RECENSIE: Othello, Sam Wanamaker Playhouse ✭✭✭

Kurt Egyiawan als Othello en Sam Spruell als Jago in Othello

De Sam Wanamaker Playhouse

2 maart 2017

3 sterren

Er is waanzinnig veel te prijzen aan de Sam Wanamaker Playhouse, het zustertheater van The Globe. Voor veel theaterbezoekers zit de charme van die laatste in de authentieke openluchtervaring, en ongetwijfeld zijn er duizenden trouwe 'groundlings' die zouden terugdeinzen bij het idee van kussentjes op de banken en een stevig dak boven het hoofd. Toch is de Sam Wanamaker niet alleen comfortabeler maar ook zeer intiem; het publiek zit op slechts enkele meters van een toneel dat prachtig verlicht wordt door louter kaarslicht.

De regie van Ellen McDougall kenmerkt zich door intrigerende moderne accenten en onderscheidt zich door een aantal uitstekende vertolkingen. Hoewel sommige stilistische keuzes mij persoonlijk koud lieten, is dit een solide en onderhoudende voorstelling die de kracht van het bronmateriaal alle eer aandoet.

Sam Spruell als Jago in Othello Othello is beroemd als een vertelling over jaloezie en wraak. Als charismatische oorlogsheld is Othello (Kurt Egyiawan) niettemin een figuur die de gemoederen bezighoudt, vaak bespot om zijn huidskleur. Zijn huwelijk met Desdemona (Natalie Klamar) wordt veracht door liefdesrivaal Roderigo (Peter Hobday), die zijn hart uitstort bij Othello’s vaandrig, de 'eerlijke' Jago (Sam Spruell). Jago, die bij een promotie werd gepasseerd ten gunste van Michelle Cassio (Joanna Horton), haat Othello, maar geniet diens onvoorwaardelijke vertrouwen. Belust op wraak op zowel Othello als Cassio, smeedt hij een plan om zijn meester te laten geloven dat hij wordt bedrogen, waarbij hij zijn reputatie van eerlijkheid misbruikt om onterechte verdenkingen op zijn rivaal te werpen.

De drie centrale rollen verdienen lof omdat ze verschillende invalshoeken bieden op enkele van Shakespeare's meest archetypische personages. Spruell is een ongewoon brute en liefdeloze Jago. Zijn sluwheid wordt onderstreept door een vreugdeloos, nihilistisch temperament, en hij handelt met de stelligheid van iemand die alleen aan zichzelf verantwoording verschuldigd is.

Natalie Klamar als Desdemona in Othello

Egyiawans Othello is waardig en spreekt met zachte stem, maar brengt net als Jago een onderhuids trauma over. Zijn oorlogsverhalen waarmee hij het hart van Desdemona won, zijn doorspekt met staal, en zijn behandeling van Cassio na diens dronkenmansgevecht met Roderigo hint naar de woede die hij voelt wanneer hij machteloos wordt gemaakt of vernederd. Op haar beurt wordt het centrale conflict van het stuk versterkt door Klamars uitstekende Desdemona. Innemend maar wilskrachtig; haar verdediging van Cassio nadat deze haar aanstelling verliest getuigt van grote integriteit, maar is ook gepassioneerd genoeg om overtuigend in te spelen op de onzekerheden van haar echtgenoot.

Hoewel 'gender-neutral' casting in veel producties voorkomt, is het casten van Cassio als vrouw een bijzonder gedurfde keuze, vanwege de veronderstelde verhouding met Desdemona. Desondanks voelde het potentieel hiervan — met uitzondering van het zeer sterk geregisseerde gevecht tussen haar en Roderigo — wat onderbenut. Joanna Horton levert een prima prestatie, vooral wanneer ze vreest voor het verlies van haar reputatie. Toch had er meer gedaan kunnen worden met haar rol als spiegel voor zowel Othello als Jago. Als vrouw zou zij redelijkerwijs onderworpen kunnen zijn aan dezelfde wrede laster als Othello, en misschien wel door Jago zelf, maar dit idee bleef onontgonnen.

Thalissa Teixeira als Emilia in Othello

De casting van Thalissa Teixeira als Emilia, Jago's vrouw en Desdemona's vertrouwelinge, bleek een meesterzet. Dit is grotendeels te danken aan haar sensationele spel, waarin ze het verscheurende conflict tussen haar loyaliteit aan haar echtgenoot en haar beste vriendin prachtig doseert en haar medeplichtigheid aan Jago’s plan met grote gevoeligheid neerzet. Desalniettemin is het casten van een zwarte actrice als Jago’s echtgenote opmerkelijk, aangezien de verachting van Jago voor zijn meester deels racistisch gemotiveerd lijkt. Ik vond echter dat dit een fascinerende dimensie toevoegde aan het spel van Spruell; afhankelijk van de interpretatie verklaart het ofwel waarom hij Emilia zo slecht behandelt, of het zwakt Jago’s racisme af ten gunste van zijn achteloze wreedheid.

Ik vermoed dat anderen meer gecharmeerd zullen zijn van de moderne elementen in de productie, die wellicht hinten naar de tijdloze aard van jaloezie en corrumperende macht. Zelf vond ik ze vooral een beetje verwarrend en afleidend. In het bijzonder het terugkerende motief van Lana Del Rey’s ‘Video Games’, gezongen door zowel Desdemona als Bianca (de geweldige Nadia Albina), voelde overmatig gebruikt en als een wat tegenstrijdige keuze, aangezien het nummer draait om een relatie tussen een gepassioneerde vrouw en haar ambivalente partner.

Nadia Albina als Bianca in Othello

Ik kon de inzet van Katy Perry’s ‘I Kissed A Girl’ tijdens de feestscène nadat Cyprus is gered van de Turken wel waarderen. Hoewel diverse personages Desdemona — veelzeggend uitgedost met engelenvleugels — opjutten om Cassio te kussen, doet zij dit niet en kust Bianca in plaats daarvan Cassio. Andere ingrepen voelden wat meer gratuit aan, zoals de speech van Jago in modern dialect over de ideale vrouw. Ook de energieke en woordeloze slotscène van Cassio en Bianca was weliswaar gedenkwaardig, maar uiteindelijk weinig verhelderend.

De Othello van Ellen McDougall is een zeer solide productie, met uitstekend acteerwerk en een aantal intrigerende originele motieven. Hoewel ze voor mij niet allemaal werkten, zal de ervaring per toeschouwer verschillen. De vele sterke punten en de uitmuntende locatie maken dat deze voorstelling zeker aan te raden is.

RESERVEER TICKETS VOOR OTHELLO IN DE SAM WANAMAKER PLAYHOUSE