RECENSIE: Red, Wyndham's Theatre ✭✭✭✭

Paul T Davies recenseert Alfred Molina en Alfred Enoch in John Logans toneelstuk Red in het Wyndham's Theatre.

Alfred Molina (Mark Rothko) en Alfred Enoch (Ken) in Red. Foto: Johan Persson Red Wyndham’s Theatre

16 mei 2018

4 sterren

Boek Nu

Intellectueel oogverblindend, druipend (soms letterlijk) van creativiteit; John Logans toneelstuk over Mark Rothko krijgt een zeer welkome herneming onder regie van Michael Grandage in een nieuw West End-seizoen. Nadat hij in 1958 de opdracht kreeg om een serie muurschilderingen te maken voor het Four Seasons-restaurant in het nieuwe Seagram-gebouw, streefde Rothko ernaar schilderijen te creëren van diepe meditatie - een "communio met de tragische realiteit van de door de mensheid aangerichte ravage", zoals Simon Schama in het programmaboekje schrijft. Het stuk volgt de ontwikkeling van die muurschilderingen, gedoopt in tinten rood, en Rothko's besluit om de opdracht terug te geven nadat hij het restaurant bezocht en ontdekte dat mensen daar... simpelweg eten en kletsen.

Alfred Enoch (Ken) en Alfred Molina (Mark Rothko) in Red. Foto: Johan Persson

De lijdensweg en extase van het scheppingsproces, de verdediging van de kunsten, de uitdagingen voor Rothko en zijn "moeilijke genie", en de dreiging van een nieuwe generatie Pop Art-kunstenaars vormen de motor van dit verhaal. De voornaamste reden om dit stuk te zien, is het weergaloze acteerwerk. Alfred Molina keert terug in de rol van Rothko na zijn triomf in het Donmar Warehouse in 2009, en het is een monumentale, magnifieke prestatie. Gepassioneerd, neerbuigend, egocentrisch en grappig: de kleurschakeringen en de verdieping van Rothko's personage zijn prachtig gelaagd neergezet. Opvallend is vooral de grootsheid van zijn stilte; zelfs met zijn rug naar het publiek straalt hij zowel autoriteit als wanhoop uit. Als zijn assistent Ken is Alfred Enoch even indrukwekkend. Hij oogt soms onschuldig terwijl hij probeert bij te blijven met de eisen van zijn mentor, maar vindt de kracht om vraagtekens te zetten bij de kwaliteit van de muurschilderingen. Hij deinst terug voor de verbale agressie van Rothko, die getriggerd wordt door terloopse opmerkingen. De stemmen van beide acteurs zijn overigens magistraal; ze kleuren de zaal met Logans woorden, raken elke nuance perfect en genieten van de beschrijvingen van de tinten rood en de gepassioneerde woordspelingen en discussies.

Alfred Molina (Mark Rothko) en Alfred Enoch (Ken) in Red. Foto: Johan Persson

Het decor- en kostuumontwerp, dat Rothko's van daglicht afgesloten studio perfect vangt, is opnieuw een triomf voor Christopher Oram. Belichtingsontwerper Neil Austin liet me kennismaken met meer tinten rood dan ik voor mogelijk hield. Er is een fantastische scène waarin Rothko en Ken een canvas prepareren; zodra Rothko de perfecte muziek heeft gekozen (de muziekkeuze in deze productie is overigens prachtig en vult de hele zaal), racen de acteurs tegen elkaar om het doek te vullen. De verf spat over hen heen en ze eindigen bezweet en buiten adem. Het is een prachtig moment, al moet ik zeggen dat ik, met de wetenschap dat dit een debatstuk is, had gehoopt dat het script nog iets meer was losgekomen. Ik had het gevoel dat ik aan het eind van de negentig minuten durende voorstelling niet veel meer wist over de kunstenaar dan aan het begin. En hoewel Ken de moord op zijn ouders en zijn moeilijke jeugd onthult, blijft Rothko (terecht) hoofdzakelijk cerebraal in zijn reacties en levenshouding.

De onderstroom van Rothko's groeiende depressie, de angst om "het rood met zwart te blokkeren", komt echter prachtig tot uiting. Dit is een productie die een lust is voor zowel oog als oor, en de vertolkingen laten een indruk achter die net zo blijvend is als een meesterwerk.

BOEK NU VOOR RED IN HET WYNDHAM'S THEATRE