RECENZJA: Betrayed: The Story of Harold Pinter’s Betrayal, Aghartha Publishing ✭✭✭

Paul T Davies recenzuje książkę George'a Cole'a „The Story of Harold Pinter's Betrayal”, wydaną przez Aghartha Publishing.

The Story of Harold Pinter’s Betrayal.

George Cole

Wydawnictwo Aghartha

3 gwiazdki

Kup egzemplarz

Książka poświęcona w całości jednej z najwybitniejszych i najbardziej znanych sztuk Harolda Pintera zostanie z pewnością przyjęta z entuzjazmem zarówno przez miłośników jego twórczości, jak i badaczy literatury. George Cole przeprowadził szczegółową analizę dzieła – od momentu powstania i premiery w National Theatre w 1978 roku, aż po produkcję w Crucible Theatre z 2012 roku oraz adaptacje filmowe i radiowe. Wielka szkoda, że książka trafiła do druku, zanim zakończył się tegoroczny cykl „Pinter at the Pinter”, zwieńczony inscenizacją Jamiego Lloyda z udziałem Toma Hiddlestona, Charliego Coxa i Zawe Ashton. Przez to opracowanie sprawia wrażenie niepełnego, ale być może kolejne wydania zostaną uzupełnione o ten istotny rozdział.

Mimo to Cole zebrał bogaty materiał w jednym tomie, a jego badania trafnie podkreślają wielowarstwowość zdrady ukazaną w sztuce oraz pokazują, jak kolejne wznowienia pozwoliły temu dziełu dojrzeć. Obecnie „Zdrada” nie jest już postrzegana jedynie jako historia o małżeńskiej niewierności, lecz jako złożone studium lojalności na wielu poziomach – co nie zostało w pełni docenione podczas pierwszej premiery. Szczególnie interesujące są wypowiedzi aktorów wcielających się w trzy główne postacie, a zwłaszcza odtwórczyń roli Emmy. Ta skomplikowana postać, często uważana za problematyczną, jest jednocześnie uznawana za jedną z najlepszych kobiecych ról Pintera. Potwierdzają to zarówno Penelope Wilton (pierwsza odtwórczyni tej roli), jak i Olivia Colman, która wcieliła się w nią w słuchowisku radiowym. Fascynujące jest nie tylko podejście samego Pintera i poszczególnych reżyserów, ale i rozpiętość metod aktorskich: od trzymania się wyłącznie tekstu zapisanego na kartach, po konstruowanie rozbudowanej przeszłości bohaterów, mimo że autor zniechęcał do takich zabiegów. Opisy prób ujawniają różnorodność procesów twórczych, co może być cenną lekcją dla aktorów, a dla zwykłego czytelnika stanowi fascynujący wgląd w kulisy powstawania teatru – w tym w ryzyko związane z przenoszeniem spektakli na West End i Broadway. Może jednak „Zdradę” najlepiej oglądać na kameralnej scenie?

W tekście pojawia się, niemal nieunikniona, pewna powtarzalność, a Cole niekiedy odchodzi od samej sztuki, by przybliżyć tło historyczne. Choć zazwyczaj jest to istotne, momentami szczegółowość bywa przytłaczająca. Na przykład walka Petera Halla o otwarcie gmachu National Theatre oraz strajki związków zawodowych zakłócające występy są świetnie udokumentowane w jego własnych dziennikach i być może tutaj wymagały krótszego omówienia. Struktura poszczególnych rozdziałów jest dość sztywna i choć doceniam wkład scenografów i inspicjentów, uważam, że dogłębna analiza każdej postaci dokonana przez różnych wykonawców przyniosłaby jeszcze więcej korzyści. Niemniej jednak Cole wykazuje ogromny szacunek do swojego tematu, a książka jest rzetelnie przygotowana. To lektura bardzo przystępna, która zainteresuje przede wszystkim studentów badających Pintera oraz adeptów sztuki aktorskiej.