RECENSIE: Partition, Leeds Playhouse ✭✭✭✭✭

Jonathan Hall over Partition in het Leeds Playhouse.

Mez Galaria, Sushil Chudasama, Luke Walker en Bavinder Sopal in Partition. Foto: David Lindsay Partition

Leeds Playhouse

5 sterren

Het is de trouwdag van Saima en Ranjit - alleen zijn er geen getuigen en het is uiterst onwaarschijnlijk dat er familie aanwezig zal zijn. Saima is namelijk moslim en Ranjit is sikh, en beide families leven – zoals veel sikh- en moslimfamilies – onder de schaduw van gebeurtenissen die zo'n zeventig jaar geleden plaatsvonden.

De verdeling (Partition) van Brits-Indië in 1948 door een willekeurige lijn door de Punjab, die het gebied opsplitste in India en Pakistan, leidde tot de dood van naar schatting 1 tot 2 miljoen sikhs, hindoes en moslims tijdens een reeks werkelijk verschrikkelijke wreedheden. Het is een gebeurtenis die door de geschiedschrijving – en zeker in het schoolcurriculum – grotendeels over het hoofd is gezien, terwijl de impact ervan tot op de dag van vandaag voelbaar is. Het is een hele prestatie om de aandacht op dit onderwerp te vestigen via een drama dat zowel de lach als de traan oproept en nergens aanvoelt als een geschiedenisles, maar het is precies wat schrijver Nick Ahad met verve is gelukt. Voer dit stuk vervolgens uit in de unieke gestileerde vorm van een live hoorspel, waarbij het publiek moeiteloos wordt meegevoerd van een galmend stadhuis naar een rokerige keuken en een verstikkende Indiase schuur, en je hebt een theateravond die zowel intiem als meeslepend is. ‘Partition’, dat begon als een radiodrama voor de BBC en uitgroeide tot een podiumproductie, is opnieuw te zien in het Leeds Playhouse voordat het op tournee gaat langs scholen en universiteiten.

Dalvinder Sopal (Amina) en Sushil Chudasama (Rajpal) in Partition. Foto: David Lindsay

De stijl van het stuk – in feite een live opgevoerd hoorspel, met veel succes tot leven gewekt door regisseur Stefan Escreet – is een vorm die ik nog niet eerder heb gezien, maar het is een boeiende theatervorm die meer navolging verdient. Live geluidseffecten (briljant en vakkundig verzorgd door Lucy Bradford) creëren een compleet geluidslandschap van duiven, dichtslaande autodeuren en aanbrandende pakora's. Vier acteurs, die elk drie tot vier rollen vertolken, brengen elf personages tot leven: van de moeder die tegen het huwelijk van haar dochter is, tot de tachtigjarige grootvader die de demonen van zijn eigen ervaringen niet kan rusten, plus de diverse mensen die ze gedurende de trouwdag tegenkomen. Alle vier de acteurs schakelen moeiteloos tussen hun personages; een speciale vermelding gaat naar Mez Galaria als de getroebleerde aanstaande bruid en Sushil Chudasama, die met een veelzijdigheid die nooit in klucht ontaardt niet alleen haar verloofde speelt, maar ook haar broer en de grootvader van haar verloofde.

Sushil Chudasama als Ranjit in Partition. Foto: David Lindsay

Doordat het publiek gedwongen wordt om zelf de beelden bij de stemmen en het geluid te visualiseren, is het effect op de een of andere manier levendiger. Er ontstaat een gevoel van intimiteit tussen spelers en publiek dat teruggrijpt naar verhalen vertellen in zijn puurste vorm.

Het is geweldig om dit stuk weer te zien, en nog beter om te horen dat het succes ervan heeft geleid tot de productie van nog vier toneelstukken in dit hoorspelformaat. Vorig jaar werd tijdens de nagesprekken na de voorstelling opgemerkt dat dit een stuk is dat zeker langs scholen zou moeten toeren; het goede nieuws is dat dit nu ook gebeurt. Hopelijk brengt dit de bewustwording van zo’n allesbepalende gebeurtenis uit het koloniale verleden naar een breder publiek, vooral onder jongeren die nog dagelijks de gevolgen ervan ervaren.