RECENSIE: Violet, American Airlines Theatre ✭✭✭✭✭

Foto: Joan Marcus Violet

American Airlines Theatre

10 april 2014

5 Sterren

Op hun allerbest kunnen musicals veel teweegbrengen. Ze kunnen een licht werpen op een specifiek tijdperk of een bijzonder persoon, ze kunnen je helpen een cultuur, filosofie of een tijd van verandering te begrijpen, een levenslustige vrolijkheid oproepen of je simpelweg zin geven om te dansen. Soms, en eerlijk is eerlijk: dat gebeurt zelden, kan een musical inzicht bieden in enkele van de fundamentele lessen van het leven. Next to Normal was een recent voorbeeld van zo'n musical.

Dat geldt ook voor Violet, nu te zien in het American Airlines Theatre op 42nd Street; een krachtig, werkelijk opmerkelijk stuk met script en liedteksten van Brian Crawley en een opzwepende, suggestieve en zinderende partituur van Jeanine Tesori.

Het verhaal is in de kern eenvoudig. Als klein meisje werd Violet in haar gezicht geraakt door de kop van een bijl en sindsdien gaat ze door het leven met een enorm litteken. Eigenlijk zijn het twee littekens: de fysieke herinnering aan de klap in haar gezicht en het emotionele litteken, de diepgewortelde overtuiging dat ze niet mooi is, niet bemind kan worden en altijd ongewenst zal blijven. Met een sterke wil, vastberaden en gereserveerd, put Violet veel troost uit haar geloof. Aan het begin van de musical staat ze op het punt een busreis dwars door het land te maken om een televisiegenezer te bezoeken, in de hoop van haar litteken verlost te worden. De reis verloopt in alle opzichten onverwacht. Aan het einde is Violet in haar eigen geest getransformeerd.

Ieder weldenkend mens die deze voortreffelijke productie ziet, met veel inzicht en daadkracht geregisseerd door Leigh Silverman, zal ongetwijfeld ontroerd, verlicht en uitgedaagd worden door de ervaring. Het is even provocerend als hartverwarmend. Een puur genot.

Het script is sober, scherp, gevat en zit vol begrip voor de kwetsbaarheid en behoeften van de menselijke psyche, voor de angst voor het oordeel van anderen en de vele manieren waarop we in de dagelijkse omgang wreed tegen elkaar kunnen zijn, al dan niet opzettelijk. De muziek sluit naadloos aan bij het script met een reeks prachtige, intens gepassioneerde melodieën en hymnes, die Violets reis omhullen en in kaart brengen met een weelde aan glorieuze klanken en vocale diepgang.

De vlijmscherpe casting zorgt ervoor dat het stuk echt tot grote hoogte stijgt.

Sutton Foster is nog nooit zo goed geweest als hier, en ze was al magnifiek in ander, lichter werk. Ze speelt Violet compromisloos, rauw, fel en wanhopig. Ze draagt geen make-up, dus het litteken is volledig denkbeeldig, maar door Fosters precieze, gedetailleerde en uitzonderlijk intense vertolking zie je het litteken zoals zij het ziet: wat ongetwijfeld gruwelijker is dan het in fysieke vorm ooit had kunnen zijn.

Dit wordt op een schokkend mooie manier gedemonstreerd op de momenten dat Violet terugkeert naar de bushalte, ervan overtuigd dat ze genezen is. Fosters hele lichaam, maar vooral haar gezicht en ogen, stralen zelfvertrouwen, rust en schoonheid uit. Wanneer Colin Donnell als Monty haar vervolgens droom aan diggelen slaat door te vertellen dat ze in werkelijkheid niet genezen is, implodeert de ziel van Violet voor onze ogen; de gekwelde, geknakte en eenzame verschijning neemt de regie weer over. Het is een fenomenaal staaltje acteerwerk u2013 oprecht, hartverscheurend en verontrustend in zijn impact.

Eigenlijk geldt dat voor haar hele optreden. Zonder de donkerste kanten van het personage te schuwen, toont Foster alle facetten van Violet, van diepe neerslachtigheid tot gelukzaligheid. De actrice die haar dit seizoen verslaat bij de Tony Awards, moet wel onmenselijk goed zijn.

Zoals bij alle grote prestaties krijgt Foster vlekkeloze ondersteuning en energie van de rest van de cast, die stuk voor stuk onmisbare en aanvullende rollen neerzetten.

Als Monty, de onmogelijk knappe, arrogante, sexy maar ook oppervlakkige en egou00efstische soldaat die Violet ontmoet tijdens haar reis, is Colin Donnell uitzonderlijk sterk. Hij geeft een nieuwe betekenis aan het concept 'lelijkheid'. Het is een prachtige vertolking, vol verleidelijke nuances en onuitgesproken zelfhaat. De slotscu00e8ne tussen hem en Foster is ronduit explosief.

Alexander Gemignani is schitterend als de eenvoudige vader van Violet, een man die achtervolgd wordt door het verlies van zijn vrouw en zijn schuldgevoel over het ongeluk van zijn dochter. Hij laat je Violet zien zoals hij haar ziet: een gebroken weerspiegeling van de beeltenis van zijn overleden vrouw. Het is een breekbaar maar volkomen geloofwaardig optreden, doorspekt met tederheid en de vastberadenheid van een vader om zijn kind te beschermen. Hij is hartverscheurend in "That's What I Could Do".

Annie Golden is fabelachtig als (eerst) de oude dame die Violet in de bus ontmoet en als eerste te maken krijgt met Violets minder sympathieke kant. Ze zet de gewone, alledaagse burgerlijkheid perfect neer. Daarna verschijnt ze als de hotelprostituee in de scu00e8nes in Memphis; haveloos, diep wanhopig, gedrogeerd en in alle opzichten verbluffend goed. Magisch om naar te kijken.

De prestatie van de avond komt echter van Joshua Henry. Zijn Flick, de hardwerkende zwarte officier en maat van Monty, is feilloos. In zijn buitengewone solo, 'Let It Sing', steelt hij de show. De uiteindelijke momenten van loutering voor Flick en Violet werken buitengewoon goed. Hij speelt de emotionele kant van zijn personage met veel beheersing, wat grote impact heeft. Voor een minder begaafde acteur zou het makkelijk zijn om de parallellen tussen Flicks beleving van zijn huidskleur en Violets beleving van haar uiterlijk er te dik bovenop te leggen, maar Henry raakt telkens de juiste snaar. Je voelt hoe hij de vriend van Monty kan zijn en hem tegelijkertijd kan verachten. Ook hij zal voor een Tony Award bijna niet te verslaan zijn.

Een van de grote krachten van dit stuk is dat het vaak onmogelijk is om onderscheid te maken tussen de muziek en de gesproken tekst. De liedjes vormen een naadloos onderdeel van het verhaal en er zit een muzikaliteit in elk aspect van het spel. Het is de ultieme harmonie tussen tekst en partituur.

Het ensemble is klein maar uitzonderlijk. Het orkest onder leiding van Mark Rafter is dynamisch en meeslepend. Het slimme, sfeerbepalende lichtplan van Mark Barton transformeert het minimalistische decor van David Zinn op effectieve wijze; samen roepen ze de sfeer van het midden van de jaren zestig perfect op.

Een perfect juweeltje van een musical, gesmeed uit waarheid en pijn, en gepolijst door makers en artiesten met een fabelachtig vakmanschap. Onvergetelijk.

Doe er alles aan om dit te gaan zien.