ELEŞTİRİ: Partition, Leeds Playhouse ✭✭✭✭✭

Jonathan Hall Leeds Playhouse'da sergilenen Partition oyununu değerlendirdi.

Partition oyununda Mez Galaria, Sushil Chudasama, Luke Walker ve Bavinder Sopal. Fotoğraf: David Lindsay Partition

Leeds Playhouse

5 Yıldız

Saima ve Ranjit'in düğün günü geldi çattı; ancak ne ortada şahitler var ne de ailelerin katılması muhtemel görünüyor. Çünkü Saima Müslüman, Ranjit ise Sih; ve her iki aile de –pek çok Sih ve Müslüman aile gibi– yaklaşık yetmiş yıl önce yaşanan olayların gölgesinde yaşıyor.

1948 yılında Britanya sömürgesindeki Hindistan'ın (Pencap boyunca çizilen keyfi bir sınırla) bölünerek Hindistan ve Pakistan olarak ikiye ayrılması, bir dizi korkunç katliamda 1 ila 2 milyon arasında Sih, Hindu ve Müslüman sivilin hayatını kaybetmesine neden oldu. Bu olay, tarih kitaplarında, özellikle de okul müfredatlarında büyük ölçüde göz ardı edilmiş olsa da etkisi günümüzde hala hissediliyor. Hem kahkahaya hem gözyaşına boğan ve bir an bile tarih dersi veriyormuş hissi uyandırmayan bir dramla bu olay hakkında farkındalık yaratmak azımsanmayacak bir başarıdır; yazar Nick Ahad bunu muazzam bir şekilde başarıyor. Eseri, seyirciyi yankılanan bir belediye binasından duman altı bir mutfağa ve boğucu bir Hindistan ambarına zahmetsizce götüren bir canlı radyo tiyatrosu tarzında sunduğunuzda, hem samimi hem de büyüleyici bir tiyatro akşamı yaşıyorsunuz. Hayatına bir BBC radyo draması olarak başlayan ve sahne bir 'etkinliğine' dönüşen 'Partition', okulları ve kolejleri de kapsayan turnesi öncesinde Leeds Playhouse'da yeniden sahneleniyor.

Partition oyununda Dalvinder Sopal (Amina) ve Sushil Chudasama (Rajpal). Fotoğraf: David Lindsay

Yönetmen Stefan Escreet tarafından büyük bir başarıyla hayata geçirilen eserin stili –aslında canlı olarak sahnelenen bir radyo oyunu– daha önce pek rastlamadığım ama daha yaygın kullanılması gereken etkileyici bir tiyatro formu. Canlı ses efektleri (Lucy Bradford tarafından harika ve ustaca sunuluyor) güvercinlerden araba kapılarına ve yanan pakoralara kadar tam bir ses manzarası yaratıyor. Dört oyuncu, üçer dörder karakteri canlandırarak; kızının evliliğine karşı çıkan anneden, kendi deneyimlerinin travmalarını atlatamayan seksenlik dedeye ve düğün günü karşılaştıkları çeşitli kişilere kadar toplam on bir karaktere hayat veriyor. Dört oyuncu da karakterden karaktere büyük bir başarıyla geçiş yapıyor; endişeli gelin adayını canlandıran Mez Galaria ve sadece nişanlıyı değil, aynı zamanda gelinin abisini ve nişanlısının dedesini de asla müsamereye kaçmayan bir çok yönlülükle oynayan Sushil Chudasama özellikle alkışı hak ediyor.

Partition oyununda Ranjit rolüyle Sushil Chudasama. Fotoğraf: David Lindsay

Seyirci, oyuncuların ve seslerin yarattığı imgeleri gözünde canlandırmak için çaba sarf ettiğinden, etki bir şekilde daha canlı hale geliyor; bu da oyuncular ve izleyici arasında hikaye anlatıcılığının en saf halini anımsatan bir samimiyet duygusu yaratıyor.

Bu oyunun yeniden sahnelendiğini görmek harika; başarısının bu radyo/sahne formatında dört oyunun daha yapılmasına olanak tanıdığını duymak ise daha da güzel. Geçen yıl oyundan sonraki soru-cevap bölümünde, bu oyunun mutlaka okullarda gezdirilmesi gerektiği söylenmişti; müjdeli haber şu ki (yukarıda belirtildiği gibi) bu artık gerçekleşiyor. Umarız bu ülkenin geçmişindeki bu yıkıcı olay, özellikle hala bunun etkisi altında yaşayan gençler arasında daha geniş bir farkındalık yaratır.