ELEŞTİRİ: Queen Anne, Theatre Royal Haymarket ✭✭✭✭

Queen Anne oyununda Emma Cunniffe (Kraliçe Anne) ve Romola Garai (Sarah Churchill). Fotoğraf: Marc Brenner Queen Anne

Theatre Royal Haymarket

10 Temmuz 2017

4 yıldız

Buradan Bilet Alın Stuart Hanedanı, birbirine hiç benzemeyen hükümdarlar çıkardı; I. Charles’ın hazin sonunun yarattığı itibar kaybı, kendisinden önceki gizemli selefi ve kendisiyle aynı adı taşıyan zampara halefi tarafından bir şekilde dengelendi. Helen Edmundson’un oyunu ise bu silsilenin sonuncusuna, kronikleşmiş ürkekliği ve trajik evlat kayıplarıyla bilinen Anne’e odaklanıyor. Büyük bir dram için alışılmadık bir figür gibi görünse de hikayesi, 18. yüzyılın başında İngiltere’nin Fransa ve İspanya ile süregelen savaşı ve hiciv sanatının yükselişi üzerinden ülkenin durumuna dair büyüleyici bir bakış sunuyor.

Queen Anne oyunu, bir grup şakacının Prenses Anne’in (Emma Cunniffe) sağlıklı bir varis dünyaya getirememesi üzerine söyledikleri müstehcen ve acımasız bir şarkıyla açılıyor. Anne, sadece halkın değil, en yakını ve sırdaşı Sarah Churchill (Romola Garai) tarafından da küçük düşürülürken; Sarah'nın kocası, kariyerine odaklı bir asker ve geleceğin Marlborough Dükü (Chu Omambala) ise karısının Prenses üzerindeki bu nüfuzuna hayranlık duyuyor.

Anne ile nihayet karşılaştığımızda, kirli bir gecelik içinde ve bacakları yatak yaralarıyla dolu bir halde; kaygı dolu hali ve Sarah’ya duyduğu tutku tehlikeli bir saplantı gibi görünüyor. Ancak Anne’in tahta çıkışı, beraberinde yeni bir bağımsızlık ve kendine güven getiriyor. Hizmetçisi Abigail Hill’in (Beth Park) de desteğiyle Sarah’nın gücü zayıflamaya başlıyor. Hikayenin geri kalanı, Sarah’nın saraydaki konumunu geri kazanmak için verdiği amansız mücadeleyi ve bu mücadelenin ülkedeki genel değişimlere nasıl yansıdığını gözler önüne seriyor.

Queen Anne oyuncu kadrosu. Fotoğraf: Marc Brenner

Anne’in ilk perdede bu kadar zavallı bir figür olarak sunulması hikaye açısından bir risk taşıyor. Açıklayıcı ama asla küçümsemeyen, zekice kurgulanmış yapısına rağmen oyunun ilk sahnelerinde destekleyecek pek kimseyi bulamıyorsunuz. Aralarında Prenses’in doktoru (Michael Fenton Stevens’ın keyifli yan rol performansı), Jonathan Swift (Jonny Glynn) ve Avam Kamarası Başkanı Robert Harley’nin (James Garnon) de bulunduğu hicivcilerin belirsiz ajandaları sahneleri biraz hantallaştırıyor. Abigail Hill’in Park’ın derinlikli performansıyla hayat bulan dürüstlüğü ve keskin zekası ancak ikinci perdede kendini gösterirken, Garai’nin Churchill karakteri ve çevresindeki hayran kitlesi inatla kendi çıkarlarını gözetiyor. Anne’in sadakati ve temiz kalbi, çevresindeki yozlaşmış karakterlerin yanında sönük kalıyor ve bu noktada dünyası biraz itici görünüyor.

Queen Anne oyununda Romola Garai (Sarah Churchill) ve Chu Omambala (John Churchill). Fotoğraf: Marc Brenner

Ancak Anne kraliçe olduğunda, hem kendisi hem de oyun muazzam bir dönüşüm geçiriyor. Siyasetten anlamadığına dair itirazları, Sarah’ya olan tutkulu aşkı ve sahnede kendi haline acıyarak attığı adımlar, yerini yavaş yavaş "hasta milletinin annesi" olabileceğine dair bir inanca bırakıyor. Edmundson, Anne’in ufkunu genişletme sürecini dramatik yapıdan ödün vermeden son derece gerçekçi bir şekilde işlemiş. Bilgisiz kaldığında bilgi arayan, Sarah siyasi kararları yüzünden onu azarladığında ise af dileyen değil, sıcaklık arayan bir kraliçe var karşımızda. Cunniffe’in sergilediği performans; karakteri tanımlayan tutkuları ve trajedileri elden bırakmadan, Anne’in karmaşık yapısını ve kişisel gelişimini yansıtma konusunda tek kelimeyle olağanüstü.

Queen Anne oyununda Emma Cunniffe (Kraliçe Anne) ve Romola Garai (Sarah Churchill). Fotoğraf: Marc Brenner

Cunniffe ve Garai sahnede mükemmel bir uyum içindeler; Sarah ve Anne arasındaki değişken dinamik, karakterleri yargılamadan en derin arzularına ışık tutuyor. Oyun, Anne'in tahta çıkışından sonra gelişen olayların sahnede planlanan ve tartışılan karakterler üzerinden nitelendirilmesiyle protagonist odaklı bir ahlak anlayışından besleniyor. Bu derinlikli sahneler; hicivcilerin Anne’in gücünü kırmak için hazırladıkları broşürler, skandal aşk mektupları ve kamu parasının zimmete geçirilmesi gibi melodramatik unsurların kullanımını kolaylaştırıyor ve Anne’in yönettiği İngiltere’yi daha inandırıcı kılıyor.

Queen Anne oyuncu kadrosu. Fotoğraf: Marc Brenner

Sarah Churchill her ne kadar güvenilmez bir karakter olarak betimlense de, bitmek bilmeyen hırsı trajik bir etkiyle işleniyor. Garai, başkasındaki iyiliği görememe halini –Beth Park’ın canlandırdığı hizmetçi karakterinin sağladığı tezatlığın da yardımıyla– ve koca bir evi tam anlamıyla dayanıksız temeller üzerine inşa etmesine neden olan büyüklük sanrılarını harika bir şekilde inceliyor. Tüm bunlar, hem Cunniffe hem de Garai’nin devleştiği büyüleyici bir final sahnesinde doruğa ulaşıyor; oyunun son konuşması ise hüzünlü ve oldukça etkileyici bir tarihi nükte barındırıyor.

Queen Anne, İngiltere’nin daha az tanınan hükümdarlarından birinin dönemine ve çocukluk arkadaşı Sarah Churchill ile olan karmaşık ilişkisine dair derinlemesine ve son derece gerçekçi bir tasvir sunuyor. Oyunun ivme kazanması biraz zaman alsa da, ikinci perde gerçekten istisnai. Emma Cunniffe ve Romola Garai harika performanslar sergiliyor ve oyun son derece tatmin edici bir finalle noktalanıyor.

QUEEN ANNE BİLETLERİ - ŞİMDİ ALIN