RECENSIE: Lifeboat, West Yorkshire Playhouse ✭✭✭✭✭

Lois Mackie (Bess Walder) en Amy McGregor (Beth Cummings) in Lifeboat. Lifeboat West Yorkshire Playhouse

Dinsdag 2 mei 2017

Vijf sterren

Boek tickets

Neem een krachtig (waargebeurd) verhaal, gevat in een sterk script, combineer dit met een fantasierijke, fysieke enscenering en het resultaat is een werkelijk weergaloos stuk theater dat afwisselend grappig, informatief, teder, spannend en bij vlagen hartverscheurend is. Het verhaal van het zinken van de City of Benares in september 1940, met aan boord 90 kinderen die geëvacueerd werden naar Canada, was een bijzonder tragisch dieptepunt van de Tweede Wereldoorlog. Het script van Nicola McCartney uit 2002 vertelt dit verhaal, en de nauwkeurige en energieke regie van Gill Robertson dient als een passend eerbetoon aan de 87 kinderen die hun strijd om te overleven op omgeslagen reddingsboten in de ijskoude, stormachtige Atlantische Oceaan niet hebben overleefd.

Lois Mackie (Bess Walder) en Amy McGregor (Beth Cummings) in Lifeboat. Foto: Anthony Robling

Lois Mackie en Amy McGregor vertolken (onder meer) de echte overlevers: de Londense Bess Walder en de uit Liverpool afkomstige Beth Cummings. Met tomeloze energie roepen zij een jeugdwereld op van irritante broertjes, Judy Garland, veeleisende ouders en dromen van verre reizen en sterrendom; een wereld die door radioberichten en sirenes verandert in de onzekerheid van de oorlog. Voor velen was het indertijd de enige juiste beslissing om kinderen tegen de dreiging van bombardementen en invasies te beschermen door ze naar Australië, Amerika, Zuid-Afrika en Canada te sturen. We volgen de twee meisjes en hun mede-evacués op een reis langs formulieren en medische keuringen, inpakstress, afscheid op luidruchtige stations en eindeloze treinreizen, om uiteindelijk aan te komen bij het 'Beloofde Land' van 1940: de SS Benares. Hier delen stewards met tulbanden chocolade en broodjes ham uit in een luxe die hun 'Wizard of Oz'-dromen overstijgt. Dit verhaal wordt afgewisseld met strak gechoreografeerde scènes die het rauwe gevaar tonen wanneer ze na de torpedo-inslag het schip ontvluchten. Met bevroren handen klampen ze zich vast aan een omgeslagen reddingsboot in een stormachtige zee, terwijl ze zien hoe anderen om hen heen verzwakken en loslaten. Bess blijft achter met de hartverscheurende gedachte hoe ze haar ouders moet vertellen dat ze haar broertje is verloren. De overtuigingskracht van het spel was zo groot dat deze recensent het verdriet tot in de maagstreek voelde.

Lois Mackie (Bess Walder) en Amy McGregor (Beth Cummings) in Lifeboat. Fotografie: Anthony Robling

Het stuk werd opgevoerd in de Barber Studio, een van de minder bekende maar meest opwindende zalen van het West Yorkshire Playhouse, die zich uitstekend leende voor de traverse-opstelling en het fysieke aspect van de voorstelling. De schoonheid van deze aanpak zat in de eenvoud: minimale vingergebaren, lichtsnoeren die flikkeren, koffers die worden rondgesleept. Mijn door iPads en smartphones overprikkelde brein werd volledig geprikkeld om beelden te vormen van omvallende kasten, hellende dekken en zinkende schepen, krachtiger dan welk letterlijk beeld dan ook. Pas aan het einde kwam er een letterlijk beeld: een emotionele dreun in de vorm van een waslijn met kinderkleding, bedrukt met foto's van de gezichten van de jongeren die vanuit Liverpool aan hun grote avontuur begonnen. Het optimisme en de opwinding op hun gezichten vormden een scherpe herinnering aan de werkelijkheid achter dit verhaal.

Het grootste bewijs van de betovering van deze productie was misschien wel het jonge publiek: twee rijen kinderen die met de benen over elkaar aan weerszijden van het speelvlak zaten, roerloos, volledig opgegaan in het verhaal. Velen van hen zullen zich hebben gerealiseerd dat zij precies even oud zijn als hun leeftijdsgenoten op de SS Benares.

BOEK TICKETS VOOR LIFEBOAT IN HET WEST YORKSHIRE PLAYHOUSE