ELEŞTİRİ: Prima Facie, Harold Pinter Theatre Londra ✭✭✭✭✭

Kendi TheatreCat'imiz Libby Purves, Londra'daki Harold Pinter Tiyatrosu'nda devam eden Prima Facie oyununda Jodie Comer'ı değerlendiriyor.

Prima Facie'de Jodie Comer. Fotoğraf: Helen Murray. Prima Facie

Harold Pinter Tiyatrosu

5 Yıldız

Bilet Ayırtın CİNSEL SALDIRI, SERT KANUNLAR VE BÜYÜLEYİCİ BİR WEST END ÇIKIŞI

Killing Eve'deki o soğuk ve sadist moda ikonu Villanelle'i unutun.  Hatta Jodie Comer'ın tüm ekran ödüllerini de bir kenara bırakın.  Bu olağanüstü West End sahne çıkışı, sadece güçlü bir ses yeteneğini (ekranın en bilinen isimlerinde her zaman rastlanmayan bir özellik) değil, aynı zamanda göz kamaştırıcı bir fiziksel ifade gücünü ve yüksek voltajlı bir duygusal etkiyi de ortaya koyuyor.  Sanki onlarca yıldır salonları ayağa kaldırıyormuş gibi hissettiriyor; 95 dakika boyunca hiç tempo kaybetmeyen, büyüleyici bir tek kişilik dev gösterinin tam hakimiyetinde. Canlı, enerjik, her anı milimetrik hesaplanmış ve finaldeki o derin, sarsıcı duygusuna rağmen kendi memleketi Liverpool'un kıvrak zekasıyla parıldayan bir fenomen var karşımızda.

Üstelik Suzie Miller’ın oyunu, bu on yılda göreceğimiz en önemli eserlerden biri.  Kültürümüzdeki en sancılı uçurumlardan birini ele alıyor:  Bir yanda hukuk sistemleri ile masumlar için sağlanan güvenceler, diğer yanda ise rastgele birlikteliklerin teşvik edildiği bir çağda tecavüz vakalarını başarıyla kovuşturmanın zorluğu arasındaki o derin uçurum.

Oyunun başlığı olan hukuki terim "ilk bakışta" anlamına gelir; yani tanık olan herkes için inandırıcı görünen şey.  Kahramanımız yedi yıllık bir avukat. İşçi sınıfı kökenlerinden gelerek, hukuk oyunundaki mutlak becerisiyle gurur duyuyor.  Oyun açılırken Comer, tavana kadar uzanan soluk renkli, düzenli dava dosyalarından oluşan duvarların önünde, bürodaki deri kaplı masaların üzerine atlayıp inerek; jestlerle, taklitlerle ve kıvrak bir zekayla bir davayı kazanmanın profesyonel sevincini dışa vuruyor. Cinsel saldırıyla suçlanan erkekleri savunmasıyla isim yapmaya başladığı kısa sürede anlaşılıyor.

Hukuk fakültesindeki zengin çocukları arasındaki özgüvensiz dönemlerine, Liverpool'daki ofis temizliği yapan annesine yaptığı ziyaretlere dair geçmişe dönüşler olsa da odak noktası şu anki başarısı üzerinde. Sıkıcı kurumsal avukatları unutun, o zorlu insani savaşları seviyor.  "İki cinsel saldırı dosyam var; onları kurtaracağım; birinin Afganistan'dan kalma TSSB'si var...". Onun bu coşkusu sizi bir süreliğine kendi bakış açısına çekiyor; adam suçlu olsa bile, onun hikayesini iyi anlatmanın bir avukat olarak görevi olduğunu savunuyor. Kanun ise elbette korkutucu bir şekilde, bir erkeğin rızanın var olduğuna "inanıp inanmadığı" üzerinde dönüyor.

Daha sonra ofis arkadaşı Julian ile tesadüfi bir yakınlaşma yaşıyor ve başarılı bir akşam yemeği randevusunun ardından onu eve götürüyor ve birlikte oluyorlar. Ancak sarhoş.  Sakenin onu çarptığı ve kustuğu, kendini güçsüz ve berbat hissettiği kadar sarhoş. Ve adam onu yatağına geri taşıyor, görünüşte şefkatle ama birkaç dakika sonra tecavüz gerçekleşiyor.  Comer'ın ustalığı neredeyse dehşet verici; tek bir kıyafetini bile çıkarmadan bize olayın nasıl olduğunu gösteriyor: bastırılmış, acı içinde, kafası karışmış.  Olağanüstü bir sahnede, adamın yüzüne tekrar bakamadan yan odadan bir elbiseyi üzerine geçiriyor ve karanlık bir sahnede gerçek sağanak yağmurun altına kaçıyor. Hukuki dosyaların o rahatlatıcı, düzenli ve tanıdık duvarları yok olmuştur (Buether'in dekoru her zamanki gibi atmosferde kilit bir rol oynuyor).

Polis mülakatını, tonunu, çaresizliğini ve o acısını, kafa karışıklığını anlatırken adamın hala dairesinde uyuyor olduğu gerçeğinin korkunçluğunu görüyoruz.  Profesyonel içgüdüsü ona şunu söylüyor: "Bu kaybedilecek bir dava".

Yukarıdaki 1. GÜN yazısı, bir televizyon dizisindeki gibi doğrudan mahkemeye atlayacağımızı düşündürüyor. Ancak sonra 782. GÜN'e geçiyor.  Çünkü bugün Britanya'da kurbanların beklemek zorunda olduğu süre aşağı yukarı bu.  İki yıl süren sefalet, kendini suçlama, rahatsızlık ve "aslında iyi bir adam olan, çok sayıda ücretsiz gönüllü iş yapan" Julian adına yapılan kınamalar.

Nihayet mahkemede, eski zaferlerinin sahnesi olan o yer bir anda tanımadığı ıssız bir mekana dönüşüyor; Comer tanık kürsüsünde.  Zihinsel olarak, bir zamanlar kendisinin yaptığı gibi, kurnaz bir savunma avukatı tarafından "çıkmaza sürüklendiğini" biliyor. Ama  "Bu benim.  Hayatımı adadığım bir sisteme, benim tarafımdan çağrı yapılıyor..".

Sistem başarısız oluyor. Genellikle olduğu gibi.  Bu tür vakalarda, kadınların devam etmek için buldukları cesarete ancak hayran kalabiliriz.  Her ikisi de sarhoştu, her ikisi de aynı gece hevesle rıza göstermiş partnerlerdi... Başka kimse yok, şiddet izi yok.  Dolayısıyla iki yıl sonra her eylemini, vücudunun her parçasının pozisyonunu tartışmak zorunda kalıyor...

Felsefi ve hukuki olarak profesyonel sesini yeniden bularak -oyunun dramatik olmaktan ziyade siyasi olarak tutkulu bir final bölümünde- bu tür davalarda bir şeylerin değişmesi gerektiğini savunuyor.  İki yıl önce zarar görmüş bir kurbanın ayrıntılı ve tutarlı bir hatırlama sergilemesi talebi "gerçekten güvenilirliğin turnusol testi midir?"

Bu olağanüstü ve faydalı bir oyun. Ancak onu hayata döndüren şey o gerçekten şaşırtıcı performans.  Televizyon ve sinema dünyası Comer'ı havada kapmak için sıraya girecektir, ancak onun ait olduğu yer, karanlıkta pürdikkat kesilmiş bir kalabalıkla aynı havayı soluduğu o ahşap sahnedir. Tek kelimeyle hayret verici.

Prima Facie, 18 Haziran'a kadar Harold Pinter Tiyatrosu'nda sahneleniyor. Bilet bulabildiyseniz ÇOK şanslısınız demektir. PRIMA FACIE BİLETLERİ