RECENSIE: Lunatic, TheatreN16 ✭

Lunatic

TheatreN16

30 oktober 2016

1 Ster

Theatre N16 is een gezelschap waar ik veel bewondering voor heb: ik heb diverse van hun producties gezien sinds ze hun intrek namen in de boeiende ruimte van The Bedford in Balham. Telkens werd ik meegenomen naar ongebruikelijke en verrassende locaties om zaken te ervaren die ik in het dagelijks leven niet snel tegenkom. Een van de hoogtepunten, het schitterende ‘League of Youth’ – een sublieme modernisering van Ibsen door de begaafde duizendpoot, schrijver-regisseur Whit Hertford – staat voor mij nog steeds symbool voor Fringe-theater op zijn allerbest. Toen ik hoorde dat Hertfords volgende project een bewerking zou zijn van Bram Stokers ‘Dracula’, was ik dan ook direct enthousiast.

Gisteren betrad ik de grote ‘Globe Theatre’-ruimte op de begane grond van het pubcomplex met vrij hoge verwachtingen van wat ik zou gaan zien. Hertford is een uiterst intelligente en vindingrijke theatermaker en Stokers bronmateriaal heeft al tot talloze artistieke reacties geleid. Wie aan de slag gaat met zulk bekend materiaal kan er niet omheen dat het publiek met vooroordelen arriveert, zeker wanneer we aan dit culturele erfgoed worden herinnerd door de tekst ‘Bela Lugosi’s Dead’ van Bauhaus op clubvolume af te spelen.

Het ontwerp van Ben Jacobs is gedurfd, kaal en confronterend: een eigentijdse, klinische setting met een bureau, microfoon, bandrecorder, projectiescherm en zelfs een muurtje van betonblokken. Tot zover veelbelovend. Een arts, of een beambte, zit ineengezakt aan het bureau voordat twee verpleegers ‘de patiënt’ binnenbrengen: ene meneer Renfield (Chris Spyrides), wiens luide stem de stilte doorbreekt. Vervolgens horen we zijn arts, Justin Stayley, wiens stemgebruik echter de neiging heeft naar een nauwelijks hoorbaar diminuendo.

Het proza van Stoker leest op papier nog wel aardig weg, maar is vrij weerbarstig wanneer het hardop wordt uitgesproken. De meeste interpretaties laten daarom bijna alles wat hij schreef weg. Maar hier niet. We krijgen eindeloze lappen tekst voorgeschoteld die op een statige, laat-Victoriaanse wijze van het ene hoogdravende idee naar het volgende springen – het taalkundige en literaire tegenovergestelde van wat onze ogen zien: psychiatrische patiënten platgespoten met pillen, misbruik van kwetsbare patiënten (waaronder verkrachting), verblindende witte lichten (wellicht een verwijzing naar marteltechnieken van de CIA?). De kloof tussen de tekst en de enscenering gaapt als een ravijn, waarover het steeds moeilijker wordt om ideeën – laat staan betrokkenheid – over te brengen.

Na ongeveer een uur verschijnt er een derde personage: Sorcha Bannon. Wanneer ze eindelijk spreekt, is ze zo zacht dat er zelfs op de tweede rij nauwelijks een woord van haar te verstaan was. Wellicht was het ook niet de bedoeling dat we ons op de tekst concentreerden. Maar waarop dan wel? Op een volgende zeer statische en meedogenloos ‘ingetogen’ vertolking. Met welk doel? Dat bleef volkomen onduidelijk.

Uiteindelijk gaat Nina, de vriendin van de dokter – tevens zus van de overleden aanstaande bruid Lucy – naar de kamer van de krankzinnige Renfield, waarna ze seks hebben. Hoe ze binnenkomt is onduidelijk, maar de titulaire waanzinnige verdwijnt vervolgens. Dokter Jonathan Harker laat daarna weten dat hij stemmen in zijn hoofd hoort, waarop zijn doorgedraaide patiënt terugkeert… naakt en besmeurd met bloed. Het meisje verschijnt dan ook op de galerij die om de ruimte loopt, eveneens naakt en onder de smurrie. Renfield valt Harker aan en bijt hem als een vampier, alvorens te vluchten (waarnaartoe?). Dan beseffen we dat alles slechts een fantasie was in Harkers verbeelding! En dat is het dan.

Er is hier veel dat doet denken aan de conventies van het Duitse theater, en ik heb het gevoel dat de Duitse cultuur wellicht warmlopen voor deze aanpak, sneller dan in het Verenigd Koninkrijk het geval zal zijn. Maar wie ben ik om de smaak van het publiek te beoordelen? Dit is wat het is; mensen kunnen in drommen binnenstroomen, meegesleept in wie weet wat voor intellectuele of emotionele kronkels terwijl ze worstelen met de pure vreemdheid en perversiteit ervan. Helaas denk ik niet dat ik een van hen zal zijn. Ik keer liever terug naar de ‘Nosferatu’ van Wim Wenders en Murnau, of keer – keer op keer – terug naar Paul Morrissey’s ‘Blood for Dracula’. Maar deze productie berg ik op in dezelfde lade als Mel Brooks’ ‘Dracula: Dead and Loving It’.

Misschien schuilt er in dit stuk een ander, meer afgerond en boeiender werk. Maar na er acht jaar aan te hebben gewerkt, vermoed ik dat dit echt is wat Hertford ons over dit onderwerp wil vertellen, en dus moeten we het maar nemen zoals het is. Of niet. Ik vind hem nog steeds een groot kunstenaar en ik kijk ernaar uit om weer werk te zien van het niveau van ‘League of Youth’. Helaas moet ik vaststellen dat ik dat specifieke kwaliteitsniveau in deze voorstelling persoonlijk niet heb kunnen ontdekken.

Lunatic wordt gepresenteerd door Riot Act Theatre Company in samenwerking met TheatreN16.

ONTDEK MEER OVER THEATREN16