RECENSIE: Pygmalion, West Yorkshire Playhouse ✭✭✭✭

Natalie Gavin in Pygmalion. Foto: Manuel Harlan Pygmalion

West Yorkshire Playhouse

8 februari 2017

4 Sterren

Boek tickets

Het verplaatsen van een toneelstuk naar een hedendaagse setting met moderne snufjes roept onvermijdelijk de vraag op of zo'n stuk in staat is zijn oorspronkelijke tijdperk te 'overstijgen' en relevant te blijven in een andere context. In het geval van George Bernard Shaws Pygmalion lijken deze vragen extra relevant: kan het verhaal van een bloemenmeisje dat op de sociale ladder stijgt door haar spraakgebruik aan te passen, nog wel werken in een tijd waarin figuren als Jade Goody culturele iconen zijn en talloze reality-tv-programma's van een dialect juist een deugd maken? Het antwoord, wat betreft de vermakelijke en tot nadenken stemmende productie van Headlong Theatre in het West Yorkshire Playhouse, is een voorzichtig ja.

Voorzichtig, want onder de vele prikkelende en visuele innovaties van regisseur Sam Pritchard ligt het fundamentele probleem dat in het Groot-Brittannië van begin 2017 de manier waarop je spreekt - en zelfs waar je vandaan komt - simpelweg niet meer de barrière voor sociale mobiliteit is die het ooit was. Dit verzwakt de impact van de belofte van de bombastische taalkundige Henry Higgins om bloemenmeisje Eliza Doolittle te transformeren door haar spraak te veranderen. Ook de uiterlijke transformatie is minder spectaculair simpelweg omdat de mode is veranderd; van een bomberjack met trainingsbroek naar een blouse met legging is visueel minder dramatisch dan van grauwe lompen naar Edwardiaanse pracht.

Natalie Gavin en Alex Beckett in Pygmalion. Foto: Manuel Harlan.

Voor liefhebbers van het originele stuk bieden de voor Headlong kenmerkende innovaties in geluid en beeld volop uitdaging. Uitgebreide sequenties van herhaalde woorden en klinkers plus een volledige eerste scène waarin acteurs worden nagesynchroniseerd met de stemmen van anderen, laten je op een slimme manier nadenken over de aard van spraak: wat het is en hoe het ons definieert. Voor deze ouderwetse criticus was het echter een gevalletje 'less is more'; een scène waarin mevrouw Pearce, Higgins' stem van het praktische verstand (in deze productie gepromoveerd van huishoudster naar laboratoriumassistente), danst op een hiphopbeat, voelde net een stap te ver.

De rotsvaste basis van de avond is echter een intelligent en karaktergedreven stuk dat rake vragen stelt aan het publiek. Het wordt hier gedragen door een sterke cast, met name Liza Sadovy als de moeder van Higgins. Zij wist op deskundige wijze een heel leven vol liefde, cynisme en vermoeidheid jegens haar bombastische zoon te vangen in een reeks zuchten en schouderophalen. Ian Burfield, als Eliza's vader, bracht een van zijn kenmerkende 'Shaviaanse' tirades rechtstreeks naar het publiek in de vorm van een stand-upcomedian, compleet met microfoon en spot.

De cast van Pygmalion. Foto: Manuel Harlan

Uiteindelijk valt of staat elke productie van Pygmalion bij de vertolking van Eliza en Higgins: hier was het duo Natalie Gavin en Alex Beckett uitmuntend. Gavins eigen Bradford-accent (eigenlijk Denholme nabij Bradford) stoorde totaal niet; het kwam zelfs veel geloofwaardiger over dan veel van de 'mockney' Eliza's die ik in het verleden heb gezien. De filmische intermezzo's van Headlong werkten uitstekend voor haar, waardoor het publiek van dichtbij kon zien hoe emoties over haar gezicht gleden, wat hen meesleepte in de pijnlijke emotionele reis van Eliza Doolittle. Gavin bood perfect tegenwicht aan Beckett, die een rol die het risico loopt te vervallen in een schreeuwerige pochhans, echte diepgang en geloofwaardigheid gaf. Ik was even bezorgd toen Gavin op een gegeven moment een nummer uit 'My Fair Lady' zong, dat de productie het vals-sentimentele einde van die musical zou volgen (waar Shaw een hekel aan had), maar die angst was ongegrond. In een stuk over de kracht van spraak werd de emotie in hun relatie in een hartverscheurende slotscène uitgebeeld door blikken en gebaren, juist op het moment dat de woorden hen in de steek lieten. Vooral Beckett speelde prachtig tegen Shaws bombastische tekst in, waardoor we een oprecht gevoel kregen van de emotionele man die achter de bruut schuilging.

Te zien tot 25 februari 2017

BOEK TICKETS VOOR PYGMALION IN HET WEST YORKSHIRE PLAYHOUSE

Gavi Sing Chera en Natalie Gavin in Pygmalion. Foto: Manuel Harlan

Liza Sadovy in Pygmalion. Foto: Manuel Harlan

Natalie Gavin en Alex Beckett in Pygmalion. Foto: Manuel Harlan