personages niet.

Sharon Small (Alice), Mark Armstrong (Thomas) en Martin Marquez (John) in Still Alice. Foto: Geraint Lewis

De reden waarom deze bewerking zo goed werkt, is dat de wisselwerking tussen Alice en 'Haarzelf' aangrijpend en geloofwaardig is, waar het in de verkeerde handen een goedkope gimmick had kunnen zijn. Dit stijlmiddel stelt ons in staat de kloof te zien tussen de gevoelens van Alice en haar gedrag, wat een grote dramatische lading geeft aan momenten waarop ze betutteld wordt door familie en welwillende artsen. Zoals regisseur David Grindley opmerkt in zijn toelichting, is de rationaliteit van Alice essentieel voor haar karakter; 'Haarzelf' biedt een vaak hartverscheurend inzicht in haar besluitvorming, zelfs wanneer deze haar naasten verwart en verdriet doet. Pope speelt haar rol warm en zachtaardig, waarbij haar dialogen gaandeweg het stuk minder bondig en emotioneler worden. Toch verliest ze nooit de energie en nieuwsgierigheid die ons herinneren aan haar wezenlijke menselijkheid. Dit wordt gecompleteerd door Small's prachtig expressieve spel, waarin ze niet alleen de intense angst en frustratie van de ziekte vangt, maar ook de momenten van puur geluk die de ziekte niet kan afnemen.

Het stuk duurt een boeiende 90 minuten en bestrijkt een enorme hoeveelheid interessant terrein. Het lijdt echter wel een klein beetje onder narratieve kortere wegen. Momenten van expositie kunnen wat stroef aanvoelen, zoals wanneer Thomas en John elkaar eraan herinneren hoe oud ze zijn, of wanneer Lydia en Alice bespreken hoe lang het geleden is dat ze elkaar zagen. Hoewel Armstrong uitstekend werk levert door de onbedoelde tekortkomingen van Thomas als zoon neer te zetten – zijn herhaalde vragen aan Alice hoe laat het toneelstuk van Lydia begint zijn een masterclass in passief-agressief gedrag – krijgt zijn zogenaamd diepe band met haar maar weinig tijd op het podium.

Micah Balfour als Dr. Davis in Still Alice. Foto: Geraint Lewis

Daarentegen wordt de relatie van Lydia met Alice, die empathischer wordt naarmate de ziekte zijn tol eist, nauwgezetter onderzocht. Ollman vertolkt vakkundig de vervagende onschuld van de jonge mantelzorger die haar eigen dromen opzij moet zetten. Toch is deze rol bij vlagen overgesimplificeerd; het conflict tussen moeder en dochter en het feit dat Lydia schijnbaar afwezig is bij familiegebeurtenissen voelen meer als een plotmatige noodzaak dan als de natuurlijke uitkomst van hun relatie. Ik kan echter niet genoeg lof uitspreken over de vertolking van John door Marquez, die met een subtiel optreden de strijd laat zien tussen zijn stoïcisme en zijn gevoelens van verlies. Hij en Small werken briljant samen om niet alleen de intellectuele verwantschap van het paar te tonen, maar ook hun verlangen naar elkaars medeleven en gezelschap, wat de reis van Alice zo bitterzoet maakt.

Dit is een uitstekende productie van de roman Still Alice van Lisa Genova, die zich – in tegenstelling tot de film uit 2014 – concentreert op hoe Alzheimer op jonge leeftijd de menselijkheid van het titelpersonage beïnvloedt, eerder dan de familierelaties. Hoewel er een paar narratieve kortere wegen worden genomen, is het een meeslepend en empathisch toneelstuk dat de persoon achter de diagnose effectief in beeld brengt.

SPEELSCHEMA STILL ALICE UK TOUR