ELEŞTİRİ: The Curious Case Of Benjamin Button, Southwark Playhouse ✭✭✭

Julian Eaves, şu sıralar Southwark Playhouse sahnesinde izleyiciyle buluşan The Curious Case Of Benjamin Button (Benjamin Button’ın Tuhaf Hikayesi) müzikalini değerlendiriyor.

James Marlowe ve Philippa Hogg, The Curious Case Of Benjamin Button oyununda. The Curious Case of Benjamin Button Southwark Playhouse,

17 Mayıs 2019 Cuma

3 Yıldız

Bilet Al

Bu, tek bir alan dışında her bakımdan başarılı olan oldukça şık bir prodüksiyon: senaryo.  F. Scott Fitzgerald'ın pek bilinmeyen (ve belki de haklı olarak unutulmuş?) sürrealist kısa öyküsünden uyarlanan bu eser, bizi yazarın alışılagelmiş kokteyl ve narsisizm atmosferinden çıkarıp; ana karakterin 70 yaşında bir ihtiyar olarak doğduğu ve sahneler ilerledikçe hızla gençleşerek tersten yaşlandığı tuhaf bir dünyaya sürüklüyor.  Sahne sanatlarında zaman zaman tersine işleyen zaman tasvirleri görürüz ancak bunlar genellikle pek başarılı olmaz, bu yapımda da durum pek farklı değil.  Dramaturjik zorlukları daha da karmaşık hale getiren ise; olay örgüsünün temel odağının (eğer öyle bir odak varsa), hakkında kayda değer hiçbir şey söylenemeyecek sıradan insanların hayatlarından geçen zamanın durağan akışını temsil etmek olması.  Tabii bir de, yazarın tatmin edici bir açıklama getiremediği bir sebeple (oyuncu kadrosu bunu 'gelgitlerin' ters akmasına bağlamaya çalışsa da), içlerinden birinin hayatını tesadüfen tersten yaşıyor olması gerçeği var.

Hikaye, adeta çocuklara anlatılan masallar tadında, hayatın anlamı üzerine kurgulanmış meseliyle sahte bir naiflik ve çekicilik barındırıyor.  Yapımcı sanat yönetmeni, yönetmen, uyarlayan, söz yazarı ve aynı zamanda bu kumpanyanın - Jethro Compton Productions - kurucusu olan Jethro Compton, belli ki bu özde tiyatroda iki buçuk saati dolduracak kadar derinlik görüyor.  Ancak ben bu konuda pek ikna olmuş değilim.

James Marlowe ve Ekip

Sanırım her şey tiyatronun ne için olduğunu düşündüğünüze bağlı.  Bu gösterinin yapım kalitesi gerçekten takdire şayan.  Küçük bir salon olan 'The Little'da, Schoenlatern'in müthiş yetenekli gözüyle tasarlanıp ustaca ışıklandırılan muazzam bir set kurulmuş.  Cecilia Trono imzalı dönem kostümleri oldukça inandırıcı (evet, bu yine 20. yüzyılın ilk yarısının saygılı geleneklerine sadık kalan, 'yoksul ama gururlu' halk tiplemeleriyle dolu bir nostalji şöleni).  Chi-San Howard’ın canlı ve güçlü koreografisi, yere vurulan sert adımlarla yönetmenin doğrudan hikaye anlatıcılığı stilini birleştiriyor. İnsan, 'Shared Experience' ve 'Stomp!' ekipleri bir müzikalde işbirliği yapsa sonuç tam da BU olurdu diye düşünmeden edemiyor!  Michael Wood mekanı hırçın Cornwall dalgaları ve kederle çalan çan sesleriyle dolduruyor.

Tüm bunlar harika olsa da, bizi gösterinin asıl yıldızına hazırlamaya yetmiyor: müzik direktörü, kurgulayıcı ve aranjör Darren Clark’ın besteleri.  Bu eser Clark için cesur bir adım; zira müzikal elementler dramatik aksiyonla, sanatçının önceki işlerinde görmediğim kadar iç içe geçmiş durumda. İşte yaptığı işin hem başarısı hem de çıkmazı burada yatıyor.  Buradaki müzikal dil -Clark’tan beklediğimiz üzere- halk müziği (folk) tarzında.  Ancak izlediğim diğer işlerinin aksine, bu parça izleyiciyi içine çekecek güçlü dramatik olaylar barınmıyor.  Evet, sahnede biyografik bir pembe dizi edasıyla akıp giden bazı 'olaylar' var; fakat bunların çok azı biz seyircilerin sonucunu merak edeceği kadar keskin bir odak noktasına ulaşıyor.

The Curious Case Of Benjamin Button Ekibi

Bu kayıtsızlığın sebebi, yukarıda belirttiğim gibi, senaryo.  Metnin enerjisinin büyük bir kısmı olayların nasıl ve neden geliştiğini 'göstermek' yerine, bize olan biteni 'anlatmaya' harcanıyor.  Oyuncuların karakterden karaktere bürünerek sunduğu çok sesli anlatım tarzı, aslında 'hiç kimse' olan birinin aşırı kalabalık hikayesi içinde dramayı kendi açıklama yükü altında boğuyor.  Sadece ikinci perdenin derinliklerinde bir sahne tam anlamıyla hayat buluyor; o sahnede yer alan oyuncular bunun tadını çıkarmalı zira metnin onlara en iyi yaptıkları şeyi yani 'oyunculuk' yapmalarını sağladığı tek an bu.  Geri kalan zamanlarda ise, ilhamdan yoksun bir şekilde sayfa sayfa 'o dedi ki', 'bu dedi ki' diye ilerlemek zorunda kalan birer 'hikaye anlatıcısı' olmaktan öteye gidemiyorlar.

İkinci olarak, dramanın kendi içindeki iddiasızlığı (Clark’ın deyimiyle 'anlar hakkında bir gösteri'), seçilen müzikal dil ile çelişiyor gibi görünüyor.  Halk müziği üslubu, metnin ulaşmaya çalıştığı üstü kapalı ve ince nüanslara pek uymayan, güçlü bir anlatım ve duygusal doğrudanlık barındırır.  Hikaye akışında kesintilerden kaçınma kararı da eseri bir balad operası olmaktan çıkarıp daha çok 'Pelleas et Melisande' tarzı bir yapıya yaklaştırıyor.  Bazı iyi bütünleşmiş müzikal aralar var ancak bestelerin büyük bir kısmı, barda bir şeyler içmeye gitmeden önce nezaketen alkışlayabileceğimiz beş oyuncu-müzisyen tarafından icra edilen birbirini izleyen ezgilerden ibaret kalıyor.

Oyunculara gelecek olursak, kendilerinden beklenen her şeyi sonuna kadar veriyorlar.  Yaklaşık 150 dakikalık performans boyunca hiç yorulmadan şarkı söylüyor, dans ediyor, enstrüman çalıyor ve bitmek bilmeyen bir enerjiyle dekorun kutularını ve çekmecelerini taşıyorlar.  Matthew Burns, Rosalind Ford, Joey Hickman, Philippa Hogg ve James Marlowe senaryonun gerektirdiği her şeyi yapıyor. Sıkıcı bir yürüyüşten fazlası olması gereken bu yolculukta, onları klişelerle dolu bir mayın tarlasında ve fazlasıyla öngörülebilir dönemeçlerde yürümeye zorlayan metin onların suçu değil.  Her an, içindeki tek ilginç olay tamamen gerçek dışı olan realist bir dünyada yaşamaya zorlanıyorlar ve bu yüzden o olay ne onlara ne de bir başkasına tam olarak ait olabiliyor.  Darren Clark’ın besteleri deneyimin yeterince keyifli geçmesini sağlıyor ancak senaryo ona, 'These Trees Are Made Of Blood' gibi işleri canlandıran o keskin fırsatları hiç vermiyor.  Teknik olarak bu eser daha sofistike; ancak sanatsal açıdan biraz hayal kırıklığı yaratıyor.

THE CURIOUS CASE OF BENJAMIN BUTTON İÇİN BİLET ALIN