RECENSIE: One Night In Miami, Donmar Warehouse ✭✭✭✭

David Ajala (Jim Brown), Sope Dirisu (Cassius Clay) en Arinzé Kene (Sam Cooke). Foto: Johan Persson One Night In Miami...

Donmar Warehouse

13 oktober 2016

4 Sterren

Boek Tickets

Het is de nacht dat Cassius Clay het wereldkampioenschap zwaargewicht wint in 1964. Hij brengt die nacht door in een motelkamer met Sam Cooke, een gigantische invloed op de muziek van toen en nu; voetbalster Jim Brown, die aan de vooravond staat van zijn filmcarrière; en Malcolm X, die op het punt staat te breken met de Muslim Brotherhood. De volgende ochtend zal Clay aankondigen zijn naam te veranderen in Muhammad Ali. Het moet een buitengewone nacht zijn geweest, en schrijver Kemp Powers slaagt er prachtig in om de gesprekken te verbeelden en deze legendes neer te zetten als echte, gelaagde personages.

In veel opzichten zet het gevecht zich voort in de hotelkamer. In de ene hoek Malcolm X, die het systeem van buitenaf bevecht en door de autoriteiten en de Muslim Brotherhood zelf al als een gevaarlijk figuur wordt afgeschilderd. In de andere hoek Sam Cooke, die betoogt dat binnen het systeem spelen betekent dat meer mensen zijn muziek horen, en aangezien hij de rechten bezit, hij degene is die het geld verdient voor zichzelf en andere zwarte componisten. Malcolm X stelt dat Cooke zijn geluid verzacht voor een wit publiek en daagt hem uit door Dylans ‘Blowing in the Wind’ te draaien, met het argument dat Cooke dat nummer had moeten schrijven. Wat de anderen niet weten, is dat Cooke ‘A Change is Gonna Come’ al heeft opgenomen maar nog niet heeft uitgebracht – zijn klassieker die nog steeds pijnlijk actueel is.

Dwane Walcott (Kareem), Francois Battiste (Malcolm X) en Josh Williams (Jamaal). Foto: Johan Persson

In dit najaar vol uitstekende Londense ensembles (denk aan Kenny Morgan in de Arcola, of The Boys in the Band in de Park), verdient deze cast absoluut haar plek. Sope Dirisu vangt perfect de branie van Clay, rijdend op de golf van zijn overwinning op Sonny Liston, inclusief een sublieme “Ali shuffle”. Hij bruist van energie, maar laat ook de naïviteit en het ontluikende politieke bewustzijn van een 22-jarige zien. Als Jim Brown is David Ajala een imposante verschijning, krachtig in stem en karakterisering, een gevatte tegenhanger voor het politieke debat om hem heen. Francois Battiste speelt een ingetogen, gepassioneerde en woedende Malcolm X, die zich maar al te bewust is van hoe de buitenwereld hem en zwarte mannen in het algemeen ziet. Hij is gefrustreerd dat de anderen niet hetzelfde niveau van activisme bereiken als hij – het feit dat Malcolm X zich in een andere, wijzere fase van zijn leven bevindt dan de andere, jongere mannen, wordt prachtig overgebracht.  Maar het is Arinze Kene die de show steelt als Sam Cooke, met een prachtige, gelaagde vertolking die uiteindelijk je hart breekt. In twee fenomenale sequenties zingt hij en wordt hij Cooke voor onze eigen oren; de eerste keer door een gospelversie van ‘You Send Me’ te vertolken, waarbij hij de interactie zoekt met het publiek in de Donmar en de ziel van de soulmuziek tot leven wekt. De tweede is zijn prachtige a capella-versie van ‘A Change is Gonna Come’ tegen het einde van het stuk, ondersteund door een montage van beelden van geweld tegen zwarte mensen en protesten die boven het podium worden geprojecteerd. We hoeven er niet aan herinnerd te worden dat Black Lives Matter en dat er nog steeds verandering nodig is, maar deze emotionele vertolking tilt het stuk naar een hoger niveau.

Sope Dirisu (Cassius Clay) en David Ajala (Jim Brown). Foto: Johan Persson

De mannen blijven niet gespaard voor de onverdraagzaamheid die buiten deze hotelkamer heerst; ze praten en discussiëren over ras, macht en zelfs verschillende huidtinten. Powers hanteert een traditionele structuur waarbij personages zaken bespreken die ze eigenlijk al zouden moeten weten – vaak een valkuil in scripts die het publiek zowel moeten informeren als vermaken – waardoor de tekst af en toe wat onnatuurlijk aanvoelt. Hij poetst echter de gebreken van de mannen niet weg, en de fijnzinnige regie van Kwame Kwei-Armah volgt perfect het ritme van de klappen en de reflectie. Gezien de persoonlijkheden van de vier mannen op het toneel, had het stuk kunnen verzuipen in testosteron. De schoonheid van het script zit hem in het feit dat het enerzijds rake klappen uitdeelt door de nietsontziende blik op racisme, en anderzijds je zachtjes dwingt te kijken naar de strijd die nog steeds voortduurt, en dat er verandering MOET komen. Dit zijn mannen die dansen op de rand van hun eigen geschiedenis, en het feit dat wij hun afloop kennen (twee van hen stierven door geweld), maakt het stuk uiterst aangrijpend.  Een zeer belonende avond in het theater.

Tot 3 december 2016

BOEK TICKETS VOOR ONE NIGHT IN MIAMI IN HET DONMAR WAREHOUSE