ELEŞTİRİ: Shook, Southwark Playhouse - Little ✭✭✭✭✭

Julian Eaves, Samuel Bailey'in Southwark Playhouse'da Papatango tarafından sahnelenen yeni oyunu Shook'u mercek altına alıyor.

Joshua Finan (Cain). Fotoğraf: The Other Richard Shook Southwark Playhouse Little,

1 Kasım 2019

5 Yıldız

Şimdi Bilet Alın Bu hafta tiyatro dünyası için bir dizi kaliteli yeni oyun ve prömiyerle oldukça hareketli geçti. Hatta sanki kamusal hayatın standartları düşmeye devam ettikçe, tiyatro buna bir karşı ağırlık oluşturarak giderek daha yüksek, adeta stratosferik kalitede eserler ortaya çıkarıyor. Güney Londra'daki Newington Causeway'de, yapımcı Chris Foxon'un Papatango topluluğuyla yüksek profilli bir ulusal tura başlayan ve büyük ihtimalle kapalı gişe oynayacağı için turne takvimine yeni yerlerin ekleneceğini düşündüğüm (Liverpool Hope Street Theatre, Mold’daki Theatr Clwyd, Scarborough’daki Stephen Joseph ve Canterbury’deki Marlowe ile devam edecek) bu oyun, incelenmeye, keyif alınmaya ve zihin açmaya değer bir başka pırlanta niteliğinde.

Andrea Hall (Grace) ve Ivan Oyik (Riyad) Fotoğraf: The Other Richard

Yazar Samuel Bailey, oyun yazarlığında henüz çok yeni bir isim. Batı Midlands kökenli olan Bailey; Bristol Old Vic, Tobacco Factory Theatres ve Theatre West ile çalışmalarını geliştirdikten sonra Londra'ya taşınarak London Old Vic 12 ve Orange Tree Yazarlar Kolektifi'nin bir parçası oldu. Başlangıçta bir MGCfutures bursuyla desteklenen 'Shook', onun ilk tam uzunluktaki oyunu (90 dakika, ara yok) ve şimdiye kadar gördüğüm en sarsıcı, ustalık dolu ve güçlü çıkışlardan biri. Bu adam muazzam bir yetenek. Dün gece, bir Çocuk Islah Evi'ndeki üç gencin dünyasını olağanüstü sıkıştırılmış ve mahir bir dille incelediği oyunun sonuna geldiğimizde, yaklaşık 120 kişilik samimi salonun tamamı, on yılın en önemli tiyatro çıkışlarından birine tanık olduğumuz konusunda hemfikirdi.

Josef Davies (Jonjo) ve Ivan Oyik (Riyad) Fotoğraf: The Other Richard

Bailey'nin en büyük yeteneği, sıradan insanları alıp onları büyük fikirlerin ve son derece güçlü duyguların temsilcisi haline getirebilmesi. Bunu öylesine bir incelik ve el çabukluğuyla yapıyor ki, bu etkiyi yaratmak için ne kadar büyük bir sanatsal emek harcadığını neredeyse fark etmiyoruz. Yönetmen George Turvey'nin (topluluğun kurucu ortağı ve sanat yönetmeni) bu görünüşte basit, yalın ve neredeyse eylemsiz prodüksiyonunda, biz farkında bile olmadan bu üç gencin hayatına, kaderlerini derinden önemseyecek kadar çekiliyoruz. Jasmine Swan'ın kostümlere kadar en ince ayrıntısına sızan steril ve klasik 'natüralist' dekorunda, hikayenin geçtiği görünüşte sıradan bir 'oda' sunuluyor. Johanna Town'ın acımasız ışığı ve Richard Hammarton'un sert müzik ve ses tasarımı bu atmosferi destekliyor. Bailey, beyaz tahtaya not düşülen altı ara ile hızı kasten düşürüp oyuna nefes aldırırken, görünmeyen ama zaman zaman duyulan dış dünyanın bu üç (anti)kahramanın hayatı üzerindeki etkisinin hissedilmesine olanak tanıyor.

Joshua Finan (Cain) ve Ivan Oyik (Riyad). Fotoğraf: The Other Richard

Bunun modeli kuşkusuz Jean Genet'nin hapishane dramalarının zirvesi sayılan 'Hücre hapsi' (Deathwatch) eseridir. Ancak burada, aralarındaki kadın figürüyle -adı ironik bir şekilde 'Grace' (Lütuf) olan- bu dans daha farklı bir boyut kazanıyor. Grace’in görevi, bu gençlerin hayatına neredeyse ilahi bir müdahale gibi dokunarak bir 'ebeveynlik' sınıfı yürütmektir; çünkü üçü de ya baba olmuş ya da olmak üzeredir. Ancak çocukları, İngiliz ceza sisteminin acımasız katılığı nedeniyle onlardan fersah fersah uzaktadır. Çocuklarının bir fotoğrafını bile gösteremezler, bunun yerine 'ebeveynlik becerilerini' plastik bebekler üzerinde denemek zorunda kalırlar. Bu 'oyuncakların' gerçeğin yerini tutmadaki yürek parçalayıcı yetersizliği, bu trajik hikayenin fiziksel somutlaşmış haline dönüşür. Andrea Hall, iyi niyetli ama kaçınılmaz olarak mesafeli duran, kurumun metalik griliğine insanlık katmaya çalışan ve görevinin umutsuzluğunun farkında olan öğretmen rolünde kusursuz. İngiltere, gelişmiş dünyada en yüksek hapsetme ve suçun tekrarı oranlarından birine sahip. Bu gurur duyulacak bir şey olmadığı gibi, Brüksel'i suçlayabileceğimiz bir durum da değil.

Joshua Finan (Cain). Fotoğraf: The Other Richard

Asıl ilgimizi üzerinde toplayan ise parmaklıklar ardındaki bu üç genç. Bailey'nin diyaloglardaki isabetli kulağı ve tempo, yapı ve ton değişimlerindeki usta hakimiyeti, bu üç karakteri çok daha deneyimli yazarlara özgü bir derinlikle donatıyor. Josh Finan, oyunun ana 'sarsıcı' gücünü sağlayan şiddetli enerjisiyle gürültülü bir fırtına olan Cain (yine anlamlı bir isim!) rolünde harika. Josef Davies'in canlandırdığı içe kapanık ve yaralı Jonjo, gözlerimizin önünde en çok değişen, özgüveni arttıkça hücresine giden yolu açan dehşet verici olayları anlatan karakter oluyor. Ancak bu grubun asıl ağır topu, Ivan Oyik'in canlandırdığı somurtkan, sokak ağzıyla konuşan ve zeki Riyad karakteri; o aynı zamanda bu dinamik ve içten atışmaların arasındaki kara mizahın merkezinde yer alıyor.

Sonuç olarak, hiçbir zaman bir şey istemeye tenezzül etmese de, hayatları altüst olmuş bu üç genç sonunda seyircinin kalbini tamamen kazanıyor. Onlara bu ilgiyi ve bağlılığı gösterdiğimizde, toplumumuzun neden onlara şefkatli bir şekilde ulaşamadığını sorguluyoruz. Tiyatrodan ayrılırken akılda kalan bu düşündürücü sorgulama, kim bilir, belki bir işe yarar. Bailey, program kitapçığı olarak da kullanılan basılı metindeki teşekkür kısmında son sözü şuna bırakıyor: 'Evdeki, tiyatronun boş bir iş olduğunu düşünen ama bir şekilde yazdığım her oyunda var olan çocuklara.' Bu onlar için, çünkü onlar biziz.

SHOOK TURNESİ TARİHLERİ