ĐÁNH GIÁ: Partition, Nhà hát Leeds Playhouse ✭✭✭✭✭

Jonathan Hall đánh giá vở kịch Partition (Sự chia cắt) tại Nhà hát Leeds Playhouse.

Mez Galaria, Sushil Chudasama, Luke Walker và Bavinder Sopal trong vở Partition. Ảnh: David Lindsay Partition

Nhà hát Leeds Playhouse

5 sao

Hôm nay là ngày cưới của Saima và Ranjit - chỉ có điều, lễ cưới không có nhân chứng và trên thực tế, dường như không một người thân nào trong gia đình sẽ đến dự. Bởi Saima là người Hồi giáo còn Ranjit là người Sikh, và cả hai gia đình - cũng giống như nhiều gia đình người Sikh và Hồi giáo khác - đang phải sống dưới bóng ma của những sự kiện xảy ra từ khoảng bảy mươi năm trước.

Cuộc chia cắt năm 1948 của Ấn Độ thuộc thực dân Anh (bởi một đường biên giới tùy tiện kẻ ngang vùng Punjab) chia cắt lãnh thổ này thành Ấn Độ và Pakistan đã dẫn đến cái chết của khoảng 1 đến 2 triệu thường dân người Sikh, Ấn giáo và Hồi giáo trong một loạt các hành động tàn bạo kinh hoàng. Sự kiện này phần lớn đã bị lịch sử bỏ qua - chắc chắn là trong chương trình giáo dục phổ thông, nhưng tầm ảnh hưởng của nó vẫn còn hiện hữu cho đến tận ngày nay. Việc nâng cao nhận thức về sự kiện này thông qua một vở kịch vừa gây cười vừa đẫm nước mắt mà không bao giờ có cảm giác như một bài giảng lịch sử là một thành tựu không hề nhỏ, và đó là điều mà nhà văn Nick Ahad đã thực hiện vô cùng thành công. Việc dàn dựng tác phẩm này dưới hình thức độc đáo của một vở kịch phát thanh trực tiếp, đưa khán giả đi một cách nhẹ nhàng từ tòa thị chính vang vọng, đến một căn bếp đầy khói hay một kho thóc ngột ngạt ở Ấn Độ, đã tạo nên một đêm thưởng thức sân khấu vừa thân mật vừa lôi cuốn. ‘Partition’, khởi đầu là một vở kịch truyền thanh trên đài BBC và phát triển thành một 'sự kiện' sân khấu, đang được dàn dựng lại tại Leeds Playhouse trước khi bắt đầu chuyến lưu diễn đến các trường trung học và cao đẳng.

Dalvinder Sopal (vai Amina) và Sushil Chudasama (vai Rajpal) trong vở Partition. Ảnh: David Lindsay

Phong cách của tác phẩm - thực chất là một buổi phát thanh trực tiếp trên sân khấu được đạo diễn Stefan Escreet hiện thực hóa vô cùng thành công - là một phong cách mà tôi chưa từng thấy ở nơi nào khác, nhưng đó là một loại hình sân khấu hấp dẫn xứng đáng được sử dụng rộng rãi hơn. Các hiệu ứng âm thanh trực tiếp (được Lucy Bradford thực hiện một cách tài tình và hiệu quả) tạo nên cả một không gian âm thanh từ tiếng chim bồ câu, tiếng cửa xe hơi cho đến tiếng rán bánh pakora. Bốn diễn viên, mỗi người đóng ba, bốn vai đã làm sống lại mười một nhân vật, từ người mẹ phản đối cuộc hôn nhân của con gái, đến người ông đã ngoài tám mươi tuổi vẫn không thể rũ bỏ những ám ảnh từ trải nghiệm của chính mình, cùng nhiều nhân vật khác họ gặp trong ngày cưới. Cả bốn diễn viên đều biến hóa nhuần nhuyễn giữa các nhân vật một cách xuất sắc; đặc biệt phải kể đến Mez Galaria trong vai cô dâu đầy tâm sự và Sushil Chudasama, người không chỉ đóng vai vị hôn phu mà còn đóng vai anh trai và ông nội của vị hôn phu với một sự linh hoạt tuyệt vời, không một giây phút nào bị rơi vào cảm giác quá lố.

Sushil Chudasama trong vai Ranjit trong vở Partition. Ảnh: David Lindsay

Vì khán giả buộc phải vận dụng trí tưởng tượng để hình dung ra những hình ảnh được tạo ra bởi diễn viên và âm thanh, hiệu ứng mang lại bằng cách nào đó trở nên sống động hơn, tạo ra sự kết nối mật thiết giữa người diễn và người xem, đưa nghệ thuật kể chuyện về với hình thức thuần khiết nhất của nó.

Thật tuyệt vời khi thấy chương trình này được tái diễn, và càng tuyệt vời hơn khi biết rằng thành công của nó đã tạo điều kiện cho bốn vở kịch khác theo định dạng sân khấu phát thanh này được sản xuất. Năm ngoái, trong buổi giao lưu sau buổi diễn, đã có ý kiến cho rằng đây là một vở kịch chắc chắn nên được lưu diễn tại các trường học - và tin tốt là (như đã đề cập ở trên) điều này hiện đang diễn ra; hy vọng sẽ mang lại nhận thức về một sự kiện thảm khốc trong quá khứ của đất nước này đến với đông đảo công chúng hơn, đặc biệt là với những người trẻ vẫn đang sống dưới dư chấn của nó.